III SA/Wa 2429/18

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 21/11/2018 r po rozpoznaniu wniosku M. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia z [...]/07/2018 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za pierwszy i drugi kwartał 2010 r. p o s t a n a w i a Odmówić Stronie przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona: zwłaszcza ta, która, jak w niniejszej sprawie, dysponuje profesjonalną pomocą prawną. 2) Strona Skarżąca, Pan M. O., wnioskiem na formularzu PPF, zwróciła się przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na sytuację zdrowotną (członków rodziny) i finansową oraz konieczność zabezpieczenia dalszej egzystencji. Gospodarstwo domowe Strony składa się z dwóch osób, łączny dochód wynosi 1901 zł. Posiada: udział w nieruchomości (zajęty) o wartości ok 85 tys. zł, (nieodzyskiwalne) wierzytelności na kwotę 230.000,- zł. Członkowie gospodarstwa, jak wynika z formularza (rubryka 8), posiadają także inne, niewarte wzmianki nieruchomości, zajęte zresztą przez organy państwa. Na Skarżącym ciąży obowiązek spłaty kredytu w kwocie 2634 zł miesięcznie oraz (niewypełniany) obowiązek alimentacyjny (2 tys. zł miesięcznie, łącznie – 125 tys. zł). 3) Strona została wezwana, pismem z 31/10/2018 r. o złożenie wyciągów z rachunków bankowych (w tym związanych z działalnością gosp.), wykazanie przychodów związanych z działalnością gospodarcza za ostatni rok jej prowadzenia, i udzielenia innych informacji o stanie majątkowym. Przekazała, m.in., zeznanie podatkowe Skarżącego i matki Skarżącego za 2016 i 2017 r., zaświadczenie Skarżącego o zarobkach, kopie przekazów pocztowych emerytury matki i in. 4) W piśmie z 13/11/2018 r. Strona (skarżąca) poinformowała – m.in. o tym, że nie prowadzi działalności gospodarczej od kilku lat i nie dysponuje dokumentacją związaną z zakończoną już działalnością, nie jest w stanie wygenerować historii operacji bankowych (z uwagi na brak obrotów), nie podejmuje się prac dorywczych, ani nie uzyskuje finansowania ze źródeł zewnętrznych. Poza wynagrodzeniem za pracę nie ma innych dochodów. Nadto, "umowa o obsługę prawną nie została sporządzona w formie pisemnej, a do dnia złożenia niniejszego pisma Skarżący nie dokonał zapłaty wynagrodzenia za reprezentowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym (...)". 5) Referendarz sądowy, na tym etapie postępowania, daje wiarę twierdzeniom Strony o subiektywnym przekonaniu o jej nienajlepszej sytuacji życiowej, złożonym pod groźbą odpowiedzialności karnej i przy możliwości prawnej cofnięcia prawa pomocy (aliud est facere, aliud est dícere). Zrozumienie znajduje u urzędnika sądowego również oświadczenie Strony o tym, że jej pełnomocnik – adw. M. N. reprezentuje ją – do chwili złożenia pisma z 13/11/2018 r.- bez pobrania wynagrodzenia, ponieważ jest to model postępowania powszechnie spotykany w obrocie prawnym, obok instytucji "success fee", czy pomocy innym w zamian za jedynie symboliczną opłatę, nie bacząc na osobiste (honorowe) "koszta" reprezentacji i znój oraz trud z tym związany. Z treści złożonych deklaracji wynika nadto, że Skarżący może korzystać z pomocy innych osób (matki), z którymi prowadzi gospodarstwo domowe. Wynika to również z kwoty zadeklarowanych wydatków, które przekraczają kwotę (osobistych) dochodów Strony. 6) Urzędnik sądowy zwraca uwagę na fakt, że spór przed sądem dotyczy tego, czy faktury, na podstawie których dokonano odliczenia podatku w 2010 r., dokumentowały rzeczywiście dokonane czynności. Postępowanie (podatkowe) w tej sprawie zostało wszczęte w marcu 2011 r., względem Skarżącego toczyło się również postępowanie prowadzone przez Prokuraturę w G. (o sygn.[...]). Zatem od wskazanego okresu Skarżący powinien liczyć się z możliwością ponoszenia kosztów postępowania i zabezpieczyć na ten cel środki: tego rodzaju zapobiegliwość wymagana jest od każdego prowadzącego działalność gospodarczą, ponieważ koszty sporów są wypadkową tej działalności – nie wspominając już o sporach leżących w zakresie zainteresowań organów ścigania, co podkreśla Europejski Trybunał Praw Człowieka w swoim orzecznictwie. Godne wzmianki jest to, że Skarżący, świadom już toczących się sporów, uzyskał z kasy sądu kwotę niemal 30 tys. zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania (prawomocne orzeczenia w sprawach III SA/Wa 4066/14, III SA/Wa 542/15, III SA/Wa 541/15). Z uwagi na treść złożonych, pod groźbą odpowiedzialności karnej, oświadczeń Skarżącego, z kwoty tej wydaje się być możliwe wygospodarowanie 2 tys. zł należnych tytułem kosztów w niniejszym postepowaniu. 7) Nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy – w obliczu zakreślonych zmiennych – również odmowa złożenia wyciągów z rachunków bankowych z uwagi na "brak obrotów". Niedogodność tą można bowiem usunąć poprzez osobistą wizytę w banku. Z tego samego powodu nie przekonuje urzędnika odmowa złożenia dokumentów (rachunkowych) związanych z niniejszym sporem: nieracjonalne byłoby bowiem wyzbywanie się ich w obliczu utrwalonego uczestnictwa w sporach sądowych. W obliczu wzmiankowanych faktów szczątkowy wpływ na zwolnienie i jego zakres (tj. brak) miał deklarowany przez Stronę stan zdrowia matki i (niewypełniane) obowiązki rodzicielskie, ciążące na Stronie, jak też rodzaj i charakter sporu. W szczególności, wysokość stałego dochodu, współprowadzenie gospodarstwa domowego z innymi osobami dysponującymi stałym dochodem, wielkość i rodzaj posiadanego (zadeklarowanego) majątku, płynąca z serca (sursum corda) pomoc profesjonalnego pełnomocnika w ułożeniu korzystnego dla Strony finansowania pełnomocnika wydają się umożliwiać Stronie wygospodarowanie środków na poczet kosztów postępowania we wskazanej w sentencji wielkości: zwłaszcza jeśli przydać walor powagi stwierdzeniom NSA, który oczekuje, by Strona nie tylko poczyniła oszczędności we własnych wydatkach do granic utrzymania koniecznego, ale również, by oszczędności te dotyczyły kilku okresów, w których wpływały dochody. Jeśli tak nie jest, pomoc pełnomocnika w zakresie środków prawnych, od pouczeń o których z uwagi na dyspozycję art. 6 u.p.p.s.a. referendarz sadowy odstępuje, będzie dla Strony tym bardziej – godna uznania i poszanowania, nie wspominając o rekompensacie, ale – co korzystne dla Strony - podczas regulowania (zasłużonej) należności. 8) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.