III SA/Wa 2445/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2006r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... maja 2006r., Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że decyzja wymieniona w pkt 1 wyroku nie może być wykonana w całości K. K. wnioskiem z ... grudnia 2005r. (data wpływu do organu 2 luty 2006r.) wystąpił do członka Zarządu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) o umorzenie należności z tytułu składek, w związku z problemami finansowymi i tragiczną sytuacją rodziny. Wskazał, iż w maju 2003r. uległ wypadkowi komunikacyjnemu, w którym odniósł poważne obrażenia nogi i kręgosłupa. W związku z tym został przeniesiony na niższe stanowisko, a następnie stracił pracę (redukcji stanowiska). Szczegółowo przedstawił też sytuację rodzinną i zdrowotną. Wyjaśnił, iż decyzję o rozpoczęciu działalności podjął, bo nie znalazł innego zatrudnienia, ale uzyskiwane przychody pokrywają tylko bieżące koszty związane z prowadzeniem biura i życia. W chwili wypadku małżonka była w 5 miesiącu ciąży i po urodzeniu dziecka też nie mogła znaleźć stałego zatrudnienia. Oboje nie mają żadnego majątku, a mieszkanie, które jest jednocześnie biurem wynajmują. Oszczędności zostały wydane na firmę i problemy zdrowotne rodziny. W celu pokrycia bieżących wydatków sprzedał samochód za 1.500 zł., a motocykl po wypadku ma wartość wraku. Oświadczył, iż oczekuje na kolejny zabieg operacyjny nogi i na rozpatrzenie sprawy sądowej przeciwko towarzystwu ubezpieczeniowemu. W piśmie ... grudnia 2006r., skierowanym do strony wyjaśniono, iż sprawę przekazano zgodnie z właściwością do ZUS w W. ZUS decyzją z ... marca 2006r., wydaną na podstawie art. 83 ust 1 pkt 3, art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz. 887 ze zm., zwaną dalej: u.s.u.s.) odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenia oraz Fundusz Pracy za okres od lipca 2004r. do listopada 2005r. w łącznej wysokości ... zł. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż w sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Nie ma też powodów by umorzyć należności ze względu na szczególne okoliczności - § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej jako rozporządzenie z 2003r.). Z przedłożonych dokumentów nie wynika, iż rodzina znajduje się w sytuacji finansowej, majątkowej uniemożliwiającej uregulowanie zaległości. Strona mimo deklarowanych kłopotów, nie jest objęta opieką ośrodka pomocy społecznej, nie posiada zadłużenia z tytułu podatków, zaciągniętych kredytów oraz mimo informacji o wynajmowaniu mieszkania nie została dostarczona umowa najmu. U żadnego członka rodziny nie została stwierdzona choroba uniemożliwiająca zarobkowanie, bądź wiążąca się ze znacznymi wydatkami. Z dostarczonych rachunków wynika, iż strona do grudnia 2005r. korzystała z 3 telefonów, za które zapłacono rachunki. Organ podniósł, iż strona, powołując się na zagrożenie zaspokajania podstawowych potrzeb rodziny nie wykazała istnienia takiego zagrożenia, nie przedstawiła też informacji dotyczących kosztów leczenia, dziecko uczęszcza do przedszkola, gdzie ma zapewnioną całodzienną opiekę. Tym samym okoliczności sprawy nie przemawiają za umorzeniem należności z tytułu składek. Istnieje też możliwość ratalnego spłacenia zadłużenia. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z ... kwietnia 2006r. strona zarzuciła, iż złożone dokumenty przedstawiające zestawienie dochodów i kosztów za 2004r. i 2005r. oraz PIT-36 oraz PIT/B za 2004r., nie zostały wnikliwie przeanalizowane. Wyjaśniła, iż jest na utrzymaniu żony, a w związku z prowadzoną działalnością nie zostanie mu udzielona pomoc z opieki społecznej. Podniosła, iż teściowa pokrywa wydatki związane z mieszkaniem, opłaty za gaz, telefon, żywność, przedszkole, ubrania. Tym samym spełnione są przesłanki z § 3 rozporządzenia z 2003r. Umorzenie powstałego zadłużenia jest ostatnia szansą a uratowanie jego firmy, która od niedawna zaczęła przynosić dochód, oraz na zapewnienie samodzielnego bytu rodzinie. ZUS decyzją z ... maja 2006r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s., podtrzymał decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu, po przytoczeniu treści art. 28 u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia z 2003r., wyjaśnił, iż z przedstawionej dokumentacji nie wynika, iż zaszła jedna z przesłanek tam wymienionych. Strona i jego żona prowadzą działalność, która pozwala przypuszczać, że uzyskiwane dochody umożliwią w przyszłości spłatę zadłużenia. Strona nie wykazała natomiast, że zapłata należności pociągnęłaby dla niej i jej rodziny zbyt ciężkie skutki uniemożliwiające zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Stwierdzono ponadto, iż jedyną możliwą do zastosowania ulgą jest rozłożenie zaległości na raty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję ZUS z ... maja 2006r. strona wyjaśniła, że jej wniosek o umorzenie nie został wnikliwie rozpatrzony. Skarżący powtórzył argumentację prezentowaną w postępowaniu administracyjnym, o swojej trudnej sytuacji materialnej i życiowej. Ponownie stwierdził, iż w jego ocenie sytuacja jego rodziny spełnia przesłanki z § 3 rozporządzenia z 2003r. Wyjaśnił, iż przedstawione przez niego okoliczności dowodzą, iż nie był w stanie zapłacić żadnych rachunków, a rozpoczęcie w 2004r. działalności było jedyną możliwością czynnego uczestniczenia w życiu zawodowym i próbą zapewnienia bytu rodzinie. W odniesieniu do zarzutu posiadania trzech telefonów oświadczył, iż zarówno on, jak i małżonka prowadzą oddzielną działalność, jednak telefony zostały zarejestrowane na skarżącego ze względu na skorzystanie z oferty promocyjnej. Stwierdził, iż odmowa umorzenia zaległości spowoduje, iż wróci do punktu wyjścia, czyli wygeneruje długi. Podniósł, iż we wrześniu urodzi mu się drugie dziecko. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 P.p.s.a.). Sąd - zgodnie z art. 135 P.p.s.a. - ma obowiązek zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących m. in. ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stronie przysługuje prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Zakładu, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.). Z przepisu tego wynika więc jednoznacznie, że w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organem właściwym do jego załatwienia jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W niniejszej spawie, mimo powyżej wskazanych unormowań, decyzję wydał organ niewłaściwy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes ZUS. Naruszenie przepisów o właściwości, na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., stanowi wadę, która skutkuje nieważnością decyzji. W tej sytuacji i na obecnym etapie postępowania ustosunkowanie się do zarzutów skargi należy uznać za przedwczesne. Sąd, z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz na mocy art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.