III SA/Wa 2408/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2011 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczących nakazów płatniczych w zakresie łącznego zobowiązanie pieniężnego za 1999 r., 2000 r., 2001 r. i 2002 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. zaskarżoną decyzją, działając na podstawie art. 13 § 1 pkt 3 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a, art. 248 § 2 i § 3 w zw. z art. 249 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: "O.p"), uchyliło decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2010 r. w całości i w tym zakresie orzekło odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy C. w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 1999 - 2002. Z akt sprawy wynika, że K. G. (dalej: “Skarżący") wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2010 r. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. (dalej: SKO) o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Gminy C. od roku 1999 do 2010, których nie odbierał z powodu niezgodności powierzchni gruntów. We wniosku wskazał, iż nie odbiera decyzji od 1999 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z dnia 22 kwietnia 2010 r. zwróciło się do Skarżącego o sprecyzowanie żądania. W piśmie z dnia 15 czerwca 2010 r. Skarżący wyjaśnił, iż decyzje co do których wnosi o stwierdzenie nieważności zostały wydane bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. SKO, decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z Urzędu Gminy C. od roku 1999-2002. W uzasadnieniu decyzji wskazało, że żądanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczy decyzji wybrakowanych i zlikwidowanych w 2009 r. po uzyskaniu zgody Archiwum Państwowego w S.. W piśmie z dnia 9 lipca 2010 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o pozytywne rozpatrzenie sprawy lub przekazanie decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. SKO pismem z dnia 15 lipca 2010 r. wystąpiło na podstawie art. 155 w związku z art. 15 § 1 i art. 159 O.p. do Skarżącego o jednoznaczne wskazanie czy żąda załatwienia sprawy w trybie odwoławczym, zgodnie z pouczeniem czy też przekazania pisma wraz z aktami sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący w piśmie z dnia 19 lipca 2010 r. wyjaśnił, że decyzji wymiarowych nie odbiera od 11 lat. Wniósł o podanie, jakie dokumenty są w posiadaniu SKO i czy posiada uprawnienie do orzekania za dwie instancje. SKO, potraktowało pismo z 9 lipca 2010 r. jako odwołanie i po jego rozpatrzeniu uchyliło decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2010 r. w całości i w tym zakresie orzekło oraz odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy C. w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 1999 - 2002. W uzasadnieniu wskazało, że stosownie do art. 221 O.p. w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, dyrektora izby skarbowej, dyrektora izby celnej lub przez samorządowe kolegium odwoławcze odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym. W ocenie organu odwoławczego, stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją procesową umożliwiającą usunięcie z obrotu prawnego decyzji dotkniętych najpoważniejszymi wadami i polega na uchyleniu skutków prawnych decyzji od dnia jej wydania. Katalog wad został w sposób wyczerpujący określony w art. 247 § 1 O.p. Tryb stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem wzruszania decyzji ostatecznych. Organ stwierdził, że brak decyzji w sprawie ustalenia Skarżącemu wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 1999 - 2002 uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy wszczętej wnioskiem podatnika o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 1999 - 2002. Organ odwoławczy podniósł, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym i odrębnym od postępowania zwyczajnego. W sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organ podatkowy może wydać bądź to decyzję o odmowie wszczęcia postępowania, jeżeli w szczególności sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4 O.p. Przepis ten wskazuje przesłanki odmowy wszczęcia postępowania przykładowo. W przypadku gdy zachodzą jeszcze inne przesłanki o podobnym charakterze i uchybienie terminowi 5 lat do wniesienia żądania