III SA/Wa 2381/15

Dnia 8 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w dniu 8 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku i. Sp. z o.o. z siedzibą w G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi i. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia: odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (zwana dalej: "Skarżącą") wystąpiła w niniejszej sprawie w piśmie z dnia 28 kwietnia 2016 r. z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując w uzasadnieniu na swoją trudną sytuację finansową. Zarządzeniem z dnia 7 czerwca 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wezwał Skarżącą do nadesłania wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy PPPr oraz dodatkowych dokumentów i informacji odnoszących się do jej sytuacji majątkowej. Skarżąca odpowiadając na powyższe wezwanie wskazała w piśmie z dnia 17 czerwca 2016 r., że żądane dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty żądanej kwoty, zaś wezwanie Skarżącej o ich nadesłanie stanowi w jej ocenie fikcję, która ma uzasadniać odmowę zwolnienia od kosztów sądowych celem ochrony naruszającego prawo organu administracji publicznej. Biorąc powyższe pod uwagę Skarżąca wskazała, iż odmawia nadesłania żądanych dokumentów i informacji. Zarządzeniem z dnia 27 czerwca 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca pismem z dnia 7 lipca 2016 r. złożyła sprzeciw od powyższego zarządzenia referendarza sądowego, wnosząc o jego uchylenie i zwolnienie jej od kosztów sądowych. Następnie zarządzeniem z dnia 10 sierpnia 2016 r. wezwano Skarżącą do nadesłania w terminie 7 dni wypełnionego i podpisanego wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPPR, oraz dodatkowych dokumentów i informacji odnoszących się do jej sytuacji majątkowej. Skarżąca odpowiadając na powyższe wezwanie nadesłała wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPPr. W uzasadnieniu nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca wyjaśniła, że w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K. zablokowano jej wszystkie konta bankowe, uniemożliwiając tym samym pozyskanie i dysponowanie należącymi do niej środkami finansowymi. Skarżąca wyjaśniła też, że wszystkie należące do niej środki ruchome i nieruchomości zostały zajęte przez komorników. Z przedmiotowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika również, że wysokość kapitału zakładowego Skarżącej wynosi [...] zł, wartość środków trwałych Skarżącej wynosi [...] zł, zaś za ostatni rok obrotowy Skarżąca według jej bilansu poniosła stratę w wysokości 56.585,17 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", w brzmieniu które zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015r., poz. 658) znajduje zastosowanie w odniesieniu do postępowań sądowych wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Na wstępie należy wyjaśnić, że przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 214 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na dochody i stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę należy więc wskazać, że przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Skarżąca wniosła w niniejszej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych, zaś na obecnym etapie postępowania jedynym obciążającym ją kosztem sądowym jest wpis sądowy od zażalenia w kwocie 100 zł. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) podkreśla się, że ciężar wykazania istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do sądu rozpatrującego wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony co do jej sytuacji majątkowej okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek na wezwanie uzupełnić je lub przedstawić dokumenty źródłowe, obrazujące jej sytuację rodzinną, majątkową czy dochody. Wezwanie to jest zatem dla strony wiążące. Niezastosowanie się do niego powoduje, iż materiał dowodowy co do wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy, jest niekompletny, a w rezultacie wątpliwości co do oświadczeń strony pozostają niewyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku przy równoczesnym ograniczeniu się do stwierdzenia o braku majątku, które to stwierdzenie uznane zostało przez sąd za niewystarczające, uniemożliwia uwzględnienie wniosku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że Skarżąca nie potwierdziła złożonych przez siebie oświadczeń żadnymi dokumentami, które uprawdopodabniałyby jej trudną sytuację finansową. Pomimo skierowanego do niej wezwania Skarżąca nie przedstawiła swojej sytuacji majątkowej. W szczególności nie nadesłała zeznań podatkowych, bilansu oraz rachunku zysków i strat, oraz wyciągów z posiadanych przez siebie rachunków bankowych. Skarżąca oświadczyła jedynie już wcześniej w swoim piśmie z dnia 17 czerwca 2016 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie referendarza sądowego, że z żądanych dokumentów nie będzie wynikał brak środków finansowych po jej stronie. Wszystko to sprawia, że Sąd ma do dyspozycji jedynie oświadczenia Skarżącej. Oświadczenia te nie są jednak wystarczające aby podjąć obiektywne i nie pozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie w kwestii oceny jej stanu finansowego i możliwości płatniczych. Skoro Skarżąca wnioskuje o przyznanie prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej tego prawa. Tymczasem Skarżąca nie podjęła żadnych działań, aby wykazać swoją obecną sytuację finansową. Samych twierdzeń Skarżącej Sąd nie uznał jednak za wystarczające do przyznania jej prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.