III SA/Wa 235/13

Dnia 8 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak, , po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R. sp. z o.o. z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r., Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od czerwca do grudnia 2007 r. postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - Skarżąca – R. sp. z o.o. z siedzibą w S., pismem z dnia 12 marca 2013 r. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2013. odrzucającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od czerwca do grudnia 2007 r. W skardze kasacyjnej Skarżąca zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i poinformowała, że złożony na wcześniejszym etapie postępowania formularz PPPr znajduje się w aktach sprawy. Skarżąca oświadczyła, że obecnie nie posiada żadnego majątku oraz nie osiąga zysków, natomiast notuje straty w związku z czym nie posiada środków finansowych umożliwiających jej ponoszenie kosztów sądowych. Ponieważ, w ocenie Sądu, oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącej, Sąd wezwał Skarżącą do nadesłania m.in. wyjaśnienia, czy Spółka prowadzi w dalszym ciągu działalność gospodarczą, nadesłania zeznań podatkowych Spółki za 2011 r. i 2012 r., wskazania i udokumentowania wysokości miesięcznych przychodów Spółki oraz kosztów ich uzyskania (np. kopia z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie dwa miesiące, bilans za 2012 r.), nadesłania deklaracji VAT-7 za ostatnie 6 miesięcy, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych Spółki za ostatnie trzy miesiące. Z obowiązku nadesłania tej dokumentacji Skarżąca się nie wywiązała. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm.) - dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania jedynym obciążającym Skarżącą kosztem sądowym jest wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 3.275 zł. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) podkreśla się, że ciężar wykazania istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony co do jej sytuacji majątkowej okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek na wezwanie uzupełnić je lub przedstawić dokumenty źródłowe, obrazujące jej sytuację rodzinną, majątkową czy dochody. Wezwanie to jest zatem dla strony wiążące. Niezastosowanie się do niego powoduje, iż materiał dowodowy co do wystąpienia przesłanek prawa pomocy, jest niekompletny, a w rezultacie wątpliwości co do oświadczeń strony pozostają niewyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku przy równoczesnym ograniczeniu się do stwierdzenia o braku majątku, które to stwierdzenie uznane zostało przez Sąd za niewystarczające uniemożliwia uwzględnienie wniosku. Wątpliwości zaś co do oświadczeń Skarżącej dotyczących jej sytuacji istniały i uzasadniały skierowanie do niej wezwania. Mimo wezwania Skarżąca nie wyjaśniła swojej sytuacji majątkowej, nie przedstawiła też żadnych dokumentów, które uprawdopodabniałyby jej ciężką sytuację majątkową. Skarżąca nie wyjaśniła bowiem czy nadal prowadzi działalność gospodarczą, nie nadesłała zeznań podatkowych Spółki za 2011 r. i 2012 r., nie przedstawiła dokumentów obrazujących wysokości miesięcznych przychodów Spółki oraz kosztów ich uzyskania, deklaracji VAT-7 za ostatnie 6 miesięcy, ani też wyciągów z rachunków bankowych Spółki za ostatnie trzy miesiące. Samych twierdzeń Skarżącej Sąd nie uznał za wystarczające do przyznania jej prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.