III SA/Wa 2374/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz, po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2007r. postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi Skarżący –A. W. , pismem z dnia 2 lipca 2014 r. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2007r. W skardze zawarł wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że obecnie nie osiąga żadnych dochodów, nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, ani nie jest zatrudniony na żadną z umów o pracę. Wyjaśnił, że nie może podjąć pracy, bowiem w ciągu dnia zajmuje się małoletnią córką, w czasie, gdy jej matka pracuje. Okres sprawowania opieki na dzieckiem planowany jest na okres jeszcze około dwóch lat, tj. do momentu, kiedy dziecko pójdzie do szkoły i się tam zaaklimatyzuje. Z oświadczeń Skarżącego wynika, że nie prowadzi on z nikim wspólnego gospodarstwa domowego, nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego został on wezwany do: nadesłania kopii zeznania podatkowego skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za 2013 r., wskazania i udokumentowania wszystkich źródeł utrzymania Skarżącego i jego rodziny (osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym), nadesłania zaświadczenia o ewentualnym posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, wyjaśnienia, czy Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowego z matką swojego dziecka i dzieckiem, wskazania komu i jakie tytuły prawne przysługują do nieruchomości położnej w Mistrzewicach, wyjaśnienia i udokumentowania okoliczności związanych z utratą majątku zgromadzonego w trakcie prowadzenia w latach poprzednich dochodowej działalności gospodarczej, wskazania, jakie miesięczne wydatki na utrzymanie ponosi Skarżący (z wyszczególnieniem ich rodzaju) oraz źródeł ich finasowania (nadesłanie w tym zakresie stosownych oświadczeń ewentualnych darczyńców, ze wskazaniem kwot, rodzaju i częstotliwości udzielanej pomocy), wskazania źródeł finasowania ustanowionych w sprawie dwóch profesjonalnych pełnomocników. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, że w 2013 r. Skarżący nie prowadził z innymi osobami wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący utrzymuje się dzięki niewielkiej pomocy udzielanej przez rodziców. Obecnie również nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego. Jest kawalerem i nie mieszka z matką swojego dziecka, ani z dzieckiem. Skarżący nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, ani nie otrzymywał żadnych świadczeń. Prowadzona przez Skarżącego działalność gospodarcza została w tym momencie zawieszona. Pełnomocnik wskazał, że jego mocodawca nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z matką swojego dziecka, a jedynie z dzieckiem. Właścicielem nieruchomości w M. jest ojciec Skarżącego. Skarżący zamieszkuje jedynie w jednym, niewielkim pokoju. Koszty utrzymania domu, takie jak prąd i ogrzewanie ponosi ojciec Skarżącego. Działalność gospodarcza prowadzona przez Skarżącego w latach poprzednich przynosiła niewielki dochód. Nie pozwoliło to na poczynienie oszczędności na lata następne. Średnie miesięczne wydatki Skarżącego wynoszą kilkaset złotych. Składają się na nie przede wszystkim wydatki na zakup żywności. Skarżący żyje skromnie, korzystając z pomocy rodziców. Nie można określić dokładnej kwoty pomocy udzielanej przez rodziców, gdyż nie jest prowadzona w tym zakresie ewidencja. Profesjonalni pełnomocnicy są finansowani dzięki pomocy rodziny, przede wszystkim matki i ojca Skarżącego, którzy mają obowiązek wspomóc syna w takiej sytuacji. Do pisma załączono kopię zeznania podatkowego Skarżącego za 2013 r. (PIT-28), z którego wynika, że za ten okres skarżący nie uzyskał żadnych przychodów objętych zryczałtowanym podatkiem. Postanowieniem z dnia 15 września 2014 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 29 września 2014 r. Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 15 września 2014 r. zarzucając mu naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.) - dalej – "P.p.s.a." w związku z art. 259 § 1 P.p.s.a. poprzez niezawarcie w postanowieniu pouczenia o możliwości wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, a także art. 106 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 kodeksu postępowania cywilnego i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. błędu w ustaleniach faktycznych w szczególności poprzez przyjęcie, że stan rodzinny i finansowy Skarżącego nie został przedstawiony w sposób pozwalający rozstrzygnąć czy Skarżącemu należy przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów oraz uznania, iż sytuacja majątkowa Skarżącego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu pisma Skarżący wyjaśnił, że błędnie referendarz ocenił, że Skarżący przez to, że zamieszkuje z ojcem i otrzymuje od niego drobną pomoc finansową to prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący powołał się przy tym na orzecznictwo Sądu Najwyższego a także Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W ocenie pełnomocnika Skarżącego błędne jest również przyjęcie, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami i tym samym należy zbadać również stan majątkowy rodziców aby ustalić czy Skarżącemu przysługuje prawo pomocy. Skarżący podkreślił, że nie zamieszkuje z matką a sam fakt udzielania drobnej pomocy nie może być interpretowany w ten sposób, iż przesądza o uznaniu, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo z rodzicami. Podobnie Skarżący argumentuje fakt pokrywania wynagrodzenia pełnomocników Skarżącego jako wspomaganie rodziców w trudnej sytuacji osobistej i majątkowej. Skarżący stwierdził ponadto, że negatywnej oceny nie powinien także powodować fakt zawieszenia działalności gospodarczej a także uznał, że niesłusznie referendarz sądowy stwierdził, że niewiarygodne są jego oświadczenia odnośnie opieki na dzieckiem w wieku 5 lat. Skarżący dodał ponadto, że niektóre żądane przez Sąd dane są trudne bądź niemożliwe do uzyskania a Skarżący dopełnił w miarę swoich możliwości obowiązków i starał się w sposób jak najbardziej kompletny odpowiedzieć na pytania zadane przez referendarza. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, ze zm.) - dalej "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym, który Skarżący musi ponieść, jest koszt wpisu od skargi w wysokości 1135 zł. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z nadesłanych dokumentów pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od wpisu od skargi. Wskazać trzeba, że Skarżący nie osiąga żadnych dochodów, nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, ani nie jest zatrudniony na żadną z umów o pracę. Skarżący nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. Utrzymuje się dzięki niewielkiej pomocy udzielanej przez rodziców. Skarżący zamieszkuje jeden pokój w domu, który jest własnością jego ojca. Koszty utrzymania domu, takie jak prąd i ogrzewanie ponosi ojciec Skarżącego. W ocenie Sądu poniesienie przez Skarżącego wydatku rzędu 1135 zł będzie stanowiło uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Zasadnym było zatem przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.