III SA/Wa 2376/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od stycznia do listopada 2009 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca A. P., wniosła do Sądu, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podniosła, że urzędy skarbowe nałożyły na nią karę około 7.000.000 zł. Ma zajęte konta i nieruchomości. Skarżąca oświadczyła, że w związku z tym nie może prowadzić działalności gospodarczej i osiągać dochodów, a urząd skarbowy nie pozostawił jej żadnych środków na rachunkach bankowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i córką (ur. w 1995 r.). Skarżąca posiada dom o powierzchni 220 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 0,8 ha. Z oświadczenia wynika także, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Skarżąca uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 890 zł brutto. Skarżąca została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jej stan majątkowy i wyjaśniła, że koszty miesięcznego utrzymania rodziny wynoszą: gaz – 500 zł, energia elektryczna 400 zł, leki – 150 zł, żywność nauka córki i inne – 1.000 – 1.500 zł. Osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym ze Skarżącą nie uzyskują dochodów. Dochód uzyskany w 2013 r. został w zasadzie w całości wydany do urzędu skarbowego. Środki, które pozostały na jednym z kont są przeznaczone na wypadek nieszczęścia np. choroby. Skarżąca przedłożyła zaświadczenia z banku [...] w K., z których wynika, że na dzień 18 listopada 2014 r. Skarżąca nie posiadała środków na wymienionych rachunkach bankowych. Ponadto Skarżąca przedłożyła również wyciąg z rachunku Bankowego w [...] za miesiące od sierpnia do listopada, z którego wynika, że Skarżąca posiada zgromadzoną kwotę 7.258,92 zł. Z przedłożonego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu, poniesionej straty PIT-36L wynika natomiast, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Skarżąca uzyskała przychód 8.584.528,70 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 8.287.521,20 zł, a dochód wyniósł 297,007,50 zł. Skarżąca przedstawiła również zestawienie ustalające dochód za 9 miesięcy 2014 r. z którego wynika, że w 2014 r. osiągnęła przychód 195.566,55 zł., koszty uzyskania przychodu wyniosły 188.474,73 zł, a dochód brutto wyniósł 7.091,82 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu w kwocie 22.079 zł. jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu (referendarza sądowego) dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.). Tymczasem z przedstawionych przez Skarżącą informacji nie wynika w sposób jasny i przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki wynikające z art. 246 par. 1 pkt 2 P.p.s.a. Skarżąca wprawdzie odpowiedziała na wezwanie referendarza sądowego i udzieliła informacji, jednakże na ich podstawie nie można nabyć pewności w jakiej faktycznie kondycji finansowej znajduje się Skarżąca i jej rodzina. Wyjaśnienia te są bowiem niespójne i niewiarygodne. Skarżąca podaje, że obecnie wraz z rodziną utrzymuję się wyłącznie z dochodu uzyskiwanego z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 890 zł brutto miesięcznie. Tymczasem wyliczając miesięczne wydatki rodziny na gaz, energię elektryczną, leki, żywność i naukę córki, Skarżąca podniosła, że miesięcznie wydatkuje kwotę około 2.500 zł. Trudno zatem dać wiarę wyjaśnieniom Skarżącej, że jej jedynym dochodem jest dochód w kwocie 890 zł brutto miesięcznie. Tym bardziej, że Skarżąca nie miała potrzeby korzystania ze zgromadzonej na rachunku bankowym kwota 7.258,92 zł. Jak bowiem wynika z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego brak jest na nim obrotów w okresie od sierpnia do listopada 2014 r. Ponadto Skarżąca, mimo, że była do tego zobowiązana nie przedstawiła żadnych dokumentów obrazujących sytuację majątkową męża. Wspomniała jedynie, że osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym nie osiągają dochodów. Nie przedstawiła jednak wyciągów z rachunków bankowych męża lub choćby zaświadczenia z urzędu pracy o uznaniu za osobę bezrobotną czy też zaświadczenia z urzędu skargowego o nieuzyskiwaniu dochodów. W rezultacie na podstawie przedstawionych informacji nie można dokonać faktycznego zestawienia dochodów i kosztów jakie Skarżąca ponosi. Nie można tym samym stwierdzić czy Skarżąca jest w stanie ponieść koszty wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Wskazać należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi (referendarzowi sądowemu) nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby referendarz sądowy miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Jednakże dysponując tylko takimi informacjami referendarz sądowy nie był w stanie dokonać zestawienia dochodów Skarżącej z Jej wydatkami. Nie wiadomo bowiem w jakiej wysokości Skarżąca uzyskuje dochody, bowiem z przedstawionych informacji wynika, że wydatki Skarżącej znacznie przewyższają jej dochody. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy uznał, że Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.