III SA/Wa 2403/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek po rozpoznaniu w dniu 26 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2003 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Pismem z dnia 12 sierpnia 2010 r. Skarżąca – M. G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości spółki w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 2403/10 oddalił powyższą skargę. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za doręczenie odpisu ww. wyroku wraz z uzasadnieniem, pełnomocnik Skarżącej złożyła wniosek o zwolnienie z powyższej opłaty. Pismem z dnia z dnia 6 maja 2011 r. wezwano pełnomocnika Skarżącej do nadesłania dokumentów obrazujących sytuację majątkową Skarżącej. W odpowiedzi został nadesłany wypełniony wniosek PPF, w którym Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Ponadto w ww. wniosku wskazała, że posiada dom o pow. ok. 300 m2 oraz nieruchomość o pow. 3000 m2. Utrzymuje się ze świadczenia chorobowego ZUS w wysokości ok. 300-400 zł. Żądany wpis pokryła ze środków pożyczonych od rodziny. Natomiast bardzo trudną sytuację finansową potwierdza wpisanie jej na listę dłużników niewypłacalnych. W skardze kasacyjnej z dnia 27 czerwca 2011 r. pełnomocnik Skarżącej złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Odnosząc się do meritum sprawy Sąd wyjaśnia, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako: "p.p.s.a."). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a). Obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie Skarżącej. Do sądu należy natomiast ocena przytoczonych przez stronę okoliczności. Jeśli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik Skarżącej wezwaniem z dnia 6 maja 2011 r. został zobowiązany do nadesłania dokumentacji dotyczącej stanu majątkowego oraz dochodów Skarżącej. We wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, że Skarżąca posiada dom o pow. ok. 300 m2 oraz nieruchomość o pow. 3000 m2. Utrzymuje się ze świadczenia chorobowego ZUS wysokości ok. 300-400 zł. Bardzo trudną sytuację finansową potwierdza wpisanie jej na listę dłużników niewypłacalnych. Ponadto Skarżąca oświadczyła, że opłatę o wpis pokryła ze środków pożyczonych od rodziny. Do ww. wniosku zostało dołączone orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 6 maja 2011 r. o niezdolności Skarżącej do pracy i uprawnieniu do świadczenia rehabilitacyjnego, umowa o pracę , paragon fiskalny z apteki, potwierdzenie zapłaty za wodę oraz dokumenty potwierdzające zastosowanie środków egzekucyjnych (m.in. postanowienie o wpisaniu Skarżącej do rejestru dłużników niewypłacalnych). Należy podkreślić, iż wezwanie z 6 maja 2011 r. precyzyjnie określało jakie dokumenty są potrzebne do oceny wniosku a także jakie dane budzą wątpliwości. Brak prawidłowej reakcji na wspomniane wezwanie oznacza, że nie można w pełni ocenić sytuacji majątkowej Skarżącej. Jej oświadczenie nie może stanowić tym samym podstawy przyznania prawa pomocy. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie jest bowiem właściwą podstawą dla dokładnej i rzetelnej oceny rzeczywistej sytuacji materialnej strony. Stwierdzić więc należy, że brak przedłożenia wszystkich żądanych dokumentów źródłowych, w tym przede wszystkim zeznań podatkowych, nadesłania wyciągu z rachunków bankowych Skarżącej, przy jednoczesnym braku przedłożenia jakiegokolwiek pisma wyjaśniającego przyczyny braku ich złożenia, rodzi wątpliwości co do rzetelności złożonego przez Skarżącą oświadczenia o majątku i dochodach. Należy również podkreślić, że do wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżącej zostały dołączone dokumenty potwierdzające ponoszone wydatki tj. paragon z apteki na kwotę 185,06 zł (z dnia 6 maja 2011 r.) oraz potwierdzenie opłaty za wodę w kwocie 259,79 (z dnia 11 maja 2011 r.) co łącznie daje kwotę 444,85 zł. Natomiast dochód wskazany we wniosku to kwota 300-400 zł. Nie wyjaśniono tej rozbieżności. Ponadto należy zauważyć, że osoba która zatrudniła Skarżącą, oprócz zbieżności nazwisk, prowadzi działalność pod adresem zamieszkania Skarżącej. Ta kwestia też nie została wyjaśniona, pomimo, iż z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż Skarżąca prowadzi sama gospodarstwo domowe. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż wobec nieprzedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych, nie jest możliwe stwierdzenie w sposób niebudzący wątpliwości, czy Skarżąca spełnia przesłankę uzasadniającą przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Brak przedłożenia wymaganych dokumentów źródłowych nie pozwala bowiem ustalić, jak w rzeczywistości kształtuje się sytuacja materialna skarżącej i jej rodziny oraz, czy rzeczywiście Skarżąca nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla jej rodziny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.