III SA/Wa 2434/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. Z. od postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 stycznia 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 2434/16 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia: 1) utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 11 stycznia 2019 r. w części dotyczącej odmowy przyznania stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; 2) przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Skarżący – W. Z. – pismem z 4 lipca 2016 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Finansów z [..] czerwca 2016 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Postanowieniem z 11 kwietnia 2018 r. Sąd odrzucił skargę Skarżącego. Na powyższe postanowienie Skarżący, pismem z 15 maja 2018 r., wniósł zażalenie, które Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 września 2018 r. odrzucił. Pismem z 17 października 2018 r. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, posiada dom o powierzchni 60 m2 (współwłasność w ½ części), oraz że nie posiada innego majątku. Skarżący utrzymuje się z emerytury 2.100 zł oraz umowy o pracę 1.000 zł. Do kosztów miesięcznego utrzymania Skarżący zaliczył: alimenty – 600 zł, spłatę zobowiązań ZUS – 600 zł, opłaty za mieszkanie – 500 zł, energię elektryczną – 150 zł, wodę – 100 zł, leki – 400 zł, wyżywienie – 700 zł i środki czystości 100 zł Starszy referendarz sądowy, postanowieniem z [...] stycznia 2019 r., odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na to, że Skarżący, mimo wezwania, nie przedłożył żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację materialną. Pismem z 28 stycznia 2019 r., uzupełnionym pismem z 18 lutego 2019 r., Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego z 11 stycznia 2019 r. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia dotyczącej faktycznej sytuacji materialnej wnioskodawcy. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżący wskazał, że jedynym źródłem utrzymania jest emerytura, z której opłaca alimenty na swoją małżonkę w wysokości 600 zł miesięcznie, ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania oraz koszty związane z leczeniem, co powoduje, że zostają mu środki, z których nie jest w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący wskazał, że prowadzone jest przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne i zajęte zostało jego świadczenie emerytalne oraz w całości wynagrodzenie za pracę. Środki ze sprzedaży pojazdów zostały przeznaczone na spłatę zobowiązań względem pracowników. Skarżący pozostaje w separacji faktycznej z żoną i nałożony jest na niego z tego tytułu obowiązek alimentacyjny. Z żoną prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe mimo, że mieszkają razem. W ramach ugody z ZUS Skarżący spłaca co miesiąc 600 zł, a pozostała kwota jest zajęta w związku z prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] postępowaniem egzekucyjnym, podobnie jak połowa środków uzyskiwanych przez Skarżącego z tytułu wykonywania pracy w ramach umowy zlecenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl art. 260 § 2 p.p.s.a. wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Wskazać należy, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W niniejszej Skarżący początkowo wnioskował o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, twierdząc, że Skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów, które były niezbędne do pełnej oceny sytuacji materialnej Skarżącego. Podkreślić także należy, że Skarżący, na tym etapie postępowania nie jest zobowiązany do ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych, bowiem jego zażalenie z 17 października 2018 r., na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z [...] września 2018 r., jest wolne od wpisu sądowego. Tym samym Skarżący nie jest obarczony obowiązkiem uiszczenia wpisu od ww. zażalenia, któremu zostanie nadany dalszy bieg. O kosztach hipotetycznych zaś, które ewentualnie mogą wystąpić w przyszłości nie można decydować oceniając aktualną sytuację finansową Skarżącego. Po pierwsze nie wiadomo czy koszty te w ogóle wystąpią, a po drugie sytuacja finansowa Skarżącego może ulec zmianie. W związku z powyższym Sąd postanowił utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z [...] stycznia 2019 r. w części dotyczącej odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odnośnie zaś wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, Sąd postanowił przychylić się do tego wniosku i przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia na rzecz Skarżącego radcy prawnego. Biorąc pod uwagę podnoszone przez Skarżącego w treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz podnoszone w sprzeciwie okoliczności związane z jego sytuacją osobistą, majątkową oraz mając na względzie wysokość uzyskiwanych miesięcznych dochodów w stosunku do ponoszonych miesięcznych wydatków w kontekście możliwości poniesienia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru we własnym zakresie, Sąd uznał, że Skarżący nie jest w stanie opłacić zawodowego pełnomocnika i należy przyznać mu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji