III SA/Wa 24/06
WyrokWSA w Warszawie2006-02-28
Skład orzekający: Krystyna Chustecka, Barbara Kołodziejczak-Osetek, Maciej Kurasz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności dotyczących uzasadnienia decyzji i zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu?Ratio decidendi
Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została uchylona z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 10 § 1, art. 11 i art. 107 § 1 i 3 Kpa. Uzasadnienie decyzji było wadliwe, ponieważ nie odnosiło się do indywidualnej sytuacji strony, a organ odwoławczy nie zapewnił stronie czynnego udziału w postępowaniu poprzez umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżąca Z. S. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że sytuacja finansowa skarżącej nie uzasadnia takiej decyzji. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i stwierdzono, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2006 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...], znak sprawy: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.
Wyrokiem z dnia [...] lipca 2005 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. oddalił odwołanie Z. S. (zwanej dalej "Skarżącą") od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. i przekazał jej żądanie umorzenia należności organowi rentowemu.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powoływany dalej jako "Zakład" - działając na podstawie art. 83 ust.1 pkt 3, art. 28 ust. 3 i 3a oraz 32 ustawy dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.s.u.s." - odmówił Skarżącej należności z tytułu składek na:
- ubezpieczenia społeczne za okres VIII 2001 r. - VII 2004 r.,
- ubezpieczenia zdrowotne za okres X 2001 r. - VII 2004 r.,
- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres II 2001 r. - VII 2004 r.
wraz z opłatą dodatkową, kosztami upomnienia oraz odsetkami w łącznej kwocie 77.916,60 zł.
W uzasadnieniu decyzji podniósł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej. Źródłem dochodów jej rodziny jest pobierana przez Skarżącą emerytura w kwocie 630,39 zł oraz renta inwalidzka męża Skarżącej w wysokości 635,94 zł oraz wynagrodzenie mieszkającego razem z nimi syna A. w wysokości 617,39 zł. Organ wskazał, że udokumentowane wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wynoszą ok. 240 zł, pozostałe wydatki nie zostały udokumentowane. Nie zostały również udokumentowane wydatki związane z przewlekłą chorobą Skarżącej. Zakład zaznaczył, że oceniając sytuację finansową Skarżącej uwzględnił wszystkie dokumenty przedłożone przez Skarżącą, zaświadczenie z Wydziału Komunikacji i Dróg oraz Wypis z rejestru gruntów Starostwa Powiatowego w K., kwestionariusz dotyczący stanu majątkowego oraz zaświadczenie z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o nie korzystaniu z jego pomocy. Niezależnie od powyższego Zakład ustalił, że urząd skarbowy potrąca z emerytury Skarżącej 1872,65 zł, a z renty męża Skarżącej 184,38 zł. Zakład stwierdził również, że w związku prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym nie zachodzi całkowita nieściągalność przedmiotowym należności, zaś przedstawiona wyżej sytuacja rodzinna i materialna Skarżącej nie uzasadnia podjęcia decyzji o umorzeniu należności ze względu na ważny interes Skarżącej na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz.1365), powoływanego dalej jako "Rozporządzenie".
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 14 listopada 2005 r. Skarżąca podniosła, że - w jej ocenie - przedstawione w decyzji Zakładu okoliczności uzasadniają umorzenie należności. W chwili obecnej nie prowadzi ona działalności gospodarczej, nie posiada też majątku , z którego można by prowadzić skuteczną egzekucję. Skarżąca argumentowała, że wyżej wymienione okoliczności uwzględnił Wójt Gminy L. umarzając zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2002-2004 decyzją z dnia [...].10.2005 r. Z kolei Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. decyzją z dnia [...].09.2005 r. rozłożył na raty zaległości podatkowe. Zdaniem Skarżącej powyższe dowodzi, iż w sprawie wystąpiły nowe okoliczności prowadzące do umorzenia przedmiotowych należności. Niezależnie od powyższego Skarżąca zaznaczyła, że w przypadku odmownego załatwienia jej wniosku o umorzenie należności, wnosi o rozłożenie należności na równe raty płatne kwartalnie z ostatecznym terminem zapłaty w ciągu 5 lat.
Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powoływany dalej jako "Prezes Zakładu" utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] października 2005 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes Zakładu stwierdził, że organ pierwszej instancji dokonał oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób trafny i zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że Skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zawarła żadnych nowych okoliczności mających wpływ na zmianę rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Zakładu. Powołując się na art. 28 ust. 3a i § 3 ust.1 Rozporządzenia Prezes Zakładu konkludował, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek przewidzianych w tych przepisach.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2005 r. Skarżąca zarzuciła powyższej decyzji naruszenie przepisów u.s.u.s., a w szczególności z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., z którego wynika, że należność z tytułu składek może być umorzona, gdy zaprzestano prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie. W ocenie Skarżącej spełnia ona powyższe warunki, a obie decyzje w ogóle nie powołują się na powyższy przepis. Mając powyższe na uwadze Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione, jak również ma prawo uwzględnić jedynie część wniosków skargi.
Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały żądaniem Skarżącej zawartym w odwołaniu od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.. -wszczynającym postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami.
Sąd oceniając legalności zaskarżonej decyzji, wydanej we wskazanym wyżej przedmiocie, brał pod uwagę stan prawny, który miał zastosowanie w chwili jej wydania. Rozpoznając tę sprawę dopatrzył się naruszeń prawa procesowego, które skutkowały wadliwością zaskarżonej decyzji wymagającą jej wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Stan prawny, mający znaczenie dla dokonania takiej właśnie oceny, oraz wnioski z niego wynikające przedstawiają się następująco.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano natomiast możliwość umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 Rozporządzenia. Przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się odpowiednio do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).
Postępowanie poprzedzające wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako "Kpa", o czym stanowi art. 180 § 1 tegoż kodeksu. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa Zakładu. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie podstępowania administracyjnego.
Podkreślenia wymaga, iż decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, rozumianych jak wyżej, podejmowane przez Zakład na podstawie art. 28 u.s.u.s oraz § 3 Rozporządzenia oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności.
Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności.
Postępowanie poprzedzające wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności prowadzone jest w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, o czym już była mowa. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa Zakładu (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.).
Oznacza to, że organ wydający decyzję na skutek prawidłowo złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc wydający decyzję o charakterze odwoławczym, obowiązany jest ponownie rozpatrzeć i rozstrzygnąć sprawę, która już raz została rozstrzygnięta przez organ pierwszej instancji - Zakład.
Warunkiem wydania poprawnej decyzji jest poprzedzenie jej prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Wymóg taki wynika wprost z art. 6 Kpa który stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Taki stan oznacza konieczność prawidłowego zastosowanie przy rozpatrywaniu i rozstrzygnięciu sprawy przez każdy organ prowadzący postępowanie administracyjne, przepisów nie tylko prawa materialnego, ale i procesowego.
W tej sytuacji decyzję wydaną przez Prezesa Zakładu oceniać należy także w kategoriach obowiązków procesowych nałożonych przez Kpa. Oceniając zatem zaskarżoną decyzję w tym kontekście, Sąd stwierdza, że wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności zwrócenia uwagi wymaga uzasadnienie tej decyzji, gdyż jest ono jednym ze wskazanych w art. 107 Kpa integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej, rozumianej jako akt procesowy stosowania prawa.
Prezes Zakładu skonstatował, iż analizując ponownie całość zgromadzonego materiału nie znalazł podstaw do zmiany wcześniej wydanej decyzji. Takiego stanowiska jednakże nie uzasadnił w żaden sposób. W tym zakresie poprzestał na gołosłownym stwierdzeniu, że organ I instancji dokonał oceny zebranego w sprawie materiału w sposób trafny i niezgodny z obowiązującymi przepisami. Podkreślenie przez organ, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżąca nie wskazała nowych okoliczności nie może być także uznane za uzasadnienie powyższego stanowiska.
Na uzasadnienie decyzji składać się powinno uzasadnienie faktyczne i prawne, co wynika z art. 107 § 1 Kpa. Rozwinięcie tych pojęć ustawodawca zawarł w § 3 tego artykułu, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji realizuje wymóg uzasadnienia prawnego, ale tylko częściowo - poprzestaje bowiem wyłącznie na przytoczeniu przepisów prawa. Natomiast nie spełnia wymogów określonych w powyższym przepisie w zakresie uzasadnienia faktycznego.
W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego, do jakich należą decyzje dotyczące umarzania należności z tytułu składek, uzasadnienie spełnia szczególnie istotną rolę. Pozwala ono na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.
Prawidłowość uzasadnienia decyzji należy oceniać również w kontekście wyrażonej w art. 11 Kpa zasady przekonywania, wedle której organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia jest zatem uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie więc zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia strony lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy.
Nie może być uznane za spełniające powyższe wymogi, a w szczególności za wyczerpujące, uzasadnienie ograniczające się w istocie do zdawkowo wyrażonego poglądu, iż nie znaleziono podstaw do zmiany decyzji. Skarżąca w toku postępowania przedłożyła istotne jej zdaniem dowody i podniosła określone okoliczności. Prezes Zakładu nie odniósł się jednak w żaden sposób do indywidualnej sytuacji Skarżącej, opisanej przez nią w składanych wnioskach i dokumentach. Za zdecydowanie niewystarczające w tym zakresie należy uznać formułowanie jedynie ogólnikowych stwierdzeń, bez jednoczesnego wskazania na dowodowe ich uzasadnienie.
Poza tym, mając na względzie argument organu, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zostały wskazane nowe okoliczności uzasadniające zmianę decyzji, Sąd zwraca uwagę, że fakt nie powołania się w toku postępowania odwoławczego na nowe okoliczności, czy też nie przedstawienia nowych dowodów nie może być z góry postrzegany jako uniemożliwiający wydanie odmiennego niż poprzednio rozstrzygnięcia. W żadnym razie nie zwalnia też organu odwoławczego z obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy i oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, wydanej w konkretnym stanie faktycznym. Organ odwoławczy musi zatem ocenić, czy w tym stanie faktycznym organ pierwszej instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Może przy tym prowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jeżeli uzna to za konieczne.
