III SA/Wa 2420/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata Ł. C. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi W. M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego postanawia przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata L. C. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w łącznej kwocie 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych i czterdzieści groszy), w tym: tytułem opłaty kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) oraz tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 110,40 zł (sto dziesięć złotych i czterdzieści groszy). Postanowieniem z 8 września 2015 r. zwolniono Skarżącego – W. M. od wpisu od skargi i opłaty kancelaryjnej oraz ustanowiono na jego rzecz adwokata, którym wyznaczony został L. C. Pełnomocnika w dniu 10 grudnia 2015 r. zapoznał się z aktami sprawy. Następnie upoważnił aplikanta adwokackiego, który stawił się na rozprawie w dniu 23 maja 2016 r. Wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, oświadczając przy tym, że opłaty te nie zostały zapłacone ani w całości, ani w części. Wyrokiem z dnia 23 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Skarżącego. Pismem z 23 maja 2016 r. pełnomocnik wniósł o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku. Jego odpis doręczono mu 19 lipca 2016 r. Przy piśmie z 8 sierpnia 2016 r. pełnomocnik przesłał opinię o bezzasadności wnoszenia skargi kasacyjnej od wspomnianego wyroku. Wniósł nadto o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Oświadczył, że koszty te nie zostały pokryte w żadnej części. Z kolei w piśmie z 6 września 2016 r. pełnomocnik wyjaśnił, że opinię powyższą wysłał Skarżącemu – na wyraźną jego prośbę – na adres e-mail przez niego wskazany. Postanowieniem z 16 marca 2017 r. referendarz sadowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż uznał, że pełnomocnik nie zapewnił Skarżącemu skutecznej obrony jego interesów. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w sprawie pełnomocnik nie zweryfikował podnoszonych przez Skarżącego okoliczności pod kątem występowania w sprawie szczególnie uzasadnionych przypadków do wstrzymania postępowania egzekucyjnego, tj. art. 23 § 6 u.p.e.a. oraz zawarł opinię o bezzasadności wnoszenia skargi kasacyjnej. Pismem z 28 marca 2017 r., pełnomocnik wniósł sprzeciw od ww. postanowienia wskazując na błędne przyjęcie, że nie podjął w sprawie czynności uzasadniających przyznanie mu kosztów pomocy prawnej w urzędu. Zaznaczył, że podjął szereg czynności prawnych i pozaprawnych, tj. zapoznał się z aktami sprawy, sporządził opinię o bezzasadności wnoszenia skargi kasacyjnej, kontaktował się ze Skarżącym i sugerował mu potrzebę uzupełnienia skargi o okoliczności wskazane w art. 23 § 6 u.p.e.a., w związku możliwością oddalenia skargi Podkreślił, że nie otrzymał od Skarżącego stosownej dokumentacji umożliwiającej mu uzupełnienie skargi w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "P.p.s.a." w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z 16 marca 2017 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 250 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.), zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu, na aprobatę zasługują te poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w świetle których pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (zob. postanowienie NSA z 2 października 2014 r., I FZ 321/14 i przywołane w jego uzasadnieniu orzeczenia, a także poglądy z piśmiennictwa). Oceny zasadności wniosku o przyznanie wynagrodzenia należy zatem dokonać wyłącznie przez pryzmat czynności podjętych przez pełnomocnika z urzędu w toku postępowania sądowego od momentu jego ustanowienia. Przy orzekaniu o wynagrodzeniu pełnomocnika za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie można jednak – zdaniem Sądu – zapominać o dominującym w orzecznictwie poglądzie, zgodnie z którym Sąd ma obowiązek oceniać rzetelność udzielonej pomocy prawnej. Jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 26 czerwca 2015 r. (I OZ 648/15), stosownie do art. 250 P.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Pełnomocnikowi, ustanowionemu na podstawie art. 244 P.p.s.a., należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 P.p.s.a., jedynie za pomoc prawną faktycznie udzieloną. Przepis ten nie nakłada na Sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzja o przyznaniu takiej pomocy oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia przez Sąd czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (zob. też przywołane tam orzeczenia). Pomoc prawna adwokata L. C. sprowadzała się do zapoznania się z aktami sprawy, złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku oraz sporządzenia opinii o bezzasadności wnoszenia skargi kasacyjnej. Do czynności, o których mowa art. 250 P.p.s.a., należy także sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W wypadku sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wyrazem udzielenia pomocy prawnej jest opinia sporządzona na piśmie i doręczona stronie. Sporządzenie takiej opinii i przekazanie jej stronie powinien wykazać pełnomocnik ubiegający się o wynagrodzenie. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i wysłał ją Skarżącemu (mailem)j. Opinię tą załączono do wniosku. W konsekwencji spełnione zostały przesłanki do przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia. W niniejszej sprawie zastosowanie znajdą zarówno przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461), jak i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. Przepis przejściowy stanowi bowiem, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji (zob. § 22 rozporządzenia z 22 października 2015 r.). Powyższe oznacza, że podstawą przyznania adwokatowi wynagrodzenia za pomoc udzieloną w postępowaniu w I instancji będą przepisy rozporządzenia z 28 września 2002 r., zaś w postępowaniu w II instancji przepisy rozporządzenia z 22 października 2015 r. W tej sytuacji za reprezentację Skarżącego przed Sądem I instancji pełnomocnikowi należało przyznać wynagrodzenie wynoszące 240 zł, co wynika z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bowiem postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, nie zaś należność pieniężna. Natomiast za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej pełnomocnikowi należy się natomiast wynagrodzenie w wysokości 240 zł, zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia z 22 października 2015 r. Reasumując pełnomocnikowi należało przyznać wynagrodzenie wynoszące łącznie 480 zł. Jednocześnie wynagrodzenie to podlega podwyższeniu o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług. W tym stanie rzeczy, uwzględniając powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.