III SA/Wa 2337/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi E. W. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2008 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. , po rozpatrzeniu odwołania E. i M.W. – dalej Skarżący, od decyzji Burmistrza Gminy K. z [...] listopada 2011 r., którą odmówiono umorzenia Skarżącym zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za 2008 rok, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika, że Burmistrz Gminy K. , na podstawie art. 67a § 1 pkt 3, art. 207 i art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej "O.p.") po rozpatrzeniu wniosku Skarżących z 12 lutego 2009r., orzekł nie umarzać Skarżącym zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. za 2008 rok w kwocie 1.232 zł. Pismem z 12 grudnia 2011 r. Skarżący złożyli odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając organowi podatkowemu błędną ocenę sytuacji finansowej Skarżących w związku z kosztami leczenia Skarżącej pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym, a także zarzucili organowi podatkowemu niedbalstwo oraz brak kompetencji. Wskazaną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na wynikający z treść art. 67 a § 1 O.p. uznaniowy charakter decyzji umarzającej zaległości podatkowe. Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowanie dowodowo-wyjaśniające i na jego podstawie uznał, że w stosunku do Skarżących niezasadne jest umorzenie zaległości podatkowej. W szczególności organ pierwszej instancji na podstawie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego ustalił, że przychód osiągnięty przez Skarżących w roku 2010 wyniósł 9.906,55 zł, otrzymane świadczenia ZUS za rok 2010 wyniosły 10.079,06 zł oraz że Skarżący posiadają majątek nieruchomy - własność budynku jednorodzinnego ok. 300 m². Ponadto - jak ustalił organ pierwszej instancji - wraz ze Skarżącymi zamieszkują wspólnie synowie z żonami, którzy co prawda nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami, ale wg oświadczenia Skarżących partycypują w kosztach utrzymania domu i leczenia matki. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że organ podatkowy pierwszej instancji pisami z [...] lipca i [...] października 2011r. wyzwał Skarżących do uzupełnienia złożonego przez nich wniosku o dokumenty potwierdzające ich bieżącą sytuację finansową, zaświadczenie o dochodach za lata 2008-2011, rachunków za zakupione leki, oświadczenia o poniesionych wydatkach, i inne dowody potwierdzające istnienie ważnego interesu podatnika. Skarżący nie przedstawili jednak dowodów dotyczących ich wydatków oraz szczegółowej bieżącej sytuacji ekonomiczno-finansowej. Organ odwoławczy powołał się ponadto na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 11 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Bk745/10 i uznał, że skoro Skarżący nie ujawnili na wezwanie organu pierwszej instancji dowodów, które przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy, organ podatkowy uprawniony był do dokonania oceny ich sytuacji na podstawie tego materiału dowodowego, który udało mu się zgromadzić we własnym zakresie. Dokonując tej oceny organ podatkowy uznał, iż w sprawie Skarżących nie występują przesłanki umorzenia zaległości podatkowej, o których jest mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Pismem z [...] czerwca 2012 r. uzupełnionym pismem z [...] marca 2013 r. Skarżący wnieśli skargę na powyższą decyzję. Skarżący podtrzymali dotychczasową argumentację i wnieśli o włączenie do akt sprawy załączonych kserokopii pism. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Skarga okazała się zasadna, w związku z czym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z następujących względów. Zgodnie z art. 67a § 1 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a; 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Zaś przesłanka interesu publicznego rozumiana jest jako dyrektywa postępowania, nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, korekta jego błędnych decyzji (por. np. wyrok NSA z 12 lutego 2003 r., III SA 1838/01, Mon. Pod. 2003, nr 7, str.43; wyrok WSA w Warszawie z 8 stycznia 2007 r., III SA 2904/06, Mon. Pod. 2007, nr 11, str. 43; R. Mastalski w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Komentarz 2010, Wrocław 2010, str. 349; B. Dauter w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Nezgódka - Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2010, str. 382). Zarówno jeden, jak i drugi zwrot normatywny nie ma stałego zakresu treści, lecz jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnieść go do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych. Innymi słowy zwroty normatywne "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" są swoistymi klauzulami generalnymi. Rozważając zasadność umorzenia należy pamiętać, że zgodnie z art. 84 Konstytucji RP, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach. Możliwość zaś umorzenia zaległości podatkowych ma charakter wyjątkowy i jest odstępstwem od konstytucyjnej zasady powszechności opodatkowania. Nie można w związku z tym przedmiotowych zwrotów normatywnych (ustawowych przesłanek umorzenia zaległości podatkowych) interpretować rozszerzająco. Ponadto umorzenie zaległości podatkowych zależy od swobodnego uznania organu podatkowego, który nawet w przypadku zaistnienia jednej, bądź obu ustawowych przesłanek umorzenia może zastosowania tej ulgi odmówić. Istotnym dla oceny zaskarżonej decyzji oraz postępowania ją poprzedzającego jest stwierdzenie, że możliwości wydawania władczych rozstrzygnięć przez organ administracji w ramach konstrukcji uznania administracyjnego jaką stwarza przepis art. 67a § 1 O.p. nie należy utożsamiać z niedokonaniem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Podstawowym warunkiem przeprowadzenia oceny czy zachodzą przesłanki wymienione w przepisie art. 67a § 1 O.p. jest bowiem ustalenie okoliczności faktycznych. W sprawach dotyczących umorzenia zaległości podatkowej jest to istotne o tyle, że organ powinien dokonać zestawienia wpływów i wydatków podatnika w kontekście wysokości należności podatkowej pozostałej do spłaty i w oparciu o to zestawienie zadecydować czy umorzyć zaległości. Taka dyrektywa postępowania jest również pochodną wyrażonej w art. 122 O.p. zasady prawdy obiektywnej zobowiązującej organy podatkowe do podejmowania wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy. Na organie ciążył zatem obowiązek dokładnego wyjaśnienia sytuacji majątkowej Skarżących oraz ustalenia, czy zapłata należności rzeczywiście przekracza ich możliwości płatnicze. W celu prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, organ miał obowiązek ustalenia wysokości osiąganego przez Skarżących dochodu oraz wysokości ponoszonych wydatków na utrzymanie i dać temu wyraz w decyzji poprzez rachunkowe porównanie tych kwot. Szczegółowe uzasadnienie dlaczego organ uznał umorzenie za nieuzasadnione winno znaleźć odzwierciedlenie w treści decyzji. W tym zakresie uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest zbyt lakoniczne i nie zawiera szczegółowej analizy sytuacji materialnej i osobistej Skarżących. Dokonana przez Sąd ocena zaskarżonej decyzji zatem prowadzi do wniosku, że organ wyżej określonych obowiązków nie dopełnił, w tym nie dał w decyzji wyrazu, że porównał dochody z wydatkami. Przeprowadzenie analizy sytuacji materialnej Skarżących, a mianowicie z jednej strony ustalenie poziomu uzyskiwanych dochodów, a z drugiej poziomu wszystkich koniecznych wydatków, pozwoliłoby ocenić czy Skarżący mają możliwości zapłaty zaległych należności i ewentualnie w jakiej wysokości. Skoro organ nie dał wyrazu w decyzji, że ustalił te dane, to ponownie rozstrzygając sprawę w przedmiocie wniosku Skarżących organ dokona niezbędnych w tym zakresie ustaleń faktycznych, przeprowadzi porównanie wskazanych wielkości i wyda rozstrzygnięcie w oparciu o wnioski wynikające z dokonanego zestawienia dochodów i wydatków. Granice orzekania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego określa art. 134 § 1 i 2 P.p.s.a. Stosownie do tych przepisów Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może też wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące nieważnością zaskarżonego aktu lub czynności. Biorąc pod uwagę, że w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się tak istotnych wad rozstrzygnięcia, które uzasadniałyby stwierdzenie nieważności tego aktu, zasadne było uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.