III SA/Wa 2450/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Owsiak (sprawozdawca), sędzia WSA Włodzimierz Gurba, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi M. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów na czynności opisu i oszacowania nieruchomości 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz M. L. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Postępowanie przed organami. 1.1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: DIS, organ drugiej instancji) z dnia [...] maja 2016 r. nr [..], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (dalej: NUS, organ pierwszej instancji) z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w sprawie odmowy uznania zarzutów wniesionych przez M. L. (dalej: Skarżący, Strona, Zobowiązany) na czynność opisu i oszacowania nieruchomości położonej w miejscowości O. 1.2. Z akt sprawy wynika, że NUS zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2015 r. dokonał zajęcia nieruchomości położonej w miejscowości O., wzywając jednocześnie Zobowiązanego do zapłaty, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztami egzekucyjnymi objętych tytułami wykonawczymi nr: [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., [...] z dnia [...] listopada 2012 r., [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., [...] z dnia [...] marca 2013 r. pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości. Egzekucja z wyżej opisanej nieruchomości wszczęta została na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług, w łącznej kwocie należności głównej 214.581,60 zł. Następnie NUS po upływie 14 - dniowego terminu do zapłaty, podjął stosowne czynności zmierzające do opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości. Organ egzekucyjny pismem z dnia [...] października 2015 r. zlecił rzeczoznawcy majątkowemu R. O. oszacowanie wartości zajętej nieruchomości. Pismami z dnia [...] października 2015 r. NUS zawiadomił Zobowiązanego oraz Wierzyciela, iż w dniu [...] grudnia 2015 r. dokona opisu i oszacowania nieruchomości W dniu [...] grudnia 2015 r. sporządzony został protokół z czynności oględzin nieruchomości oraz przystąpienia do dokonania opisu i oszacowania nieruchomości. W trakcie czynności przeprowadzono wizję lokalną nieruchomości będącej przedmiotem opisu i oszacowania. W dniu [...] grudnia 2015 r. rzeczoznawca majątkowy R. O. sporządził operat szacunkowy, w którym określił wartość rynkową nieruchomości. Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. NUS zawiadomił Zobowiązanego, że w dniu [...] lutego 2016r. w Urzędzie Skarbowym w S. zostanie spisany protokół kończący czynność opisu i oszacowania zajętej nieruchomości. W dniu [...] lutego 2016 r. organ egzekucyjny sporządził protokół z opisu i oszacowania wartości nieruchomości. 1.3. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. Skarżący wniósł zarzuty na opis i oszacowanie nieruchomości, wskazując na rażące zaniżenie wartości przedmiotowej nieruchomości. NUS postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. odmówił uznania wniesionych zarzutów na czynność opisu i oszacowania nieruchomości. 1.4. Nie godząc się z treścią rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji Skarżący pismem z dnia [...] marca 2016 r., złożył zażalenie do DIS. W uzasadnieniu ponownie wskazał, że dokonana wycena działki nr [...] na kwotę 15.790 zł oraz działki nr [...] na kwotę 2.949 zł stanowi rażące zaniżenie ich wartości, a w konsekwencji prowadzi do pokrzywdzenia Skarżącego. 1.5. Skarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. DIS utrzymał w mocy postanowienie NUS. W uzasadnieniu postanowienia organ drugiej instancji wskazał, że sporządzony protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości z dnia [...] lutego 2016 r. spełnia wymagania przepisu art. 110r § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a.) oraz rozporządzenia wykonawczego Ministra Finansów z dnia 29 maja 2014 r. w sprawie szczegółowego sposobu przeprowadzenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości (Dz.U. z 2014, poz. 742), określającego elementy, jakie musi obligatoryjnie zawierać protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Protokół ten został poprzedzony uzyskanym w oparciu o art. 110s u.p.e.a., na wniosek organu egzekucyjnego, operatem szacunkowym określającym wartość rynkową nieruchomości, sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego, posiadającego uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu zaniżenia wartości nieruchomości DIS wskazał, iż bezsporne jest, że w interesie Skarżącego leży przyjęcie jak najwyższej wartości nieruchomości, gdyż w większym stopniu uzyskana z jej sprzedaży kwota zaspokoiłaby zadłużenie, na poczet którego zastosowano ten środek egzekucyjny. Niewątpliwie prowadzenie przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego jest dolegliwe dla Zobowiązanego, jak zresztą dla każdego podmiotu posiadającego zaległości, niemniej jednak do wszczęcia tego postępowania dochodzi tylko w przypadku braku dobrowolnej zapłaty ciążących na stronie zaległości. Organ podkreślił jednocześnie, iż cenę za jaką zostanie sprzedana nieruchomość zweryfikuje przeprowadzona licytacja, a nie cena oszacowania przedmiotowej nieruchomości. Ponadto DIS wskazał, że załączone przez Skarżącego do zażalenia ogłoszenia stanowią jedynie oferty sprzedaży nieruchomości, które wyrażają jednostronne oświadczenie woli sprzedającego i nie stanowią ostatecznych cen wynikających z zawartych umów kupna-sprzedaży. DIS podkreślił, że w myśl art. 149 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy dotyczące określanie wartości nieruchomości stosuje się do wszystkich nieruchomości, bez względu na ich rodzaj, położenie i przeznaczenie, a także bez względu na podmiot własności i cel wyceny. Natomiast uprawnienia do określenia wartości nieruchomości posiadają jedynie rzeczoznawcy majątkowi, wpisani do centralnego rejestru rzeczoznawców majątkowych prowadzonego przez ministra właściwego do spraw budownictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa. Wobec powyższych ustaleń DIS nie stwierdził podstaw obligujących organ egzekucyjny do uznania wniesionego zarzutu za zasadny gdyż nie doszło do naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. 