III SA/Wa 2411/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2012 i 2013 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżący – M.C. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie nieuiszczonej części wpisu sądowego w wysokości 18.840 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego sytuacja finansowa uniemożliwia mu poniesienie całości kosztów sądowych. Skarżący nie posiada majątku trwałego. Obciążają go liczne zobowiązania kredytowe w łącznej kwocie ponad 640.000 zł. Z kolei ogólna kwota zaległości podatkowych skarżącego wynosi 1.076.825,12 zł. W związku z nieuregulowaniem należności podatkowych z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych oraz podatku dochodowego od osób fizycznych wystawiono tytuły wykonawcze i zajęto wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego. Z dniem 1 lipca 2015 r. skarżący zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą. Jest bezrobotny. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, teściową i małoletnim synem. Skarżący nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. Mieszkanie o szacunkowej wartości 250.000 zł stanowi własność żony, z którą skarżący pozostaje w rozdzielności majątkowej, i jest obciążone hipoteką na rzecz banku. Żona skarżącego uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wysokości 2.600 zł, a teściowa – zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 670 zł. Zobowiązania skarżącego to: kredyt hipoteczny 270.000 zł z miesięczną ratą 1.300 zł, kredyt gotówkowy 3.000 zł z ratą 100 zł, kredyt obrotowy nieodnawialny 121.000 Euro, karta kredytowa z limitem 10.000 zł z ratą 600 zł miesięcznie, czynsz 400 zł, opłaty za media 400 zł. Do wniosku skarżący załączył: zaświadczenie stwierdzające stan zaległości podatkowych, tytuły wykonawcze, zawiadomienia o zajęciu, porównawczy rachunek zysków i strat za 2013 i 2014 r., umowę ustanawiająca rozdzielność majątkową między małżonkami, zeznanie PIT-36L za 2014 r. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), skarżący został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz nadesłania dokumentów dotyczących sytuacji finansowej jego rodziny. W odpowiedzi skarżący nadesłał zeznania podatkowe swoje oraz swojej żony za 2014 r., bilans oraz rachunek zysków i strat na dzień 30 czerwca 2015 r., wyciągi z rachunków bankowych, oświadczenie o wysokości miesięcznych dochodów i wydatków rodziny. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie nieuiszczonej części wpisu sądowego w wysokości 18.840 zł. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym, dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że skarżący do lipca 2015 r. prowadził działalność gospodarczą, z tytułu której w 2014 r. uzyskał przychód w wysokości ponad 19 mln zł (zeznanie PIT-36L), a w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2015 r. tj. do dnia zawieszenia prowadzonej działalności, przychód wyniósł ponad 7,7 mln zł. Niewątpliwie więc w tym okresie działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego była znacznych rozmiarów. Należy przyjąć, że przy takiej wysokości przychodów, wielokrotnie przewyższających należne w sprawie koszty sądowe, nie jest bezpodstawnym stwierdzenie, że skarżący był w stanie wygospodarować środki na zabezpieczanie kosztów wpisu sądowego od skargi. Warto również zauważyć, że skarżący zawiesił prowadzoną działalność, mimo iż pierwsze półrocze 2015 r. przyniosło, wprawdzie symboliczny (4.986,74 zł), ale jednak zysk z działalności, a środki pieniężne i inne aktywa pieniężne na rachunku wynosiły 9.812 zł. Powyższą argumentację wzmacniają również okoliczności dotyczące obecnej sytuacji finansowej skarżącego. Z oświadczeń skarżącego wynika, że aktualnie jedynym źródłem dochodów jego czteroosobowej rodziny jest wynagrodzenie za pracę żony w wysokości 2.600 zł netto i zasiłek dla bezrobotnych teściowej w wysokości 670 zł. Łącznie więc dochód rodziny wynosi 3.270 zł. W tym miejscu powstaje wątpliwość, w jaki sposób rodzina skarżącego pokrywa wszystkie niezbędne, miesięczne wydatki oraz znaczące obciążenia kredytowe. Nieprzekonywujące jest zestawienie dochodów i wydatków załączone przez skarżącego do pisma z 15 października 2015 r. Wydaje się, że w zestawieniu tym skarżący niejako "na siłę" próbuje, aby niezbędne wydatki znalazły pokrycie w dochodach. Powyższe zestawienie nie pokrywa się natomiast z wykazem wydatków wskazanym w pkt 11 wniosku złożonego na formularzu PPF w dniu 2 października 2015 r. Wówczas to skarżący wskazał, że ciążą na nim następujące miesięczne zobowiązania: rata 1.300 zł (kredyt hipoteczny 270.000 zł), rata 100 zł (kredyt gotówkowy 3.000 zł), rata 600 zł (karta kredytowa z limitem 10.000 zł). Łącznie są to obciążenia w kwocie 2.000 zł. Jeśli dodamy do tego: 780 zł – raty kredytów, których jedynym kredytobiorcą jest żona skarżącego, czynsz 400 zł, media 400 zł, wyżywienie 900 zł, bilet miesięczny 210 zł, środki czystości 150 zł, wynagrodzenie pełnomocnika 100 zł (bez uwzględnienia kosztów utrzymania samochodu, odzieży, leczenia) to wydatki te wynoszą 4.940 zł. Ponadto, z analizy wyciągów z rachunków bankowych żony skarżącego wynika, że poza stałym wynagrodzeniem na poziomie 2.500-2.700 zł otrzymuje ona również dodatkowe wynagrodzenie w wysokości ok. 600 zł miesięcznie za godziny nadliczbowe. Wyciągi te dokumentują również wydatki, które nie zostały uwzględnione przez skarżącego w zestawieniu. W ocenie referendarza sądowego, tak zobrazowana przez skarżącego sytuacja finansowa i majątkowa nie pozwalała na dokonanie innej oceny niż stwierdzenie niewykazania przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z jednej bowiem strony, do lipca 2015 r. skarżący uzyskiwał znaczące (wielomilionowe) przychody, które umożliwiały zabezpieczanie środków na pokrycie kosztów sądowych w sprawie, z drugiej strony, skarżący przedstawiając swoją aktualną sytuację finansową, nie zrobił w tego w sposób rzetelny i wiarygodny. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.