III SA/Wa 2454/17

WyrokWSA w Warszawie2018-06-07

Skład orzekający: Sylwester Golec, Honorata Łopianowska, Agnieszka Olesińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na właścicielu gruntu, który został zajęty pod pas drogowy drogi publicznej, jeśli gmina faktycznie włada tą nieruchomością jak właściciel, mimo że nie jest jej prawnym właścicielem?
Ratio decidendi
Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na samoistnym posiadaczu nieruchomości, a nie na jej właścicielu, jeśli te podmioty są różne. W sytuacji, gdy gmina faktycznie włada nieruchomością stanowiącą drogę publiczną, wykonując czynności odpowiadające właścicielowi (utwardzanie, utrzymanie, odśnieżanie, stawianie znaków), mimo że właścicielem jest osoba fizyczna, to gmina jako samoistny posiadacz powinna być uznana za podatnika, a właściciel zwolniony z tego obowiązku.
Stan faktyczny
Skarżący, będący współwłaścicielami nieruchomości o powierzchni 1,29 ha, w tym gruntów sklasyfikowanych jako drogi, zostali obciążeni łącznym zobowiązaniem pieniężnym obejmującym podatek od nieruchomości. Organy uznały, że grunty oznaczone jako drogowe, stanowiące własność skarżących, nie mogą być zaliczone do dróg publicznych i podlegają opodatkowaniu jako grunty pozostałe. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, wskazując, że droga ta jest drogą publiczną, utwardzoną, utrzymywaną przez gminę, która wykonuje nad nią faktyczne władztwo jak właściciel.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz A.W. i J.W. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec, Sędziowie sędzia WSA Honorata Łopianowska, sędzia WSA Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Anna Barska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A.W. i J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz A. W. i J. W. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: SKO, organ odwoławczy) decyzją z [...] maja 2017 r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A.W. i J.W. (dalej: Skarżący, Strony), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. (dalej: organ I instancji) z 4 lutego 2016 r. ustalającą Skarżącym wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2016 r. na kwotę 196,00 zł z nieruchomości położonej w miejscowości P. Łączne zobowiązanie pieniężne obejmowało podatek od nieruchomości w kwocie 171,00 zł, podatek leśny w kwocie 25,00 zł oraz podatek rolny w kwocie 0,00 zł. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy, wskazanym w uzasadnieniu decyzji organu II instancji. Skarżący są współwłaścicielami nieruchomości składającej się z działek nr [...] o łącznej powierzchni 1,2900 ha. W skład nieruchomości wchodzą grunty sklasyfikowane, jako: grunty orne klasy VI o pow. 0,1200, lasy klasy VI o powierzchni 0,6000 ha, drogi o powierzchni 0,0900 ha, grunty zadrzewione i zakrzewione klasy VI o powierzchni 0,2800 i klasy VIz o powierzchni 0,2000 ha. Zdaniem SKO, podatek rolny prawidłowo organ I instancji ustalił na kwotę 0 zł. SKO przywołało treść art. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2016, poz. 617 ze zm., dalej ustawa o podatku rolnym). Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 10 grudnia 2001 r. w sprawie zaliczenia gmin oraz miast do jednego z czterech okręgów podatkowych (Dz.U. z 2001 r., Nr 143, poz. 1614) zalicza się powiat otwocki, gm. C. do II okręgu podatkowego. Stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, zwalnia się od podatku rolnego użytki rolne klasy V, VI i VIz oraz grunty zadrzewione i zakrzewione ustanowione na użytkach rolnych. Odnosząc się do prawidłowości kwoty podatku leśnego SKO powołało się na art. 1 ust. 1-2 i ust. 4-5 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz.U. z 2016 r., poz. 374 ze zm., dalej: ustawa o podatku leśnym). Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o podatku leśnym, podatek leśny od 1 ha, za rok podatkowy wynosi, z zastrzeżeniem ust. 3, równowartość pieniężną 0,220 m3 drewna, obliczaną według średniej ceny sprzedaży drewna uzyskanej przez nadleśnictwa za pierwsze trzy kwartały roku poprzedzającego rok podatkowy. Zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 20 października 2015 r. w sprawie średniej ceny sprzedaży drewna, obliczonej według średniej ceny drewna uzyskanej przez nadleśnictwa za pierwsze trzy kwartały 2015 r. (M.P. z 2015 r., poz. 1028) ogłoszono, że średnia cena sprzedaży drewna, obliczona według średniej ceny drewna uzyskanej przez nadleśnictwa za pierwsze trzy kwartały 2015 r., wyniosła 191,77 zł za 1 m3. W ocenie SKO, podatek leśny powinien wynieść po zaokrągleniu do pełnych złotych 25,00 zł (0,6000 ha x 0,220 x 191,77 = 25,31 zł). Rozważając kwestię prawidłowości wyliczenia kwoty podatku od nieruchomości SKO przywołało treść art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 716 ze zm., dalej: u.p.o.l.), wskazując że organ I instancji zasadnie do opodatkowania podatkiem od nieruchomości przyjął grunty pozostałe o pow. 900 m2. Zdaniem SKO, do opodatkowania nieruchomości przyjęto prawidłową stawkę podatkową, wynikającą z uchwały nr [...] Rady Gminy C. z [...] października 2015 r. w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości na 2016 r., zmienionej uchwałą nr [...] Rady Gminy C. z [...] listopada 2015 r., tj. od gruntów pozostałych 0,19 zł za 1 m2 powierzchni. Odnosząc się do argumentacji Stron, że grunty oznaczone jako drogowe stanowią drogę gminną, a więc drogę publiczną SKO wskazało, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji. SKO odwołało się do legalnej definicji drogi publicznej wskazując na art. 1, art. 2 ust. 1 pkt 1-4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1440 ze zm., dalej: ustawa o drogach publicznych). Drogi zaliczone do jednej z kategorii dróg publicznych stanowią własność albo Skarbu Państwa (drogi krajowe), albo właściwego samorządu (drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne), stosownie do art. 2a ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych. Dopiero łączne wystąpienie przesłanki sklasyfikowania gruntu jako drogi (symbol "dr") oraz stwierdzenie, że grunt został zajęty pod pas drogowy drogi publicznej oznacza, że zastosowanie ma wyłączenie tego gruntu z opodatkowania na zasadzie art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. Stanowiąca przedmiot opodatkowania działka gruntu oznaczona w ewidencji gruntów i budynków symbolem "dr" stanowiąc własność osób fizycznych, zdaniem organu odwoławczego, nie mogła zostać zaliczona do kategorii gruntów zajętych pod pas drogowy drogi publicznej. W ocenie SKO, organ I instancji na podstawie informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych złożonej przez podatnika oraz wypisu z rejestru gruntów, prawidłowo wskazał w wydanej decyzji: podstawy opodatkowania, stawki podatkowe oraz kwotę należnego podatku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strony wniosły o uchylenie decyzji. Skarżący zarzucili naruszenie: 1) prawa materialnego: a) art. 2 ust. 3 pkt 1 u.p.o.l. przez niezastosowanie wyłączenia przedmiotowego dotyczącego gruntów zajętych pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych, b) art. 1 ustawy o drogach publicznych przez niezastosowanie odwołania się do tejże ustawy klasyfikując nieruchomość gruntową do celów opodatkowania ze względu na pełnione przez tę nieruchomość funkcję, c) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78 poz. 483 ze zm.) przez wydanie rozstrzygnięcia z rażącym naruszeniem prawa; 2) prawa proceduralnego: a) art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej: O.p.) przez naruszenie zasady działania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych w przypadku, gdy bez zmiany prawa organ zajmuje odmienne stanowisko niż w dotychczas wydawanych decyzjach w tej sprawie w latach ubiegłych, b) art. 122 i art. 187 O.p. przez zaniechanie podjęcia działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w szczególności przez pominięcie analizy dokumentacji pozwalającej na jednoznaczne zaklasyfikowanie części powierzchni nieruchomości jako drogi publicznej, i w konsekwencji niezastosowaniu art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. c) art. 194 O.p. przez przyjęcie, że organ podatkowy nie jest związany w postępowaniu podatkowym danymi zawartymi w wykazie dróg publicznych oraz przyjęcie swobodnej i sprzecznej z prawem oceny, że drogę publiczną należy zakwalifikować jako grunt pozostały, d) art. 124 O.p. przez odstąpienie od szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi oraz podtrzymało w całości stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. 1. