III SA/Wa 2413/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec, Sędziowie sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca) sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2014 r. sprawy ze skargi P. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz P. G. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej zwany: "NUS") decyzją z [...] kwietnia 2013r. ustalił P. G. (dalej zwany: "Skarżącym") podatek od spadków i darowizn w wysokości 5.709 zł z tytułu nabycia 3 września 2012r. darowizny od matki B. G. 100.000zł. 2. Skarżący 29 kwietnia 2013r., w terminie do wniesienia odwołania, złożył pismo z zatytułowane "odwołanie" powołując ww. decyzję. W piśmie tym wskazał, że ostatni dzień z sześciomiesięcznego terminu do zgłoszenia oświadczenia (3 marca 2013r. wypadał na niedzielę), udał się w poniedziałek z wypełnionym drukiem SD-Z2 do Urzędu Skarbowego, gdzie został poinformowany, że termin upłynął. Zwrócono mu druk i polecono wypełnić druk SD3, który złożył 6 marca 2012r. Skarżący przyznał, że zwlekanie ze złożeniem zgłoszenia o nabyciu darowizny było błędne, ale ustalona decyzją NUS kwota ponad 5.700zł jest zbyt wysoka. Skarżący wskazał, że w części druku SD3 wskazał, że umieścił prośbę o zwolnienie z podatku od spadków i darowizn, z uwagi na jeden dzień opóźnienia, ale w jego ocenie "tej zwłoki nie było". Wskazał, że mama sprzedała mieszkanie za 130.000 zł, z czego przekazała mu 100.000 zł oraz podniósł, że jest bez stałej pracy od 2011r., pracuje tylko żona, a na utrzymaniu są niepracujące dzieci 16 i 21 lat. Podniósł też inne okoliczności wskazujące na złą sytuację finansową rodziny. 3. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej zwany: "DIS") pismem z 14 czerwca 2013r. wezwał Skarżącego do określenia charakteru powyższego pisma: czy jest to odwołanie czy wniosek o umorzenie zaległości podatkowej, bądź też wniosek o ulgę określoną w art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r. poz. 749 ze zm., dalej zwana: "O.p."), w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpatrzenia. Jeśli pismo to stanowi odwołanie, powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać na dowody uzasadniające to żądanie, zgodnie z art. 222 O.p. DIS zaznaczył, że zła sytuacja finansowa podatnika pozostaje bez wpływu na prawidłowy wymiar podatku od nabycia środków pieniężnych tytułem darowizny. 4. Skarżący w piśmie z 22 czerwca 2013r., które zatytułował: "Ponowne odwołanie od decyzji ustalającej wysokość podatku od spadków i darowizn" wskazał, że został wprowadzony 4 marca 2013r. w błąd przez pracownika urzędu, co do daty złożenia oświadczenia na druku SD-Z2 oraz podniósł, że przebywał 2, 3 marca nie było czynnego urzędu pocztowego (sobota, niedziela). Zwrócił się również, z uwagi na te okoliczności o zmianę decyzji, jak również ze względu na to, że ciągle pozostaje bez zatrudnienia, a pieniądze z darowizny prawie całkowicie się rozeszły. 5. DIS postanowieniem z [...] lipca 2013r. pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia, w podstawie prawnej wskazując art. 228 § 1 pkt 3 O.p. w związku z art. 222 O.p. W ocenie DIS treść odwołania Skarżącego nie odpowiada wymogom z art. 222 O.p. nie zawiera sprecyzowania zarzutów przeciw decyzji, ani jasnego zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania, a także dowodów uzasadniających to żądanie. Treść odwołania wskazuje, że jest to wniosek o ulgę w spłacie podatku. DIS nadmienił, że w celu nadania biegu odwołaniu wezwał Skarżącego do sprecyzowania treści odwołania, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pouczając, że nieusunięcie tego braku spowoduje pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia. Przesyłka była awizowana dwukrotnie, więc DIS w trybie art. 150 § 2 O.p. uznał ją za doręczoną Skarżącemu 4 lipca 2013r. DIS wskazał, że nie otrzymał odpowiedzi na to wezwanie. jednak jego wezwanie pozostało bez odpowiedzi. 6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie DIS Skarżący podtrzymał dotychczasową argumentację odnoszącą się do okoliczności złożenia druku SD-Z2. Wyjaśnił, iż 4 marca 2012r. stawił się w Urzędzie Skarbowym z wypełnionym drukiem SD-Z2, gdzie odmówiono mu jego przyjęcia, mimo że termin został dotrzymany, urzędnik wprowadził Skarżącego w błąd. Wskazał, że Urząd nie czekając na rozpatrzenie zażalenia przysłał już upomnienie wzywające do zapłaty. 7. DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych. 2. Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. kontroli sądów administracyjnych podlegają postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia, bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia jego nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 - 2 P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga, na mocy art. 134 § 1 P.p.s.a., w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3. Sąd, po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, stwierdza, że skargę należało uwzględnić, z uwagi na błędne zastosowanie przez DIS przepisu art. 222 O.p. w okolicznościach faktycznych sprawy wynikających wprost z odwołania Skarżącego. Należy zauważyć na wstępie, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie DIS, którym pozostawiono bez rozpatrzenia wniesione przez Skarżącego w terminie odwołanie, uznając, że nie zawiera ono elementów wymienionych w art. 222 O.p. 4. Zdaniem Sądu ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. Przepis art. 222 O.p. stanowi, że odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. Odwołanie powinno zatem zawierać: 1) zarzuty przeciw decyzji - uchybienia, które uzasadniają żądanie uchylenia czy zmiany decyzji. 2) określenie istoty i zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania - polegające na określeniu przez wnoszącego odwołanie: w jaki sposób i w jakim zakresie powinna zostać zweryfikowana decyzja podatkowa organu I instancji; można podnosić tu także zarzuty i argumentację nie przedstawiane w dotychczasowym postępowaniu. 3) wskazanie dowodów uzasadniających żądanie, szczególnie tych, które dają możliwość zweryfikowania prawdziwości twierdzeń zawartych w odwołaniu oraz uzasadniają żądanie odwołania; nie muszą to być wyłącznie nowe dowody, możliwe jest też powoływanie się na dowody z postępowania przed organem pierwszej instancji. W doktrynie przyjmuje się, że pierwszy i drugi z wymienionych elementów odwołania mają charakter obligatoryjny. Trzeci z nich z istoty rzeczy nosi cechy fakultatywności (por. Jacek Brolik w Komentarzu do art. 222 ustawy - Ordynacja podatkowa, LEX 2013r.). Sąd zauważa ponadto, że Skarżący nie jest profesjonalistą. W piśmie zatytułowanym "odwołanie" wskazał konkretną decyzję i wniósł o jej uchylenie w całości. Podał również argumentację, która w jego ocenie uzasadniała uwzględnienie odwołania i uchylenie tejże decyzji. Wskazał bowiem, że w jego ocenie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn jest za wysoka oraz wyjaśnił między innymi, że został wprowadzony w błąd, co do terminu wniesienia oświadczenia na druku SD-Z2, w sytuacji, gdy przyszedł do organu podatkowego w ostatnim dniu terminu na złożenie tego oświadczenia. Zdaniem Sądu powołanie się przez Skarżącego na trudną sytuację majątkową nie mogło mieć przesądzającego znaczenia w sprawie pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, gdyż strona skarżąca w odwołaniu poniosła, że wnosi o uchylenie decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji oraz wskazała, że zobowiązanie podatkowe w jej ocenie jest za wysokie i de facto nie powinno być wymierzone, gdyż stawiła się w organie podatkowym w celu złożenia oświadczenia – które, gdyby organ je przyjął – nie spowodowałoby potrzeby ustalania wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn. 5. W ocenie Sądu zestawienie zatem powyższych okoliczności faktycznych z treścią przepisu art. 222 O.p. pozwala stwierdzić, że wniesione przez Skarżącego odwołanie, w terminie wynikającym z ustawy, wypełniało przesłanki niezbędne do uznania go za odwołanie. Dowody na okoliczność wprowadzenia w błąd przez pracownika mogą zostać przedstawione w toku postępowania odwoławczego, do ich ustalenia powinno ponadto zmierzać postępowanie podatkowe. 6. Sąd, wobec stwierdzenia ww. uchybień na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie (punkt pierwszy sentencji). Zakres, w jakim uchylone postanowienie nie może być wykonane określony został stosownie do treści art. 152 P.p.s.a. (punkt drugi sentencji). Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania (punkt trzeci sentencji) zapadło na mocy art. 200 i art. 209 P.p.s.a. Skarżący działał samodzielnie, a wpis był stały i wynosił 100zł.