III SA/Wa 2409/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2011 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne za 2003 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. zaskarżoną decyzją, działając na podstawie art. 13 § 1 pkt 3 oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: "O.p"), utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy C. w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2003. Z akt sprawy wynika, że K. G. (dalej: “Skarżący") wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2010 r. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. (dalej: SKO) o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Gminy C. od roku 1999 do 2010, których nie odbierał z powodu niezgodności powierzchni gruntów. We wniosku wskazał, iż nie odbiera decyzji od 1999 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z dnia 22 kwietnia 2010 r. zwróciło się do Skarżącego o sprecyzowanie żądania. W piśmie z dnia 15 czerwca 2010 r. Skarżący wyjaśnił, iż decyzje co do których wnosi o stwierdzenie nieważności zostały wydane bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. SKO, decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy C. w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2003, z względu na fakt wniesienia żądania po upływie 5 lat od doręczenia decyzji. W piśmie z dnia 9 lipca 2010 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o pozytywne rozpatrzenie sprawy lub przekazanie decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. SKO pismem z dnia 15 lipca 2010 r. wystąpiło na podstawie art. 155 w związku z art. 15 § 1 i art. 159 O.p. do Skarżącego o jednoznaczne wskazanie czy żąda załatwienia sprawy w trybie odwoławczym, zgodnie z pouczeniem, czy też przekazania pisma wraz z aktami sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący w piśmie z dnia 19 lipca 2010 r. wyjaśnił, że decyzji wymiarowych nie odbiera od 11 lat. Wniósł o podanie, jakie dokumenty są w posiadaniu SKO i czy posiada uprawnienie do orzekania za dwie instancje. SKO, potraktowało pismo z 9 lipca 2010 r. jako odwołanie i po jego rozpatrzeniu utrzymało w mocy własną decyzję wydaną w I instancji. W uzasadnieniu wskazało, że stosownie do art. 221 O.p. w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, dyrektora izby skarbowej, dyrektora izby celnej lub przez samorządowe kolegium odwoławcze odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym. W ocenie organu odwoławczego, stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją procesową umożliwiającą usunięcie z obrotu prawnego decyzji dotkniętych najpoważniejszymi wadami i polega na uchyleniu skutków prawnych decyzji od dnia jej wydania. Katalog wad został w sposób wyczerpujący określony w art. 247 § 1 O.p. Tryb stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem wzruszania decyzji ostatecznych. Organ stwierdził, że w przypadku gdy nastąpiło uchybienie terminu 5 lat do wniesienia żądania od dnia doręczenia decyzji (art. 249 § 1 pkt 1 O.p.), to organ powinien odmówić wszczęcia postępowania. Przy czym SKO wskazało, że nie posiada dowodu potwierdzającego datę doręczenia decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] lutego 2003 r. ustalającej łączny wymiar podatku na 2003 r. Nie mniej jednak nie ulega wątpliwości , że taka decyzja został doręczona w 2003 r. a następnie zwrócona organowi z odręcznymi adnotacjami. Zatem przyjęto, że datą doręczenia był 31 grudnia 2003 r. W związku z czym termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności upływał w dniu 31 grudnia 2008 r. Podanie o stwierdzenie nieważności zostało wniesione natomiast w dniu 16 kwietania 2010 r., czyli po upływie 5 letniego okresu. To, w ocenie SKO, obligowało organ do odmowy wszczęcia postepowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Skarżący nie zgadzając się z decyzją organu odwoławczego wniósł skargę do Sądu. W skardze powtórzył zarzuty dotyczące niezgodnosci powierzchni gruntów. Ponadto wyraził ogólne niezadowolenie, zarzucajac organom podatkowym naruszenie prawa oraz nieuczciwe postępowanie. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodu zarzutów w niej podniesionych. Nie ulega wątpliwości, że nie można skutecznie domagać się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4 O.p. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie może być wszczęte w razie zaistnienia negatywnych przesłanek. W takim wypadku organ podatkowy wydaje decyzje o odmowie wszczęcia postępowania. Art. 249 O.p jedynie przykładowo wymienia dwie przesłanki negatywne, które uniemożliwiają wszczęcie postępowania. Organ wydając zaskarżoną decyzję oparł się na tym, że wniosek został złożony po upływie 5 lat od doręczenia decyzji. Nie mniej jednak, aby zastosować tę przesłankę, w ocenie Sądu, należy posiadać dowód doręczenia decyzji. Musi to być fakt bezsporny, ponieważ od daty doręczenia można będzie liczyć okres 5 lat na złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności. Ustalenie daty doręczenia wykluczy jakąkolwiek inną datę doręczenia czy też w ogóle pozwoli ustalić czy decyzja została doręczona. Dowodu doręczenia decyzji nie może zastąpić twierdzenie organu o tym, iż co do zasady decyzje dotyczące 2003 r. zostały doręczone do 31 grudnia 2003 r., bo taka jest praktyka organu. Mając na uwadze stan faktyczny, SKO powinno rozważyć możliwość zastosowania art. 247 § 2 O.p po uprzednim zbadaniu czy nastąpił upływ terminów odnośnie przedawnienia. Tę kwestię Sąd pozostawia uznaniu SKO. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzeczono jak w sentencji.