III SA/Wa 2450/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant st. sekretarz sądowy Iwona Mazek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. s.c. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz M. s.c. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2013 r. w sprawie ostatecznego stanowiska wierzyciela Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nie uwzględnił zarzutu Skarżącej – M. M. W., M. W. s.c. w S. dotyczącego przedawnienia zobowiązań za grudzień 2007 r. Z akt sprawy wynika, że wobec Skarżącej wszczęto postępowanie egzekucyjne, którym objęto należności z tytułu wpłat na PFRON. Podstawą tego wszczęcia był tytuł wykonawczy z [...] maja 2013 r. W piśmie z 21 maja 2013 r. Skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc, iż należność objęta wspomnianym tytułem jest przedawniona. Jako podstawę tego zarzutu powołała art. 33 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.p.e.a.". Na tej podstawie wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W postanowieniu z [...] czerwca 2013 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zajął stanowisko w sprawie zgłoszonego zarzutu i uznał, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Wskazał, że na Skarżącej ciążył obowiązek dokonania wpłaty na PFRON za grudzień 2007 r. Z uwagi na niewykonanie tego obowiązku w dniu 5 grudnia 2012 r. wystawiono upomnienie i wezwano Skarżącą do uregulowania zaległości, czego ta nie uczyniła. W efekcie w dniu [...] maja 2013 r. wystawiono tytuł wykonawczy. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia zobowiązań objętych postępowaniem egzekucyjnym zauważył, że zobowiązania te są wymagalne do 31 grudnia 2013 r. Przypomniał, że kwestię liczenia terminu przedawnienia reguluje art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Podkreślił również, że w przypadku, gdy bieg terminu przedawnienia zostanie przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został powiadomiony – w niniejszej sprawie nastąpiło to 17 maja 2013 r., upływ terminu przedawnienia należy liczyć na nowo od dnia, następującego po dniu, w którym zastosowano ten środek egzekucyjny. Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła zażalenie. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nie podzielił stanowiska Skarżącej, iż bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia następującego po upływie terminu zapłaty zobowiązania. Zastosowanie w tej kwestii ma przepis art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, do którego odsyła art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.; dalej jako: "ustawa o rehabilitacji"). Tym samym istotnym dla obliczenia biegu terminu przedawnienia jest określenie roku, w którym upłynął termin płatności zobowiązania, a nie miesiąca w danym roku. W rezultacie Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych stwierdził, iż końcem roku kalendarzowego dla zaległości za grudzień 2007 r. jest 31 grudnia 2008 r. w związku z czym zaległości te są wymagalne do 31 grudnia 2013 r. W skardze Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na ich błędnej wykładni. Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wywiodła, że termin przedawnienia zobowiązań wobec PFRON liczy się od terminu ich płatności. W rezultacie w niniejszej sprawie należność objęta tytułem egzekucyjnym jest przedawniona. W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna aczkolwiek nie z powodu zarzutów w niej zawartych. Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w trybie określonym w art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267) - dalej jako "K.p.a." w związku z art. 17 § 1a u.p.e.a i art. 34 § 2 cyt ustawy. O ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, do zażaleń na postanowienia, o których mowa w art. 34 § 2 u.p.e.a., czyli w przedmiocie stanowiska wierzyciela na zarzuty, wydane przez wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a., co oznacza, że w odniesieniu do tych postanowień przysługuje zażalenie (a nie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy), albowiem w art. 17 § 1a u.p.e.a. mowa jest wyraźnie o zażaleniu. Zażalenie to przysługuje jednak do tego samego organu, a nie do ministra. Z uwagi na zastosowanie tych przepisów, zarówno postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów, jak i postanowienie w postępowaniu odwoławczym wydał ten sam organ – Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Z akt sprawy wynika, że postanowienie z [...] czerwca 2013 r. nr [...] podpisane zostało przez działających z upoważnienia Prezesa Zarządu PFRON: D. S. oraz pracowników: J. M. i M. S. . Zaskarżone postanowienie z [...] lipca 2013 r. nr [...] podpisali natomiast z upoważnienia Prezesa Zarządu PFRON : D. S., A. F. oraz pracownicy: J. M. i M. S.. M. S. i J. M.. Z powyższego wynika, że w wydaniu zaskarżonego postanowienia uczestniczyły osoby, które brały udział w wydaniu postanowienia je poprzedzającego. Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Wyłączenie, o którym wyżej mowa dotyczy również postanowień wydanych w trybie u.p.e.a., albowiem zgodnie z zasadą określoną w art. 17 § 1 tej ustawy, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Aktualne brzmienie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. jest konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt P 57/07 (Dz.U. z 2008 r., poz. 1539). W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny wskazał na niezgodność art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 Kodeksu - w zakresie, w jakim nie wyłącza członka SKO z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku (pkt 5.3.) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że przez "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" w niższej instancji należy rozumieć nie tylko wydanie (podpisanie) decyzji przez pracownika lub członka organu kolegialnego, lecz także podejmowanie czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy. Celem wyłączenia pracownika i członka organu kolegialnego jest zapewnienie bezstronności w postępowaniu odwoławczym i jest bez znaczenia czy osoba ta brała udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, czy w tej samej instancji na mocy art. 127 § 3. Skoro prawo do ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ jest wyjątkiem od klasycznego modelu postępowania odwoławczego, to zgodnie z zasadą exceptiones non sum extentendae, wyjątku tego nie można interpretować rozszerzająco, a tym bardziej nie można go przenosić na inne instytucje postępowania, jak np. wyłączenie pracownika lub członka organu kolegialnego. Zawsze więc tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 Kodeksu), trzeba oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika lub członka organu kolegialnego przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 Kodeksu. Jak już Sąd wskazał, z akt rozpoznanej sprawy wynika, że w wydaniu obu postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów brały udział te same osoby. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27. Powyższy przepis stosownie do art. 126 K.p.a. stosuje się odpowiednio do postanowień. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270) - dalej jako "p.p.s.a.", wojewódzki sąd administracyjny uchyla zaskarżony akt, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. W ocenie Składu orzekającego w niniejszej sprawie, z uwagi na uczestniczenie w rozpatrzeniu zażalenia osób które podlegały wyłączeniu, uznać należy, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. w związku z art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 17 § 1a u.p.e.a., dającego podstawę do wznowienia postępowania. Powyższa wadliwość zaskarżonego postanowienia uniemożliwia Sądowi ocenę jego merytorycznej prawidłowości, a tym samym odniesienie się do zarzutów skargi w tym zakresie. W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Zakres, w jakim uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Na wniosek Skarżącego, Sąd zasądził na jego rzecz koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 p.p.s.a.