od dnia doręczenia decyzji (art. 249 § 1 pkt 1 O.p.), czy oddalenia skargi przez sąd administracyjny na decyzję, to organ powinien odmówić wszczęcia postępowania. Zdaniem SKO nie może być kwestionowane to, że przesłanką żądania wszczęcia postępowania jest istnienie w obrocie decyzji ostatecznej, jako że tryb ten może dotyczyć decyzji wydanych w postępowaniu już zakończonym (art. 128 O.p.). Pozostałe dwie przesłanki wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania określone w art. 249 § 1 pkt 1 i 2 O.p. są też przesłankami jego wszczęcia. Zatem brak decyzji ostatecznej (art. 249 § 1 in principio) podobnie jak brak upływu terminu 5-letniego (art. 249 § 1 pkt 1 O.p.), czy istnienie wyroku sądu administracyjnego (art. 249 § 1 pkt 2 O.p.) są przesłankami warunkującymi dopuszczalność wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Reasumujac, SKO uznało, iż w okolicznościach zaistaniałych w sprawie sprawie organ podatkowy powinien odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 249 § 1 O.p. a nie umarzać postępowanie na podstawie art. 208 § 1 O.p. Skarżący nie zgadzając się z decyzją organu odwoławczego wniósł skargę do Sądu. W skardze powtórzył zarzuty dotyczące niezgodnosci powierzchni gruntów. Ponadto wyraził ogólne niezadowolenie, zarzucajac organom podatkowym naruszenie prawa oraz nieuczciwe postępowanie. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodu zarzutów w niej podniesionych. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż przedmiotem zaskarżenia była decyzja SKO uchylająca własną decyzję o umorzeniu postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy C. za rok 1999 i orzekająca jednocześnie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na brak akt podatkowych, w tym decyzji określających podatek za lata 1999-2002 r., Brak akt podatkowych spowodowany był zniszczeniem ich przez Archiwum Państwowe w S.. W związku z tym SKO w S. zaskarżoną decyzją uchyliło decyzję wydaną w I instancji o umorzeniu postępowania i odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji od 1999-2002 r. Uzasadniając to SKO wskazało, iż "brak decyzji ostatecznej (art. 249 § 1 in principio) podobnie jak brak upływu terminu 5-letniego (art. 249 § 1 pkt 1 O.p.), czy istnienie wyroku sądu administracyjnego (art. 249 § 1 pkt 2 O.p.) są przesłankami warunkującymi dopuszczalność wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji." Mając na uwadze stan faktyczny sprawy, w ocenie Sądu, nie było podstaw do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Po pierwsze nie można twierdzić, iż fizyczne zniszczenie decyzji ostatecznej przez Państwowe Archiwum w S., powoduje że taka decyzja nie istnieje. Decyzja ta wywołała konkretne skutki prawne, została wprowadzona do obrotu prawnego. Gdyby przyznać rację organowi podatkowemu, to na tej samej zasadzie, w przypadku przypadkowego zaginięcia, zniszczenia decyzji wraz z aktami podatkowymi, strona nigdy nie mogłaby skutecznie żądać stwierdzenia nieważności decyzji obarczonej wadami o których mowa w art. 247 § 1 O.p. Zatem wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności uzależnione, byłoby tylko od należytej staranności organu przechowującego akta podatkowe. W tym miejscu Sąd zauważa, iż art. 249 § 1 O.p stanowiący o odmowie wszczęcia stanowi o przesłankach prawnych, uniemożliwiających wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Trudno do takich przesłanek zaliczyć utratę akt podatkowych wraz z decyzją. Ponadto, SKO podnosiło, że żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji – art. 249 § 1 pkt 1 O.p. Aby zastosować tę przesłankę, w ocenie Sądu, należy posiadać dowód doręczenia decyzji w zwykłym trybie lub trybie zastępczym. Musi to być fakt bezsporny, ponieważ od daty doręczenia można będzie liczyć okres 5 lat na złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności. Ustalenie daty doręczenia wykluczy jakąkolwiek inną datę doręczenia czy też w ogóle pozoli ustalić czy decyzja została doręczona. W takiej sytuacji SKO powinno rozważyć możliwość zastosowania art. 247 § 2 O.p po uprzednim zbadaniu czy nastąpił upływ terminów odnośnie przedawnienia. Tę kwestię Sąd pozostawia uznaniu SKO. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzeczono jak w sentencji.