III SA/Wa 2410/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2006r. sprawy ze skargi U. U. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... czerwca 2006r., Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że decyzja wymieniona w pkt 1 wyroku nie może być wykonana w całości U. U. wnioskiem z ... stycznia 2006r. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) Oddział w W. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, wyjaśniając iż od ... stycznia 2004r. faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej, bo uległa wypadkowi w pracy. Przebywała na zwolnieniu lekarskim, a obecnie otrzymuje świadczenie rentowe. Nie zawieszała działalności, mimo zdania lokalu, w którym ją wykonywała, ze względu na chorobę oraz zaciągnięcie kredytu w Rejonowym Urzędzie Pracy na prowadzenie działalności, którą wyrejestrowała dopiero ... lutego 2006r., aby ubiegać się o umorzenie odsetek od kredytu. Wskazała, iż w związku z wypadkiem ma bardzo duże zadłużenie, nie może pracować i zarabiać na życie. Od dwóch lat nie ma żadnych dochodów. ZUS decyzją z ... marca 2006r., wydaną na podstawie art. 83 ust 1 pkt 3, art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz. 887 ze zm., zwaną dalej: u.s.u.s.) odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od września do grudnia 2005r. w łącznej wysokości 625,75 zł. W uzasadnieniu po przywołaniu przepisów umożliwiających umorzenie należności (w tym § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej powoływane jako rozporządzenie z 2003r.) organ stwierdził, iż przedstawiona przez stronę dokumentacja nie uzasadnia ich umorzenia, ani na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s., ani art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. Nie zaszła całkowita nieściągalność, ani szczególne okoliczności. Strona pobiera świadczenie rentowe z tytułu częściowej niezdolności do pracy przyznane do ... października 2006r., w wysokości 949,08 zł brutto. Posiada też samochód osobowy [...]. Nie ponosi stałych kosztów utrzymania. Nie przedstawiła też dokumentów, z których wynikałoby, że poddana jest leczeniu specjalistycznemu. Strona, mimo trudnej sytuacji materialnej, nie korzysta z pomocy społecznej, a na podstawie decyzji Prezydenta W. z ... lutego 2006r., umorzono jej 25% pożyczki udzielonej na rozpoczęcie działalności gospodarczej, tj... zł. W związku z tym zdaniem organu istnieje możliwość spłaty zadłużenia w ramach dogodnego układu ratalnego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z ... kwietnia 2006r. strona przedstawiła szczegółowo swoją bardzo trudną sytuację rodzinną i materialną. Wyjaśniła, iż po rozwodzie w 1999r. została eksmitowana na bruk ze wspólnego mieszkania i zamieszkała w piwnicy, za którą płaciła, jak za lokal usługowy. W 2002r. opuściła ww. lokal i wynajmuje pokój, za który płaci 400 zł miesięcznie. Podniosła, iż nie płaciłaby kosztów utrzymania własnego mieszkania, gdyby zamieszkała w noclegowni "[...]". Wyjaśniła, iż uzyskiwane przez nią dochody z tytułu świadczenia rentowego wynoszą 805 zł, uniemożliwiają uzyskanie zasiłku z pomocy społecznej. Wskazała, iż w trudnej sytuacji znajduje się od 1994r. i w tym okresie przebywała na zasiłku socjalnym i na zasiłku dla bezrobotnych. Wyjaśniła, iż posiadany samochód marki [...] ma 15 lat, wymaga kapitalnego remontu i jest od stycznia 2006r. zupełnie niesprawny, co powoduje że nie może znaleźć na niego nabywcy. Oświadczyła, iż otrzymała kredyt w wysokości ... zł na rozpoczęcie działalności i wszystko zaczynało się pomyślnie układać, aż do wypadku, w wyniku którego nie ma możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy. Niemożliwym jest również wykonywania podstawowych czynności egzystencjalnych. Żyje w ciągłym leku z powodu niespłaconego długu. ZUS decyzją z ... czerwca 2006r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s., "podtrzymał" decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przytoczył argumenty i okoliczności zawarte w decyzji organu pierwszej instancji, oraz treść przepisów art. 28 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003r. Wyjaśnił ponadto, iż strona nie uwiarygodniła należycie okoliczności wynikających z przytoczonych przez organ przepisów. Ma możliwość zarejestrowania się w urzędzie pracy, jako osoba pobierająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, co pozwoli skorzystać z nieodpłatnych kursów i szkoleń poszerzających kwalifikacje zawodowe, a także zapewni dostęp do rynku pracy przeznaczonego dla osób niepełnosprawnych, co z kolei zwiększy szanse na znalezienie dodatkowego źródła dochodu i poprawę sytuacji finansowej. Organ podniósł również, że jedyną możliwą do zastosowania ulgą jest rozłożenia zaległości na raty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona zaskarżyła decyzję ZUS z ... czerwca 2006r., wskazując iż z powodu trudnej sytuacji materialna nie była i nie jest w stanie spłacać składek ZUS, choć ma rentę po wypadku. Organ, który wydał zaskarżoną do Sądu decyzję w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 P.p.s.a.). Sąd - zgodnie z art. 135 P.p.s.a. - ma obowiązek zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie jednak z innych przyczyn, niż w niej podniesione. Zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących m. in. ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stronie przysługuje prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Zakładu, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.). Z przepisu tego wynika więc jednoznacznie, że w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organem właściwym do jego załatwienia jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W niniejszej spawie, mimo powyżej wskazanych unormowań, decyzję wydał organ niewłaściwy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes ZUS. Naruszenie przepisów o właściwości, na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., stanowi wadę, która skutkuje nieważnością decyzji. W tej sytuacji i na obecnym etapie postępowania ustosunkowanie się do zarzutów skargi należy uznać za przedwczesne. Sąd, z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz na mocy art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.