III SA/Wa 241/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. S.A. z siedzibą w W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2016 r. o sygn. akt III SA/Wa 241/16 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz do zwrotu na rachunek bankowy za październik 2012 r. postanawia: zmienić zaskarżone orzeczenie referendarza sądowego z 17 marca 2016 r., w ten sposób, że przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca A. S.A. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że jest w upadłości, nie posiada żadnych środków, ma zajęte rachunki, nie osiąga żadnych dochodów. Podkreśliła, że uzyskała już zwolnienia z ponoszenia kosztów w innych sprawach. Podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł, zaś wartość środków trwałych 2.115,87 zł. Za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 268.078,77 zł. Wskazała stan rachunków bankowych, zastrzegając, iż są one zajęte w ramach egzekucji. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że sprzedaż i przychody za poszczególne miesiące 2015 r. są wynikiem księgowego odzwierciedlenia kosztów refakturowania wynajmu pomieszczeń. Podkreśliła, że są to zapisy memoriałowe, a nie wydatki, podając jako przykład naliczone, a nie wypłacone wynagrodzenia, należne a nie zapłacone składki ZUS, amortyzację naliczoną, a nie wydatkowaną. Wskazała, że nie zatrudnia pracowników, wszystkie należności, rachunki bankowe oraz udziały zostały zajęte. Zobowiązania dotyczą niespłaconych kredytów bankowych, niewypłaconych wynagrodzeń, zobowiązań wobec kancelarii podatkowej i akcjonariuszy. Skarżąca oświadczyła, że aktualnie nie wytwarza żadnych dóbr, nie świadczy też żadnych usług. W efekcie nie ponosi kosztów obsługi księgowej i prawnej, a zarząd wykonuje swoją pracę bez wynagrodzenia. Przedstawiła informację dotyczącą postępowań egzekucyjnych i postępowania upadłościowego. Skarżąca przedłożyła także zeznania podatkowe, rachunek zysków i strat, wyciągi bankowe, deklaracje VAT, bilans, postanowienie zwalniające od kosztów opłaty od zażalenia. Postanowieniem z 17 marca 2016r. referendarz sądowy przyznał Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. Pismem z 5 kwietnia 2016r. Skarżąca złożyła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że nie prowadzi działalności gospodarczej, ma zajęte rachunki bankowe, musiała zwolnić pracowników i nie ma szans na jej rozpoczęcie z powodu trwającej upadłości i zajętych rachunków bankowych. Skarżąca zwróciła też uwagę, że w toku innych spraw sądowych uzyskała ona zwolnienie od kosztów sądowych w oparciu o przedłożoną przez siebie tą samą dokumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Z kolei art. 260 § 1 p.p.s.a. stanowi, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z treści art. 199 p.p.s.a. wynika, że zasadą jest, iż każdy ponosi koszty postępowania związane z jego udziałem w sprawie. Zmniejszenie ciężaru finansowego wiążącego się z prowadzeniem sprawy może nastąpić przez przyznanie stronie, na jej wniosek, prawa pomocy. W przedmiotowej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego koszty sądowe obejmują koszt wpisu sądowego od skargi w kwocie 18900 zł. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podnieść należy, że ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy - mimo zaistnienia przesłanek ustawowych - od uznania sądów. Wskazać przy tym należy, że prawo do sądu nie może być prawem iluzorycznym, co oznacza, że w każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić barierę dla sądowego rozpatrzenia sprawy, sąd jest obowiązany do takiego rozstrzygnięcia, które umożliwi stronie wniesienie skargi. W ocenie Sądu, w kontekście przedstawionej argumentacji i złożonych dokumentów, żądanie Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym uznać należy za uzasadnione, gdyż Skarżąca nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd zauważa, iż Skarżąca w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu za 2013 rok wykazała stratę w wysokości 1.022.338 zł. Z kolei w zeznaniu podatkowym za 2014 rok Skarżąca wykazała stratę w wysokości 686.109,73 zł. Natomiast w rachunku zysków i strat sporządzonym na koniec września 2015r. Skarżąca wykazała stratę netto w wysokości 464.273,61 zł. Od czerwca 2014r. Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, rozwiązała wszystkie umowy pracę i nie zatrudnia obecnie żadnych pracowników, nie uzyskuje też żadnych dochodów. Rachunki bankowe Skarżącej zostały zajęte w toku prowadzonych wobec niej postępowań egzekucyjnych. Ponadto Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidacje jej majątku. Postępowanie w tej sprawie toczy się przed Sądem Rejonowym dla W. [...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych pod sygn. akt [...]. Powyższe okoliczności pozwalają zdaniem Sądu uznać, że Skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.