2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rozstrzygniecie DIS, wnosząc o uchylenie skarżonego postanowienia organu drugiej instancji, uznanie wniesionych zarzutów i wstrzymanie czynności egzekucyjnych. 2.2. W uzasadnieniu złożonej skargi Strona wskazała, że zarzuca sporządzonemu oszacowaniu rażące zaniżenie wartości nieruchomości, gdyż z informacji posiadanych przez Skarżącego wynika, że rynkowa wartość przedmiotowej nieruchomości jest dużo wyższa od wartości podanej w zaskarżonym opisie i oszacowaniu. Strona wskazywała na walory nieruchomości wynikające z jej położenia i otaczającej ją infrastruktury, które potwierdzają fakt zaniżenia wartości nieruchomości. Skarżący podkreślił również, że przedłożył wydruki z portali ogłoszeniowych dotyczące nieruchomości położonych w niewielkiej odległości od spornej nieruchomości, które zawierały znacznie wyższe ceny, niż wynikająca z kwestionowanego oszacowania. Skarżący wskazał także, że porównując kwotę zadłużenia wobec Urzędu Skarbowego, która stała się podstawą wszczęcia egzekucji do kwoty przedstawionej wyceny egzekucja z nieruchomości w tej kwocie nie pokryje nawet w 1% zadłużenia, co stanowi dla Skarżącego dodatkową karę – zostanie pozbawiony cennej nieruchomości a dług wobec Urzędu wcale się nie zmniejszy. Końcowo Skarżący wskazał, że z posiadanych kopii dokumentów wynika, iż złożone zażalenie na postanowienie NUS zostało rozpatrzone pomimo braku podpisu pod zażaleniem. 2.3. W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 3.1. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. 3.2. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. z 2016 r., poz. 1066ze zm.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika nadto, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd administracyjny jest obowiązany uwzględnić skargę także wtedy, gdy strona w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie podniosła zarzutów będących podstawą wyeliminowania kontrolowanego aktu z obrotu prawnego. 3.3. Oceniając zaskarżone postanowienie DIS z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. 3.4. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i analizując dokumenty zwarte w aktach administracyjnych Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało podjęte z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowało stwierdzeniem jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., stosownie do którego uwzględniając skargę Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23, ze zm., dalej: k.p.a.) lub w innych przepisach. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu wskazuje na ich oczywistą niezgodność. 3.5. Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane przez organ drugiej instancji w wyniku rozpatrzenia zażalenia, które nie zostało podpisane przez Skarżącego, co stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 63 § 3 k.p.a. w zw. z art. 127 § 1 i art. 128 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. Stosownie do art. 127 § 1 k.p.a. jedynie stronie służy odwołanie (zażalenie odpowiednio art. 141 k.p.a.) do jednej instancji. Nie wymaga ono szczegółowego uzasadnienia; wystarczy, jeżeli z odwołania (zażalenia) wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji (postanowienia). Przepisy szczególne mogą ustalić inne wymogi co do treści odwołania (zażalenia) – art. 128 kpa. Odwołanie (zażalenie) jest podaniem w rozumieniu art. 63 § 1 k.p.a. i powinno zawierać elementy określone w art. 63 § 2 i § 3 k.p.a., a co najmniej wskazanie osoby od której pochodzi, jej adresu i żądania, a jeżeli jest wniesione pisemnie, powinno być podpisane przez wnoszącego. Podpis wskazuje, iż podanie (odwołanie/zażalenia) pochodzi od osoby określonej jako wnosząca podanie (odwołanie/zażalenie). Brak podpisu strony, który nie został usunięty, uniemożliwia wywołanie skutku prawnego wniesionego podania. W przypadku odwołania/zażalenia oznacza to niemożność jego rozpoznania. W orzecznictwie wskazuje się, że odwołanie nie zawierające podpisu, czyli niespełniające wymogów określonych art. 63 § 3 k.p.a. nie jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 k.p.a. Pismo nie zawierające podpisu w istocie nie wszczyna postępowania administracyjnego. Organ stwierdzając brak formalny odwołania (zażalenia) zgodnie z przepisem art. 64 § 2 k.p.a. powinien wezwać wnoszącego do usunięcia tego braku w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie go spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. 3.6. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego wynikającego z akt sprawy stwierdzić należy, że złożone w sprawie zażalenie z dnia 16 marca 2016 r. zawierało braki, które uniemożliwiały nadanie sprawie dalszego biegu przed ich usunięciem, gdyż nie zostało ono podpisane (karty 163 - 164 akt administracyjnych). Postanowienie organu drugiej instancji wydane wskutek rozpatrzenia zażalenia, które nie zostało podpisane przez stronę lub przez pełnomocnika strony, jest dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), gdyż rażąco narusza prawo, wobec jednoznacznego brzmienia art. 63 § 3 k.p.a oraz art. 64 § 2 k.p.a. (tak m.in w wyrokach z dnia 18 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 901/16, z dnia 19 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 202/15, z dnia 29 stycznia 2015 r., III SA/Po 1416/14, z dnia 11 grudnia 2013 r., I SA/Łd 1099/13). 3.7. Wobec takiej wady postanowienia DIS przedwczesne byłoby rozpatrzenie przez Sąd merytorycznych zarzutów skargi. Stosownie bowiem do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza nieważność decyzji (lub postanowienia) w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a., lub w innych przepisach. 3.8. Z powyższych względów, skoro zaskarżone postanowienie rażąco narusza prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził jego nieważność.