Reasumując, Sąd jeszcze raz podkreśla, iż niewłaściwe i sprzeczne z wyżej wskazanymi zasadami rządzącymi postępowaniem odwoławczym (z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) jest zawężanie zakresu takiego postępowania, toczącego się w przedmiocie umorzenia należności do stwierdzenia, czy po wydaniu decyzji w pierwszej instancji wnioskodawca przedstawił nowe dowody, bądź czy powołał się na nowe okoliczności. Organ orzekający, kierując się regułami postępowania wskazanymi w art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, ma bowiem obowiązek ponownie rozpatrzyć i ocenić całokształt zebranego materiału dowodowego, bez względu na to, czy zakres tego materiału uległ zmianie na etapie postępowania toczącego się po wydaniu decyzji w pierwszej instancji, czy też w tym względzie pozostał bez zmian.
Sąd zważył również, iż Prezes Zakładu przed wydaniem decyzji nie umożliwił Skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, przez co nie wywiązał się z obowiązku nałożonego nań art. 10 § 1 Kpa, choć uczynił to organ pierwszej instancji.
W myśl powołanego już art. 10 § 1 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przesłanki odstąpienia od tego obowiązku określone zostały w art. 10 § 2 Kpa. Żadna z nich nie wystąpiła w niniejszej sprawie.
Obowiązek ten ciąży na każdym organie administracji - zwłaszcza na organie wydającym rozstrzygnięcie w wyniku złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy . W niniejszej sprawie nie został on dopełniony. Oznacza to, że Skarżąca nie tylko nie miała możliwości dokonania i przedstawienia swojej oceny kompletności zebranego materiału dowodowego, ale i zapoznania się z dowodami zgromadzonymi w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji. Wypowiedzenie się w kwestii materiału dowodowego wymaga bowiem uprzedniego zapoznania się z nim. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie precyzują obowiązków organów administracji poprzez wskazanie, iż stronie należy wyznaczyć termin, w którym może ona zrealizować swoje prawo. Jednakże, zdaniem Sądu z przepisu tego wynika obowiązek organu poinformowania strony o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości wypowiedzenia się w związku z tym co do okoliczności wskazanych w art. 10 § 1 Kpa, a są to przecież okoliczności, które będą stanowić podstawę faktyczną decyzji. Natomiast wyznaczenie stronie terminu na wypowiedzenie się uzasadnione jest koniecznością określenia czasu, w jakim organ administracji oczekiwać powinien na jej stanowisko w tym względzie. To, czy strona skorzysta z przysługującego jej prawa zależy wyłącznie od jej woli. Rzeczą organu jest umożliwienie jej skorzystania z tego prawa.
Zważyć należało również i to, że niewywiązanie się przez organ z obowiązków nałożonych art. 10 § 1 Kpa ma wpływ na możliwość uznania podnoszonych przez nią okoliczności faktycznych za udowodnione i oparcie na nich rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 81 Kpa okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 Kpa.
Zdaniem Sądu, jeżeli nawet organ prowadzący postępowanie może przypuszczać, że okoliczności, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, a ustalone w toku postępowania dowodowego, znane są stronie, to nie jest to równoznaczne z jej świadomością, iż będą one uwzględniane przy podejmowaniu decyzji. Także z tego względu istotne jest umożliwienie jej zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
Niewykonanie przez organ obowiązku wynikającego z art. 10 § 1 Kpa stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może skutkować uchyleniem decyzji. Rzeczą Sądu jest ocena, czy w konkretnej sprawie takie naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. inne niż dające postawę wznowienia naruszenie przepisów postępowania skutkuje uchyleniem decyzji lub postanowienia organu administracji tylko wtedy, gdy wpływ taki mieć mogło.
Jednakże możliwość dokonania takiej oceny przez Sąd w żadnym razie nie zwalnia organu orzekającego z obowiązku wypełnienia dyspozycji art. 10 § 1 Kpa.
Wskazane już istotne uchybienia procesowe przedwczesnym czynią badanie, czy w sprawie doszło także do naruszenia przepisów prawa materialnego. Zarzuty skargi w tym zakresie nie mogą zatem być wzięte pod uwagę przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, tj. naruszenie art. 10 § 1, art. 11 i art. 107 § 1 i 3 Kpa, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a orzekł jak w sentencji. Stosownie do art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, iż uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.
Powołane przepisy
art. 83 ust.1 pkt 3art. 28 ust. 3art. 28 ust. 3a u.s.u.s.art. 28 ust. 3aart. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s.art. 1 ustawyart. 145 § 1 pkt 1art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.art. 134 § 1 p.p.s.a.art. 28 ust. 1art. 24 ust. 2 u.s.u.s.art. 4 pkt 2 u.s.u.s.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło