III SA/Wa 234/09

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2009 r. wniosku L. i K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L K. i K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. postanawia: - przyznać prawo pomocy we wnioskowanym zakresie tj., zwolnić od kosztów sądowych - L i K. K. (dalej "skarżący") pismem z dnia 30 grudnia 2008 r. złożyli na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że nie są w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego od skargi, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący mieszkają wspólnie z dwiema córkami, ich mężami i dziećmi (dziewięć osób). Wskazali, że są osobami schorowanymi ([...], [...], [...] i – L.- schorzenia [...]) i w związku z tym wymagają stałej pomocy lekarskiej. Utrzymują się z emerytur w wysokości 1091,72 zł i 860,71 zł. Nadto K. K. podjął pracę i uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 365,62- zł. Skarżący zaznaczyli, że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego z innymi członkami rodziny. Wskazali, że posiadają samochód [...] 1991 r. (po wypadku, do kasacji) oraz [...] 1994 r., nabyty 19 maja 2006 r., o wartości [...] tys. zł. W wykonaniu wezwania referendarza z 11 lutego 2009 r. skarżący oświadczyli, że w 2008 r. osiągnęli dochody w wysokości ok. [...] tys. brutto, nie posiadają rachunku bankowego, stałe roczne opłaty z tytułu utrzymania domu wynoszą ok. 1000,- zł, koszt opieki medycznej za miesiąc – 200,- zł. Z emerytur potrącane są kwoty przez komornika urzędu skarbowego. Skarżący poinformowali, że za ostatnie trzy miesiąc osiągnęli razem przychód brutto w wysokości ok. 8500,- zł. Poinformowali, że na zakupy leków wydają, co miesiąc, kwotę ok. 150,- zł, na energię elektryczna – 178,- zł za dwa miesiące; na gaz – 321 zł za dwa miesiące; na wodę 120,- zł miesięcznie; na telefony komórkowe ok. 90 zł łącznie; na telewizję kablowa – 55,- zł; na wyżywienie – 500,- zł; za paliwo i olej do samochodu – 200,- zł; ubranie – 50,- zł miesięcznie; środki czystości – 50,- zł; leki dla małżonków – 150,- zł; naprawa 12-letniego pieca gazowego w grudniu- 600,- zł; podatek od nieruchomości – 210,- zł . Skarżący nadesłali nadto odcinki emerytur, kopie zeznań podatkowych za 2006 r. i za 2007 r., oraz oświadczenie o wysokości wynagrodzenia pełnomocnika – 3600,- zł. Z nadesłanych przez skarżących dokumentów wynika, że uzyskują stałe dochody co miesiąc, w wysokości 2318,- zł i prowadzą zrównoważoną gospodarkę finansową - na co wskazuje zestawienie ponanoszonych przez skarżących wydatków. Mając tak przedstawiony stan faktyczny Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 3 marca 2009 r. zwolnił Skarżących od wpisu od skargi w wysokości ponad 1500 zł. We wniesionym w terminie sprzeciwie Skarżący ponownie powołali się na swoją trudną sytuację materialną, uzasadniającą ich zdaniem wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, jest zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a, wykazanie przez tę osobę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania, tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, str. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający - tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżący wskazali, że znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, która uniemożliwia im ponoszenie kosztów związanych z postępowaniem przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Wyjaśnili, że jedynym źródłem utrzymania ich dwuosobowej rodziny jest emerytura i wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę Skarżącego w kwocie [...] zł. Podkreślili, że uzyskiwany przez nich dochód w wysokości 2.318 zł nie jest wystarczający na pokrycie kosztów wpisu od skargi w kwocie 2.219 zł. W świetle tych danych Sąd doszedł do przekonania, że zasadne jest zwolnienie Skarżących z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 2.219 zł, ponieważ, w ocenie Sądu, każdy dodatkowy wydatek na inny - od wskazanych wyżej – cel mógłby bowiem doprowadzić do zachwiania podstaw egzystencji skarżących. Zwolnienie to podyktowane jest również realizacją gwarantowanego przepisami Konstytucji RP prawa do kontroli przez niezawisły sąd wydanego w stosunku do Skarżącego aktu z zakresu administracji publicznej bez nieuzasadnionej zwłoki, która kontrolę tę może uczynić iluzoryczną. Żadne ograniczenia natury finansowej nie mogą zamykać Skarżącemu dostępu do sądu. Zdaniem Sądu Skarżący nie są w stanie ponosić kosztów sądowych i z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.