III SA/Wa 2427/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Dziełak (spr.), sędzia WSA Jerzy Płusa, asesor WSA Sylwester Golec, Protokolant Małgorzata Szamocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2005 r. sprawy ze skargi D. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w sprawie łącznego zobowiązania podatkowego za 2004 r. oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] października 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdziło, że odwołanie D. O. od decyzji Burmistrz Miasta i Gminy D. z dnia [...] września 2004 r. zmieniającej decyzję ustalającą wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004 r., złożone zostało z uchybieniem terminu. Decyzję organu I instancji doręczono Skarżącej w dniu 7 września 2004 r., o czym świadczy zwrotne poświadczenie jej odbioru. Natomiast odwołanie, sporządzone w dniu 23 września 2004 r., w tym samym dniu złożone zostało w Kancelarii Urzędu Miasta i Gminy w D.. Kolegium podniosło, że Skarżąca została prawidłowo pouczona o możliwości, sposobie i terminie wniesienia odwołania. Nie składała wniosku o jego przywrócenie. Obowiązkiem organu odwoławczego było zatem stwierdzenie uchybienia terminu, jako że rozpatrzenie odwołania złożonego po terminie określonym w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej stanowiłoby rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 tejże ustawy. W skardze na to postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie prawa procesowego tj. art. 121 Ordynacji podatkowej. Za bezsporne uznała, iż skierowaną do niej decyzję Burmistrza odebrała w swoim zakładzie pracy jej siostra A. O., zamieszkała w D. przy ul. [...]. Skarżąca oświadczyła, że nie jest pracownicą zakładu siostry ani jej wspólniczką. Nie upoważniała też siostry do odbioru w jej imieniu korespondencji. W pierwszej dekadzie września dwa lub trzy dni przebywała u męża w P., opiekując się dzieckiem. Po powrocie, dnia 10 września 2004 r. siostra przyniosła jej korespondencję. Powiedziała, że odbiór tych listów pokwitowała "wczoraj lub dziś". Jej zdaniem uzasadniało to przyjęcie, że "wyznacznikiem" terminu do złożenia odwołania był 10 września 2004 r. Skarżąca podniosła, że w otrzymanym przez nią piśmie Burmistrza z dnia 30 września 2004 r. znajdowała się jedynie informacja o uchybieniu terminu. Organ nie poinformował jej natomiast o prawach przysługujących w związku z uchybieniem terminu do złożenia odwołania, pomimo że nie działała przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. O możliwości przywrócenia terminu Skarżąca dowiedziała się zatem dopiero z treści postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zdaniem Skarżącej organ I instancji naruszył art. 121 Ordynacji podatkowej, nie informując jej o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, do czego był zobowiązany zgodnie z tym przepisem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W jego ocenie doręczenie decyzji Burmistrza należało uznać za prawnie skuteczne, jako że dokonano go na właściwy adres za pokwitowaniem odbioru pełnoletniej siostry adresatki, zamieszkującej wspólnie w jednym, ogrodzonym jako całość siedlisku z budynkami mieszkalnymi i innymi. Sytuacja ta uzasadniała przyjęcie, że A. O. odebrała adresowaną do siostry przesyłkę, zobowiązując się jednocześnie do jej przekazania Skarżącej. Odwołując się do orzecznictwa Kolegium podniosło, że zastępczy sposób doręczania pism może znaleźć zastosowanie w każdym przypadku czasowej nieobecności adresata w miejscu zamieszkania. Kolegium wyjaśniło, że instytucja przywrócenia terminu "nie jest przedmiotem postępowania administracyjnego" i jej zastosowanie wymaga złożenia stosownego wniosku przez stronę. Przepisy nie nakładają na organy podatkowe obowiązku udzielania informacji prawnej lub czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.). Odwołując się do piśmiennictwa Kolegium stwierdziło, iż w świetle art. 121 Ordynacji podatkowej strona musiałaby najpierw złożyć wniosek u udzielenie takiej informacji, a dopiero potem wniosek o przewrócenie terminu. W jego ocenie rozwiązanie takie praktycznie uchyla możliwość wymagania od administracji informowania strony o możliwości przywrócenia terminu. Kolegium powołało się także na orzecznictwo, z którego wynika brak obowiązku informowania przez organ podatkowy z własnej inicjatywy o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Tak określony zakres właściwości Sądu uniemożliwia uwzględnienie przez Sąd wniosku zgłoszonego na rozprawie przez pełnomocnika Skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego i procesowego rozstrzygają organy administracji publicznej. Oznacza to, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania należy wyłącznie do kompetencji organu odwoławczego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 53, poz. 1270; z 2004 r. Nr 162, poz. 1692, powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") orzekając Sąd jest związany granicami sprawy wyznaczonej przez przedmiot zaskarżenia. W tym przypadku jest nim zgodność z prawem postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji w sprawie podatku od nieruchomości. Istota problemu w tej sprawie sprowadza się do tego, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając zaskarżone postanowienie prawidłowo uznało, że doręczenie do rąk A. O. