III SA/Wa 2352/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący K.C. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że jest na utrzymaniu matki, która uzyskuje dochód w wysokości 1.300 zł netto. W związku z tym pismem z 25 września 2015 r. wezwano go do złożenia w terminie 7 dni wskazanych w piśmie dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów. Termin ten następnie – na wniosek Skarżącego – przedłużono o dalsze 14 dni. Pomimo tego nie nadesłał on żądanych dokumentów. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek. W przypadku osób fizycznych przesłankami tymi są: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Stanowi o tym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Z treści tego przepisu wprost wynika, że ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych przesłanek spoczywa na stronie. Owo wykazanie polega na przedstawieniu w sposób przekonujący, że poniesienie kosztów postępowania nie jest możliwe. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 13 marca 2014 r. (sygn. akt I FZ 70/14) treść powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy przejawiającej się głównie w dostarczeniu wszelkich żądanych dokumentów źródłowych, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Obowiązek takiej właśnie współpracy z Sądem nakłada na stronę przepis art. 255 P.p.s.a. W niniejszej sprawie z możliwości tej referendarz sądowy skorzystał, wzywając na mocy zarządzenia z 24 września 2015 r. do nadesłania dokumentów mających pomóc w zobrazowaniu sytuacji finansowej Skarżącego i potwierdzających jednocześnie prawdziwość złożonych przezeń wyjaśnień. Wezwanie to precyzyjnie określało jakich oświadczeń referendarz sądowy oczekuje i jakie dokumenty miały zostać przedstawione. Zwrócono się m. in. o przedłożenie zeznań podatkowych, wyciągów bankowych, zaświadczenia o zarejestrowaniu jako osoby bezrobotnej. Skarżącego wezwano także do dostarczenia informacji dotyczących wydatków, zadłużenia, korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej oraz wynagrodzenia pełnomocnika. Żadnego z tych dokumentów Skarżący nie przedstawił i to pomimo przedłużenia terminu do ich złożenia. Tym samym brak jest pełnej i wyczerpującej informacji na temat jego sytuacji majątkowej, co nie pozwala ustalić, jak w rzeczywistości się ona kształtuje oraz w szczególności czy rzeczywiście nie posiada on i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z tych względów uznać należało, że Skarżący nie wykazał – jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. - iż jego wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.