III SA/Wa 2435/14

Dnia 9 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi F. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie F. W. (zwany dalej: "Skarżącym") złożył w niniejszej sprawie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Następnie Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od jego skargi, w piśmie z dnia 18 sierpnia 2014 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, wskazując w uzasadnieniu na jego trudną sytuację finansową wynikającą z braku dochodów oraz braku możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a także prowadzonej wobec niego od blisko 3 lat egzekucji. Skarżący wskazał również, że pierwotną przyczyną jego trudnej sytuacji materialnej była nieuczciwa konkurencja oraz ukrywanie i kradzież dokumentów przez jego wspólnika. Pismem z dnia 29 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wezwał Skarżącego do nadesłania wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF oraz dodatkowych dokumentów i informacji odnoszących się do jego sytuacji majątkowej. Skarżący odpowiadając na powyższe wezwanie nadesłał wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF. Z zawartych tam oświadczeń Skarżącego wynikało, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie uzyskuje dochodów oraz nie posiada majątku ani oszczędności. Skarżący wyjaśnił również, że większość jego majątku stanowiła wiedza (know-how) oraz pieniądze i sprzęt, które zostały skradzione przez wspólnika i jego znajomych. Z uwagi na fakt, że oświadczenia Skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF okazały się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, został on ponownie wezwany pismem z dnia 30 września 2014 r. do nadesłania, w terminie 7 dni, dokumentów oraz złożenia oświadczeń dotyczących jego sytuacji finansowej i majątkowej, tj.: wskazania i udokumentowania wszystkich źródeł utrzymania Skarżącego oraz osób prowadzących ze Skarżącym wspólne gospodarstwo domowe (wynagrodzenie za pracę, renta, zasiłki, inne świadczenia), nadesłania zeznań podatkowych Skarżącego oraz osób prowadzących ze Skarżącym wspólne gospodarstwo domowe za 2012 i 2013 r., wskazania czy Skarżący w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, jeśli tak – udokumentowania wysokości aktualnych, miesięcznych przychodów (dochodów i kosztów) działalności gospodarczej prowadzonej przez Skarżącego, poprzez nadesłanie kopii z podatkowej księgi przychodów i rozchodów lub ewidencji zakupów i sprzedaży VAT za ostatnie trzy miesiące, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych Skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za ostatnie trzy miesiące, przedstawienia zestawienia wysokości miesięcznych dochodów i wydatków składających się na bieżące utrzymanie Skarżącego i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący wskazał ponownie w piśmie z dnia 27 października 2014 r., że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie uzyskuje dochodów. Nie posiada też zeznań podatkowych za okres od 2012 r. Skarżący wskazał również, że wszelkie informacje na temat nieuzyskiwania przez niego jakichkolwiek dochodów można uzyskać w urzędzie skarbowym, zaś w CEIDG można sprawdzić czy nie prowadzi on działalności gospodarczej. Postanowieniem z dnia 30 października 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Następnie Skarżący pismem z dnia 26 listopada 2014 r. złożył sprzeciw od powyższego orzeczenia referendarza sądowego, wnosząc ponownie o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu swojego sprzeciwu Skarżący ponownie wskazał na swoją trudną sytuację finansową wynikającą z braku dochodów oraz braku możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a także prowadzonej wobec niego od blisko 3 lat egzekucji. Skarżący wskazał również, że pierwotną przyczyną jego trudnej sytuacji materialnej była nieuczciwa konkurencja oraz ukrywanie i kradzież dokumentów przez jego wspólnika, co spowodowało iż od początku 2012 roku nie prowadzi on swojej dotychczasowej działalności gospodarczej. Skarżący wymienił również ciążące na nim zobowiązania pieniężne, wskazując że obecnie zmuszony jest pożyczać od innych osób pieniądze celem pokrycia swoich bieżących wydatków na życie. Skarżący nie załączył do swojego sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego żadnych dodatkowych dokumentów odnoszących się do jego obecnej sytuacji materialnej, wymienionych w dwóch kolejnych wezwaniach kierowanych do niego przez referendarza sadowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", stronie postępowania sądowo-administracyjnego może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W konsekwencji, przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną określone przesłanki. Skarżący ubiega się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Powinien więc spełnić przesłankę, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przepis ten przenosi wprost na stronę ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy, a informacje pochodzące od strony, które dotyczą jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) podkreśla się, że ciężar wykazania istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony co do jej sytuacji majątkowej okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek na wezwanie uzupełnić je lub przedstawić dokumenty źródłowe, obrazujące jej sytuację rodzinną, majątkową czy dochody. Wezwanie to jest zatem dla strony wiążące. Niezastosowanie się do niego powoduje, iż materiał dowodowy co do wystąpienia przesłanek prawa pomocy, jest niekompletny, a w rezultacie wątpliwości co do oświadczeń strony pozostają niewyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku przy równoczesnym ograniczeniu się do stwierdzenia o braku majątku, które to stwierdzenie uznane zostało przez Sąd za niewystarczające, uniemożliwia uwzględnienie wniosku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że Skarżący pomimo dwóch kolejnych kierowanych do niego przez referendarza sądowego wezwań, nie potwierdził złożonych przez siebie oświadczeń żadnymi dokumentami, które uprawdopodabniałyby jego trudną sytuację majątkową. Skarżący nie załączył również żadnych dodatkowych dokumentów odnoszących się do jego obecnej sytuacji materialnej do swojego sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego. W szczególności Skarżący nie nadesłał wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, nie wskazał również wszystkich źródeł utrzymania oraz zestawienia wysokości miesięcznych wydatków. Wszystko to sprawia, że Sąd ma do dyspozycji jedynie oświadczenia Skarżącego. Oświadczenia te nie są jednak wystarczające aby podjąć obiektywne i nie pozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie w kwestii oceny jego stanu finansowego i możliwości płatniczych. Skoro Skarżący wnioskuje o przyznanie prawa pomocy, powinien też liczyć się z koniecznością wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu tego prawa, w tym z koniecznością podjęcia działań także utrudnionych. Tymczasem Skarżący nie podjął żadnych działań, aby wykazać swoją obecną sytuację materialną. Nie wykazał też, że choćby podjął próbę uzyskania żądanych przez Sąd dokumentów. Samych twierdzeń Skarżącego Sąd nie uznał jednak za wystarczające do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 oraz art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.