III SA/Wa 2415/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z drugim członkiem zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od czerwca do września 2010 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Do skargi kasacyjnej skarżący – C.K. załączył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego sytuacja finansowa jest bardzo trudna. Ze swoich oszczędności skarżący spłacił na rzecz organu 41.999 zł, a decyzja opiewa na 75.150 zł. Skarżący nie posiada już oszczędności ani majątku. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wysokości 3.740 zł netto, a jego żona otrzymuje świadczenie przedemerytalne w wysokości 845 zł. Miesięczne zobowiązania skarżącego i jego żony to: rata kredytu w wysokości 1.570 zł, pożyczka konsumencka 370 zł, gaz 350 zł, energia elektryczna 275 zł, telefon, internet, telewizja 223 zł, koszty leczenia 80 zł, wyżywienie 1.500 zł. Skarżący ponosi znaczące koszty związane z licznymi postępowaniami sądowymi. Argumentował, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w włoskości 1.503 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej – "P.p.s.a"), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W tym miejscu wskazać trzeba, że na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym jest wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł (wpis stały), a nie 1.503 zł. Odnosząc powyższą kwotę do sytuacji finansowej skarżącego, uznać należało, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Przy czym referendarz sądowy nie neguje, że sytuacja finansowa rodziny skarżącego nie jest najlepsza, zwłaszcza z uwagi na konieczność spłaty kredytów. Niemniej jednak, jak wynika z przedstawionego zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków, uzyskiwane dochody wystarczają na zaspokojenie potrzeb życiowych małżonków, w tym na spłatę kredytu. Zauważyć bowiem należy, że łączny dochód małżonków wynosi 4.585 zł, a zadeklarowane zobowiązania 4.368 zł. Tym samym różnica pomiędzy dochodami a niezbędnymi wydatkami rodziny wynosi ponad 200 zł. Tym samym, chociażby przy symbolicznym ograniczeniu wydatków w jednym miesiącu, skarżący może dysponować środkami na pokrycie kosztów sądowych w sprawie. Należy pamiętać, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Bez wątpienia skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. Podsumowując przyjąć należy, że okoliczności podnoszone we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzasadniają twierdzenia, że skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków niezbędnych do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.