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy D. w sprawie podatku od nieruchomości dokonane zostało zgodnie z art. 149 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu okoliczności faktyczne niniejszej sprawy uzasadniały wydanie zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Prawidłowo zatem organ podatkowy I instancji wysłał decyzję na adres zamieszkania Skarżącej, znajdujący się w aktach sprawy. Przepis art. 149 Ordynacji podatkowej stanowi natomiast, że w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Przepis ten wprowadza tzw. zastępczy sposób doręczenia pisma w przypadku, gdy z jakiegokolwiek powodu adresat jest czasowo jedynie nieobecny w miejscu zamieszkania. Zdaniem Sądu doręczenie decyzji A. O. - siostrze Skarżącej przebywającej w miejscu jej zamieszkania spełnia warunki określone w art. 149 Ordynacji podatkowej. Przede wszystkim A. O. nie była osoba obcą Skarżącej. Doręczyciel ustalił i odnotował na zwrotnym potwierdzeniu odbioru rodzaj pokrewieństwa. Przyjęcie przez A. O. przesyłki i złożenie przez nią podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oznaczało, iż podjęła się ona oddania przesyłki adresatce. Uczyniła to zresztą, czego Skarżąca nie kwestionuje. A. O., siostra Skarżącej, znajdowała się w jej miejscu zamieszkania, odebrała przesyłkę zawierającą decyzję i zobowiązała się do jej przekazania adresatce. W tym stanie faktycznym Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, iż decyzja została doręczona Skarżącej w dacie, z jaką odebrała ją A. O.. Z przepisu art. 149 Ordynacji podatkowej nie wynika konieczność, aby osoba odbierająca pismo, która zobowiązała się do jego przekazania adresatowi musiała być zameldowana w miejscu zamieszkania adresata, czy też prowadziła z nim wspólne gospodarstwo domowe (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 1999 r. sygn.akt SA/Sz 9/99; Lex 39744). Zdaniem Sądu bez znaczenia jest powód, dla jakiego siostra Skarżącej znajdowała się w miejscu jej zamieszkania. Jak to wyjaśniła Skarżąca pod tym samym adresem znajdował się zakład prowadzony przez jej siostrę. Doręczyciel udający się pod adres wskazany w przesyłce nie ma obowiązku badania dlaczego dana osoba tu się znajduje. Tym bardziej, że ujawniła swoje pokrewieństwo ze Skarżącą, pokwitowała odbiór przesyłki i zobowiązała się do jej przekazania adresatce. W świetle 228 Ordynacji podatkowej konsekwencją stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania jest wydanie postanowienia stwierdzającego ten fakt. Tak też postąpiło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w niniejszej sprawie. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez to, że organ I instancji nie poinformował jej o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Przepis art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej nakłada na organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązek udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Przede wszystkim stwierdzić należy, że przepisy o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania nie są przepisami podatkowymi pozostającymi w związku z postępowaniem podatkowym prowadzonym przez organ I instancji. Regulują one instytucję procesową mającą umożliwić stronie, która uchybiła terminowi do złożenia środka zaskarżenia, zniwelowanie skutków tego uchybienia i w rezultacie rozpatrzenie jej odwołania. Postępowanie w przedmiocie uchybienia terminowi do złożenia odwołania, jak to słusznie podniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wszczynane jest na wniosek strony. Organy podatkowe, w oparciu o wyżej wymieniony przepis nie mają obowiązku z urzędu informowania strony o wszelkich ewentualnych wnioskach, jakie może ona złożyć dla realizacji swoich praw. Organ I instancji prawidłowo poinformował Skarżącą o terminie i trybie wniesienia odwołania od jego decyzji. W wyroku z dnia 29 października 1996 r. sygn.akt I SA/Po 233/96 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził "Trudno wymagać, aby organ podatkowy z własnej inicjatywy pouczał stronę o przysługującym jej prawie wniesienia prośby o przywrócenie terminu, tym bardziej, że na tym etapie postępowania nie była temu organowi znana data ustania przyczyny uchybienia terminu". Sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela. Wyjaśnienia Skarżącej dotyczące powodów uchybienia terminowi nie mogły być uwzględnione w niniejszej sprawie. Są to bowiem okoliczności podlegające badaniu w postępowaniu, którego przedmiotem jest przywrócenie terminu, a nie stwierdzenie jego uchybienia. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani też przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.