III SA/Wa 2423/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Asesor WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2006 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) stwierdza nieważność postanowienia Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] 3) określa, że akty wymienione w punktach 1 i 2, nie mogą być wykonane w całości. Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Prezes KRUS) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] którą nie wyraził zgody na umorzenie skarżącemu C. K. należności z tytułu składek na ubezpieczenie rolników. Z akt sprawy wynika, że skarżący zwrócił się do Ministra Gospodarki z pismem, w którym wnosił o umorzenie wszystkich obciążających go należności KRUS z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wniosek skarżącego został przekazany do Placówki terenowej KRUS w W.. Prezes KRUS decyzję z dnia [...] marca 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm. w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u. o u.s.r.)) nie wyraził zgody na umorzenie skarżącemu należnych od niego kwot z tytułu składek na ubezpieczanie społeczne rolników. Decyzja ta, jak wynika z pocztowego dowodu doręczenia (karta 50 akt administracyjnych) została doręczona skarżącemu w dniu 14 marca 2006 r. Pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu 30 marca 2006 r. (karta 55 akt administracyjnych) skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. Prezes KRUS przywrócił skarżącemu termin do wniesienia, od decyzji z dnia [...] marca 2006 r., wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ w uzasadnieniu tego postanowienia stwierdził, że przywrócił skarżącemu termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na fakt, że uchybienie temu terminowi przez skarżącego nie było nadmierne. Następnie organ wydał wskazaną na wstępie decyzję, którą utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2006 r. nr [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że skarżący jako współwłaściciel gospodarstwa rolnego podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników i obowiązany był opłacać składki na to ubezpieczenie. Organ wskazywał, że wcześniej umorzył skarżącemu odsetki od zaległych składek w kwocie 17 273,90 zł. Na tę decyzję C. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżący podnosił, że KRUS niezasadnie dochodzi od niego zapłaty składek ponieważ nie podlegał on ubezpieczeniu społecznemu rolników, gdyż nie pracował w rolnictwie. Skarżący podnosił, że działalność rolniczą prowadziła jego żona wraz z synem skarżącego i to te osoby były właścicielami gospodarstwa rolnego podlegającymi ubezpieczeniu społecznemu rolników. Organ w odpowiedzi na skargę przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wniósł o odrzucenie skargi z tego powodu że decyzje w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu na podstawie art. 36 ust. 3 u. o u.s.r. nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jednakże nie z powodu zarzutów w niej podniesionych. Należy wskazać, że Sąd nie będąc na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako p.p.s.a.) związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną skontrolował zaskarżoną decyzję zgodnie z kompetencją wyrażoną w art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) pod kątem jej zgodności z prawem, uwzględniając przy tym naruszenia prawa zaistniałe w niniejszej sprawie, których strona skarżąca nie wskazała w skardze. Należy stwierdzić na wstępie, że nie są zrozumiałe dla sądu przyczyny zawartego w odpowiedzi na skargę żądania odrzucenia skargi w niniejszej sprawie. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że jest to decyzja wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne a zatem jest to decyzja wydana na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 2 u. o u.s.r. Decyzją tą organ utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję, w której osnowie jako podstawę prawną wskazał wymieniony przepis. Fakt, że skarżący wnosił o umorzenie należności z tytułu składek argumentując swój wniosek brakiem obowiązku opłacania składek nie zmienia faktu, że decyzje wydane w wyniku rozpatrzenia tego wniosku rozstrzygały w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek wymienione są w przepisie art. 36 ust. 1 pkt 10 u. o u.s.r. Zgodnie z treścią art. 36 ust. 3 od decyzji w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-9, a także w przypadku niewydania decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zatem skoro powołany przepis swym zakresem nie obejmuje decyzji wymienionych w pkt 10 tego przepisu, to w stosunku do tych decyzji obowiązuje określona w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kognicja sądu administracyjnego. Zatem wniosek organu o odrzucenie skargi był bezzasadny. W rozpoznanej sprawie organ przywrócił skarżącemu termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, mimo że skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie tego terminu. Z treści art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest wystąpienie przez stronę do organu z wnioskiem w tym przedmiocie. Skoro skarżący w rozpoznanej sprawie nie złożył wniosku o przywrócenie terminu to wydane przez Prezesa KRUS postanowienie z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] należało uznać za naruszające w sposób rażący przepis art. 59 § 2 k.p.a. Rażące naruszenie prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. stanowi postawę do stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego. Skoro w rozpoznanej sprawie skarżący wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy po terminie, to decyzja od, której wniesiono ten środek w dacie jego wniesienia była decyzją ostateczną. Z tego względu należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja w sposób rażący naruszała art. 16 § 1 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. W rozpoznanej sprawie organ nie miał prawa wydać zaskarżonej decyzji, gdyż z powodu ostateczności decyzji z dnia 2 marca 2006 r. brak było podstaw do rozpoznania środka zaskarżenia tej decyzji wniesionego w czasie, kiedy decyzja ta była ostateczna. Stwierdzone przez sąd wady aktów wskazanych w sentencji niniejszego wyroku miały charakter materialnoprawny, gdyż tkwiły w samych tych orzeczeniach organu administracji a nie w procesie dochodzenia do tych orzeczeń. Akty te zostały wydane przez organ w sytuacji, gdy istniały określone w sposób wyraźny przez przepisy prawa, przesłanki negatywne do ich wydania. W rozpoznanej sprawie sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i wymienionego w sentencji wyroku postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Sąd stwierdził nieważność wskazanego w sentencji postanowienia na podstawie art. 135 p.p.s.a. zgodnie z tym przepisem sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydawanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że akty administracyjne, których nieważność sąd stwierdził niniejszym wyrokiem nie podlegają wykonaniu w całości.