III SA/Wa 2421/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA Izabela Głowacka Klimas po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. N. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - Skarżąca – E. N., wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że z działalności gospodarczej osiąga dochody w wysokości ok. 1700 zł brutto, ponadto oświadczyła, że za styczeń 2009 poniosła stratę w wysokości 571 zł natomiast za marzec 2009 r. w wysokości 3000 zł. Na utrzymaniu ma troje dzieci. Wskazała, że spłaca kredyt mieszkaniowy w wysokości 1500 zł miesięcznie. Ponadto dodała, że ponosi następujące wydatki: czynsz za mieszkanie w wysokości 380,93 zł., opłaty za gaz w wysokości 65 zł, opłaty za wodę w wysokości 28,05 zł, opłaty za ogrzewanie w wysokości 119,66 zł, opłaty za prąd w wysokości 54,00 zł. Skarżąca oświadczyła, że ze względu na chorobę ponosi koszty leczenia w wysokości 400 zł miesięcznie oraz koszty leczenia dziecka w wysokości 400 zł. Dodatkowo Skarżąca w styczniu 2009 r. zaciągnęła kredyt na prowadzoną działalność gospodarczą (otwarcie [...]) w wysokości 60.000 zł a rata miesięczna wynosi 1800 zł. W związku z wymienionymi zobowiązaniami nie jest w stanie uiścić kwoty wpisu sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, że posiada mieszkanie o wielkości 62 m² oraz działkę budowlaną w N. o powierzchni [...] arów należącą do jej syna. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do nadesłania szeregu dokumentów uzupełniających przedstawienie stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącej pełnomocnik Skarżącej nadesłał: - kopię zeznania podatkowego za rok 2007 r. - kopię zeznania podatkowego za rok 2008 r. - kopię aktualnego bilansu zysków i strat - kopię zestawień przychodów za miesiąc styczeń – kwiecień 2009 r. - kopię dokumentów obrazujących miesięczne wydatki na utrzymanie Skarżącej Ponadto pełnomocnik poinformował, że cała kwota kredytu zaciągniętego w styczniu 2009 r. została wykorzystana na rozwój działalności Skarżącej, dodał ponadto, że Skarżąca od 3 miesięcy przebywa na zwolnieniu lekarskim. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływanej jako "P.p.s.a."), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Jednocześnie podkreślić należy, że występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tegoż artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sadowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). Podkreślić przy tym należy, że w swojej ocenie Sąd związany jest granicami zakreślonymi przez przepis art. 199 P.p.s.a., tj. zasadę, że to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W ocenie Sądu przedstawione oświadczenia Skarżącej nie dają dostatecznych podstaw do zwolnienia z kosztów sądowych. Podkreślić należy, że Skarżąca nie dopełniła w sposób należyty ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej i nie uprawdopodobniła, iż zapłacenie kosztów sądowych spowoduje uszczerbek w utrzymania koniecznym dla niej i rodziny. W odpowiedzi na wezwanie przedstawiając swoją sytuację majątkową w żaden sposób nie wykazała wszystkich źródeł utrzymania, zwłaszcza nie przedstawiła dochodów uzyskiwanych przez swojego męża. Skarżąca nie ustosunkowała się również do wezwania sądu dotyczącego nadesłania wyciągu z rachunków bankowych skarżącej oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie trzy miesiące. Udzielenie informacji o stanie rodzinnym, dochodach i majątku osób pozostających ze stroną ubiegającą się o prawo pomocy we wspólnym gospodarstwie domowym jest niezbędne dla oceny zasadności wniosku. Wymóg udzielenia takich informacji wynika także z art. 252 P.p.s.a., zgodnie z którym oświadczenie strony, będącej osobą fizyczną powinno zawierać dokładne dane o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym. Na stan majątkowy strony niewątpliwie ma zaś również wpływ stan majątkowy i dochody jej rodziny (członków, którzy mają obowiązek wspierania strony lub których strona powinna wspierać). Zaznaczyć również należy, że Skarżąca ponosi obciążenia związane ze spłatą kredytu, które spłaca w miesięcznych ratach a także ponosi koszty związane z opłaceniem usług profesjonalnego pełnomocnika. Z powyższego wynika, że Skarżąca dysponuje środkami finansowymi w celu pokrycia powyższych wydatków. Koszty te są w ocenie Skarżącej niezbędnymi wydatkami, podobnie jak opłaty za czynsz, wodę, gaz itp. Wnosząc skargę do sądu Skarżąca powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych takich jak wpis sądowy, opłata za sporządzenie uzasadnienia a także opłata za skargę kasacyjną. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi instytucję, która może być stosowana jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Przesłanką zastosowania tej instytucji nie może być brak wolnych środków finansowych, ale obiektywna niemożność ich zdobycia przez stronę skarżącą. Powinny być one ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. W konsekwencji obowiązek ich uiszczenia może spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu rodziny i konieczność ograniczenia innych wydatków. Powyższe nie stanowi jednak podstawy do zastosowania instytucji prawa pomocy, bowiem zastosowanie wyjątku od zasady ponoszenia kosztów sądowych jest możliwe tylko w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny, nie zaś w przypadku powstania jakiegokolwiek uszczerbku. Powtórzyć należy, iż przyznanie prawa pomocy jest wyjątkiem i dlatego to Skarżąca musi wykazać brak środków na pokrycie kosztów postępowania. Sąd natomiast ocenia powołane informacje i nie spoczywa na nim obowiązek udowadniania, że strona środki na pokrycie kosztów sądowych jednak posiada. To w interesie Skarżącej leży przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem jego wniosku. Zaznaczyć należy, że w niniejszej sprawie wpis za skargę kasacyjną wynosi 100 zł, czyli jest to najmniejsza z możliwych kwot przewidziana w Rozporządzeniu Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto Sąd w dalszym ciągu nie zna źródeł uzyskiwania dochodów przez męża Skarżącej. Podkreślić należy, że Skarżąca pomimo wezwania sądu nie ustosunkowała się do tej kwestii tzn. nie przedstawiła żadnych informacji ani dokumentów potwierdzających uzyskiwane dochody przez męża. Skarżąca w odpowiedzi na powyższe wezwanie sądu powinna w sposób należyty przedstawić dokumenty i oświadczenia dotyczące jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym stanu majątkowego czego nie uczyniła. Podkreślić również należy, że Skarżącą reprezentuje profesjonalny pełnomocnik tak więc stać ją na pokrycie kosztów pomocy prawnej, o czym świadczy brak wniosku o przyznanie pomocy prawnej. Również zaciągnięty przez Skarżącą kredyt jest przeznaczony na rozwój firmy tak więc raty z nim związane mogą być traktowane jako wydatki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 §1, art. 245, art. 246 §1 pkt 2. P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.