III SA/Wa 2442/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kuś, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, Protokolant referent stażysta Anna Chołuj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za październik 2011 r. i za lipiec 2012 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. oddala skargę Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. [...] Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: [...] US, organ pierwszej instancji) orzekł wobec K. B. (dalej: Strona, Skarżący) o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki P. Sp. z o.o. (dalej: Spółka) w podatku od towarów i usług za październik 2011 r. oraz lipiec 2012 r. w łącznej kwocie 15.037,50 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 7.451,00 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej wysokości 1.069,20 zł, jak również w podatku dochodowym od osób fizycznych (od wynagrodzeń pracowników) za okresy od stycznia do lipca 2012 r. w łącznej kwocie 2.084,00 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w łącznej wysokości 932,00 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej wysokości 28,20 zł. Organ pierwszej instancji wskazał, że Spółka nie uregulowała w ustawowym terminie zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji [...] US z dnia [...] kwietnia 2013 r. wydanej w sprawie określenia kwoty różnicy podatku naliczonego nad należnym, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011, nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej Uptu), z dnia 25 sierpnia 2015 r. wydanej w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności płatnika - Spółki za niezapłacony we właściwym terminie podatek od osób fizycznych pobrany od wynagrodzeń pracowników za okresy styczeń – lipiec 2012 r. oraz określenia pobranego a niewpłaconego w terminie podatku, a także złożonej przez Spółkę deklaracji podatkowej VAT-7, co w konsekwencji doprowadziło do powstania zaległości podatkowych we wskazanych wyżej wysokościach. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że Skarżący pełnił obowiązki prezesa jednoosobowego zarządu w okresach, w których powstały zaległości za okresy objęte decyzją i nie złożył we właściwym czasie wniosku o upadłość Spółki. Nie wskazał także składników majątkowych, z których możliwe byłoby zaspokojenie powstałych wierzytelności. Ponadto egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna, co stwierdzono pisemnymi relacjami pracowników Urzędu Skarbowego w [...] z 31 marca, 17 kwietnia, 28 i 29 września 2015 r. Z tych przyczyn [...] US uznał, że zastosowanie znajdzie art. 116 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej "Op"), przy jednoczesnym braku wykazania przez Stronę przesłanek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy. Powyższą decyzję utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: DIAS, organ odwoławczy). Jak wskazał DIAS, z materiałów sprawy m.in. z odpisu pełnego nr [...] Krajowego Rejestru Sądownego wynika, iż Skarżący pełnił funkcje prezesa jednoosobowego zarządu Spółki nieprzerwalnie od dnia [...] maja 2011 r. do dnia sporządzenia odpisu, tj. do dnia [...] maja 2016 r. Ponadto w aktach sprawy znajduję się akt założycielski Spółki, tj. akt notarialny z dnia [...] grudnia 2010 r., z którego jednoznacznie wynika, iż Skarżący został powołany do zarządu pierwszej kadencji. Nie ulega zatem wątpliwości, że Strona pełniła funkcję prezesa zarządu Spółki w czasie upływu terminu płatności przedmiotowych zobowiązań w podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowym od osób fizycznych i w tym zakresie odpowiada za powstałe zaległości zgodnie z art. 116 § 1 i § 2 Op. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na Spółkę okazało się bezskuteczne. Pod adresem siedziby ujawnionej w KRS Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, a zdaniem sąsiadów lokal jest zamknięty od dłuższego czasu. Rachunki bankowe Spółki nie wykazywały środków, ponadto wystąpił zbieg egzekucji administracyjnej z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Co prawda ustalono, że Spółka posiada pojazd mechaniczny, jednakże nie dokonano czynności egzekucyjnych w tym zakresie z uwagi na nieobecność Strony. Spółka posiada również szereg wymagalnych zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które nie są regulowane. W oparciu o powyższe okoliczności organ odwoławczy uznał, że egzekucja w stosunku do majątku Spółki okazała się bezskuteczna. Organ odwoławczy w zakresie wystąpienia przesłanek uwalniających członka zarządu spółki kapitałowej od odpowiedzialności za zaległości podatkowe, wskazał, że należne zobowiązania Spółka przestała regulować już za październik 2011 r. (z tytułu podatku od towarów i usług), zatem Skarżący pełniący w tym okresie funkcję prezesa zarządu Spółki, w terminie dwóch tygodni od dnia niewykonania przez dłużnika wymagalnych zobowiązań powinien zgłosić we właściwym sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości z tytułu niewypłacalności Spółki, w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1361 ze zm., dalej "Pun"). Pomimo tych okoliczności wniosek w tym przedmiocie nie został złożony. Ponadto Skarżący nie wskazał mienia, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Odnosząc się do podnoszonych przez Stronę argumentów, że powodem niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości była nierzetelnie prowadzona księgowość, co wyłącza winę Skarżącego, DIAS podkreślił, że na gruncie prawa podatkowego nie zdefiniowano pojęcia winy. Ponadto powierzenie prowadzenia spraw księgowo-podatkowych nawet nierzetelnej księgowej (jak wskazuje Strona nadużywającej alkoholu), nie wyłącza odpowiedzialności członka zarządu Spółki za prawidłowe dbanie o stan spraw spółki, w tym regulowanie należnych zobowiązań. W ocenie DIAS Skarżący pełniąc funkcję jednoosobowego zarządu Spółki winien mieć świadomość, iż wiążą się z tym określone prawa i obowiązki, w tym ponoszenie odpowiedzialności majątkowej za zobowiązania Spółki. Zdaniem organu odwoławczego niezasadny jest ponadto zarzut Skarżącego dotyczący nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania byłej księgowej K. G., wywiadu środowiskowego u dzielnicowego oraz informacji z izby wytrzeźwień dotyczącej ilości pobytów w niej byłej księgowej oraz przesłuchania B. K. na okoliczność jakości pracy świadczonej przez K. G.. W ocenie DIAS dowody te nie mają znaczenia dla wyjaśnienia sprawy, ponieważ do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości zobowiązany jest członek zarządu spółki, a odpowiedzialności w tym zakresie nie wyłącza nieprawidłowe wykonywanie obowiązków przez pracownika zajmującego się księgowością podmiotu. Na powyższą decyzję Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnioną pismem procesowym z dnia 23 sierpnia 2017 r., w której wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.) w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadków, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie sprawy. W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie Sąd wyjaśnia, że w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 2 § 1 pkt 1 Op, mają zastosowanie przepisy ww. ustawy, a nie jak wskazuje Skarżący - Kodeksu postępowania administracyjnego. Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowi decyzja wydana na podstawie art. 116 Op, orzekająca wobec członka zarządu spółki kapitałowej solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe. Wydanie orzeczenia w powyższym przedmiocie obwarowane jest określonymi warunkami, które zdaniem Sądu zostały spełnione. Postępowanie w sprawie odpowiedzialności za zaległości podatkowe sp. z o.o. nie może być wszczęte przed upływem terminu płatności ustalonego zobowiązania (art. 108 § 2 pkt 1 Op), zaś zgodnie z § 3 tego przepisu w razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej nie wymaga się uprzedniego wydania decyzji, o której mowa w art. 108 § 2 pkt 2 Op. Pierwszym niezapłaconym zobowiązaniem Spółki było zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za październik 2011 r., z kolei postępowanie w sprawie odpowiedzialności Skarżącego wszczęto postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r., doręczonym Stronie 9 września 2016 r. Ponadto decyzje, zarówno organu pierwszej instancji, jak i organu odwoławczego, zostały doręczone Skarżącemu w roku 2017, a zatem przed upływem terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej, określonego w art. 118 § 1 Op. Nie budzi zatem wątpliwości, że w chwili wydania decyzji [...] US mógł orzekać w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej Strony. Orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wymaga ponadto wykazania, że ów członek pełnił swoje obowiązki w czasie, gdy upływał termin płatności zobowiązań podatkowych, co doprowadziło do powstania zaległości, za które dana osoba miałaby odpowiadać. W przypadku przedmiotowych zobowiązań Spółki w podatku od towarów i usług za październik 2011 r. oraz lipiec 2012 r., jak również w podatku dochodowym od osób fizycznych za okresy styczeń – lipiec 2012r. powstanie zaległości nastąpiło w czasie, gdy Skarżący pełnił funkcję prezesa jednoosobowego zarządu P. Sp. z o.o. W odniesieniu do osoby Skarżącego wystąpiła zatem przesłanka orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu, o której mowa w art. 116 § 2 Op. W toku postępowania organy obu instancji wykazały również bezskuteczność egzekucji wobec majątku Spółki (art. 116 § 1 Op). Ustalono, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej pod adresem siedziby wskazanej w KRS, rachunki bankowe Spółki nie wykazywały obrotów lub występował zbieg egzekucji, nie udało się przeprowadzić egzekucji z jedynego składnika majątku Spółki, tj. pojazdu mechanicznego. Oprócz zaległości podatkowych Spółka posiada szereg wymagalnych zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które nie są regulowane. W konsekwencji organy podatkowe stwierdziły bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki. Z akt sprawy wynika ponadto, że Skarżący nie wykazał następstwa którejkolwiek z przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 Op. Przy czym jak słusznie wskazały organy, przesłanki do ogłoszenia upadłości P. Sp. z o.o. wystąpiły już w październiku 2011 r., gdy Spółka zaprzestała regulowania swoich wymagalnych zobowiązań. Stosownie natomiast do art. 11 ust. 1 Pun taka sytuacja powoduje, że dłużnika należy uznać za niewypłacalnego. Z kolei niewypłacalność stanowi podstawę do ogłoszenia upadłości (art. 10 Pun). Dłużnik winien wówczas, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (art. 21 ust. 1 Pun). Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami (art. 21 ust. 2 Pun). Wniosek taki nie został jednak w imieniu Spółki złożony. Wina Skarżącego, który będąc prezesem jednoosobowego zarządu nie podjął stosownych działań jest zatem bezsporna. Organy wykazały wreszcie, że Skarżący, w toku niniejszego postępowania, nie wskazał majątku Spółki, z którego możliwe byłoby zaspokojenie wierzytelności publicznoprawnych. Nie można zatem stwierdzić aby wykazał wystąpienie przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 Op. Przechodząc do treści skargi należy wskazać, że w toku postępowania podatkowego organy I i II instancji prawidłowo i wyczerpująco ustaliły stan faktyczny sprawy. Okoliczność nierzetelnego wypełniania obowiązków zawodowych przez księgową Spółki nie jest okolicznością wyłączającą odpowiedzialność członka zarządu spółki za jej zaległości podatkowe. Słusznie zatem organy podatkowe odmówiły przeprowadzenie kolejnych środków dowodowych w zakresie potwierdzenia choroby alkoholowej księgowej Spółki, czy jakości jej pracy. Postępowanie dowodowe tym zakresie byłoby zdaniem Sądu niezasadne i skutkujące jedynie przedłużeniem prowadzonego postępowania podatkowego. Należy podkreślić, że obejmując funkcję prezesa zarządu spółki, Skarżący powinien mieć świadomość, że łączą się z tym nie tylko przywileje, ale i określone obowiązki, w tym przede wszystkim staranne i rzetelne prowadzenie spraw spółki, a w przypadku delegowania zadań na pracowników prawidłowy nadzór w tym zakresie. Nieprawidłowe wykonywanie obowiązków pracowniczych może rodzić odpowiedzialność cywilną i służbową, nie ogranicza jednak ustawowej odpowiedzialności osób zarządzających spółką. Sąd nie stwierdził ponadto "z urzędu" naruszenia przepisów procesowych Ordynacji podatkowej, gdyż uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został prawidłowo oceniony a ocena ta nie nosiła znamion dowolnej. Organy przedstawiły logiczną i spójną argumentację prowadzącą do wniosku, że Skarżący odpowiada solidarnie za zaległości P. Sp. z o.o., powstałe w okresach objętych zaskarżonym aktem. Z kolei zarzuty naruszenia przepisów k.p.a., jako całkowicie chybione, nie mogły zasługiwać na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 Ppsa, skargę oddalił.