III SA/Wa 2420/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego postanawia: 1) odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; 2) umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wyrokiem z dnia 23 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2420/15 tutejszy Sąd oddalił skargę wniesioną przez W. M. (zwanego dalej: "Skarżącym") na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Skarżącemu na podstawie postanowienia tut. Sądu z dnia 8 września 2015 r. zostało wcześniej przyznane w toku niniejszej sprawy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi oraz opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem doręczanym na wniosek, a także w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik z urzędu Skarżącego – adw. L. C. przy piśmie z dnia 8 sierpnia 2016 r. złożył tut. Sądowi opinię o bezzasadności wnoszenia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku. Wskazany pełnomocnik przedstawił tą opinię również Skarżącemu, który pismem z dnia 24 sierpnia 2016 r. wniósł sporządzoną osobiście skargę kasacyjną od powyższego wyroku, załączając do niej również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia innego pełnomocnika z urzędu. Tutejszy Sąd odrzucił wskazaną skargę kasacyjną postanowieniem z dnia 23 września 2016 r. Orzeczenie to nie zostało zaskarżone. W załączonym do wspomnianej skargi kasacyjnej wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący ponowił argumentację przedstawioną we wcześniejszym wniosku o przyznanie prawa pomocy, wskazując że miesięczne dochody gospodarstwa domowego, które prowadzi ze swoją żoną wynoszą 1.742,61 zł. Posiadają oni dom w zabudowie szeregowej, zaś żona Skarżącego posiada również samochód osobowy marki [...] , rok prod. 2009. Skarżący załączył również do swojego wniosku kserokopię paragonu fiskalnego odnoszącego się do zakupu lekarstw w aptece za kwotę 188,88 zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 30 września 2016 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz umorzył postępowanie wywołane wnioskiem Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w części odnoszącej się do ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Następnie pismem z dnia 13 października 2016 r. Skarżący wniósł sprzeciw od ww. orzeczenia referendarza sądowego, wskazując w uzasadnieniu, że nie jest zadowolony sposobu w jaki był reprezentowany w niniejszej sprawie przez jego pełnomocnika z urzędu, wobec czego wnosi o przyznanie mu innego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej: "p.p.s.a.", w brzmieniu które zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015r., poz. 658) znajduje zastosowanie w odniesieniu do postępowań sądowych wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Skarżący wniósł w niniejszej sprawie ponownie o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, tj. w zakresie całkowitym. Przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane w przypadku, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postepowania, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wyjaśnić w tym miejscu należy, że instytucja prawa pomocy, nazywana "prawem ubogich", daje Sądowi kompetencję, w uzasadnionych przypadkach, do zadecydowania o pokryciu kosztów postępowania sądowego, w tym ustanowienia pełnomocnika, z budżetu Sądu, czyli w konsekwencji przez innych podatników. Instytucja prawa pomocy ma bowiem charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź osoby, których środki są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb egzystencjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek w utrzymaniu koniecznym siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Jak już wskazano powyżej, Skarżącemu na podstawie postanowienia tut. Sądu z dnia 8 września 2015 r. zostało wcześniej przyznane w toku niniejszej sprawy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi oraz opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem doręczanym na wniosek, a także w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat (radca prawny) nie spełnił jej oczekiwań. Należy stwierdzić, że wyznaczenie adwokata (radcy prawnego) z urzędu przez korporację prawniczą i podjęcie przez niego czynności procesowych, stanowi o skorzystaniu przez stronę z prawa pomocy przyznanego postanowieniem sądu. W powyższej sytuacji strona nie może skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) z urzędu, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2014 r., II GSK 1704/12, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy postępowanie wywołane wnioskiem Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia kolejnego adwokata podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a. Nawiązując natomiast do tej części wniosku Skarżącego, w której wystąpił on o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, należy zauważyć, że Skarżący nie wskazał w swoim wniosku na żadne nowe okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie mu prawa pomocy w tym zakresie. Skarżący nie nadesłał w szczególności w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 13 września 2016 r. żadnych dodatkowych dokumentów oraz informacji odnoszących się do jego obecnej sytuacji materialnej, poza wspomnianą wcześniej kserokopią paragonu fiskalnego odnoszącego się do zakupu lekarstw w aptece za kwotę 188,88 zł. Zauważyć również należy, że Skarżący skorzystał już wcześniej w toku niniejszej sprawy ze zwolnienia od wpisu od jego skargi, a także od opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem doręczanym na wniosek. Na chwilę obecną po stronie Skarżącego nie istnieje obowiązek uiszczenia żadnych innych kosztów sądowych, gdyż postanowienie z dnia 23 września 2016 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej wniesionej przez Skarżącego nie zostało przez niego zaskarżone. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie powołanych powyżej przepisów orzekł jak w sentencji.