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia opodatkowania nieruchomości (drogi) stanowiącej własność Skarżących. Zdaniem Skarżących sporna nieruchomość jest drogą publiczną, służącą wyłącznie celom publicznym. Droga ta jest wpisana do rejestru dróg gminnych i nosi numer [...], a więc bezpośrednio za zarządzanie nią odpowiada Wójt Gminy C. Dlatego Skarżący uważają, że nie powinni być obciążani podatkiem od nieruchomości. Zdaniem natomiast organów podatkowych działka gruntu oznaczona w ewidencji gruntów i budynków symbolem "dr" stanowiąc własność osób fizycznych nie mogła zostać zaliczona do kategorii gruntów zajętych pod pas drogowy drogi publicznej i objęta zwolnieniem przewidzianym w przepisie art. 2 ust. 3 pkt 1 u.p.o.l. W ocenie Sądu w sporze tym rację należy przyznać Skarżącym, choć nie wszystkie zarzuty skargi należało uznać za zasadne. 2. Przystępując do rozważań wskazać przede wszystkim należy, że w świetle art. 1 ustawy o drogach publicznych, drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie niniejszej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Stosownie do art. 2 ust. 1 cytowanej ustawy drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na następujące kategorie: 1) drogi krajowe; 2) drogi wojewódzkie; 3) drogi powiatowe; 4) drogi gminne. Wyłącznie drogi zaliczone do jednej z tych kategorii i spełniające opisane w art. 1 funkcje mogą zostać zaliczone do dróg publicznych. Drogi zaliczone do jednej z kategorii dróg publicznych stanowią własność albo Skarbu Państwa (drogi krajowe), albo właściwego samorządu (drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne). Stanowi o tym przepis art. 2a ust. 1 i ust. 2 ustawy o drogach publicznych. Z tego powodu nie mają racji Skarżący, że sporna droga jest drogą publiczną; nie może być drogą publiczną, skoro jest własnością Skarżących, a nie Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (tak wynika z art. 2a ust. 1 i ust. 2 ustawy o drogach publicznych). W niniejszej sprawie Skarżący skutecznie nie podważyli ustalenia organów, że to właśnie Skarżący są właścicielami. Sąd to ustalenie organów co do własności uznaje za prawidłowe, ma ono pełne oparcie w materiale dowodowym - ale kwestia ustalenia tego, kto jest właścicielem drogi, nie rozwiązuje definitywnie sporu co do jej opodatkowania. Zdaniem Sądu Skarżący nie mają racji twierdząc, że skoro gmina administruje tą drogą, to droga stała się przez to drogą publiczną. Niemniej jednak organom obu instancji umknęło to, że wskazywane przez Skarżących okoliczności każą rozważyć sprawę pod kątem tego, czy gmina nie jest samoistnym posiadaczem tej nieruchomości, skoro – jak wskazują Skarżący i o ile mają rację – gmina utwardziła drogę wykonując nawierzchnię, zajmuje się jej odśnieżaniem, utrzymaniem, stawia znaki, wydaje pozwolenia na wykonanie zjazdów itd., czyli de facto włada nią jak właściciel, chociaż właścicielem nie jest. 3. W takiej sytuacji, gdyby kto inny był właścicielem (tj. Skarżący), a kto inny samoistnym posiadaczem drogi (być może gmina) – obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na samoistnym posiadaczu, a nie na właścicielu. Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych. Należy zauważyć, że status Skarżących jako podatnika spornej nieruchomości wywiedziony został przez organy z przysługującego im prawa własności. Okoliczność ta wynika z ewidencji gruntów i budynków, która jak słusznie stwierdził organ odwoławczy obejmuje zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne – dla gruntów dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Wszystkie te rozważania Samorządowego Kolegium Odwoławczego o znaczeniu ewidencji są co do zasady poprawne, ale w niniejszej sprawie nie są kluczowe, organom podatkowym umknęło bowiem, że z ewidencji gruntów nie wynika, kto jest samoistnym posiadaczem nieruchomości – gdyby samoistnym posiadaczem był kto inny niż właściciel. Takich danych nie ujawnia się w ewidencji gruntów i budynków. Natomiast okoliczność tę Sąd uznał za ważną dla rozstrzygnięcia sprawy w świetle okoliczności podnoszonych przez Skarżących. Zatem konieczność ustalenia charakteru posiadania spornej nieruchomości wynika z podnoszonych przez Skarżącą okoliczności już w odwołaniu, takich jak twierdzenie Skarżących, że nieruchomości jest zajęta pod drogę publiczną, a co do zasady gmina powinna wykupić grunt prywatny przeznaczony pod drogę publiczną, natomiast ten wadliwy stan prawny trwa już wiele lat. Skarżący są zdania, że organ podatkowy wymusza daninę publiczną na swoją rzecz. Zauważyli też, że wydając rozstrzygnięcie w tożsamej sytuacji w poprzednich latach organ ten prawidłowo wówczas zaklasyfikował tę działkę gruntu i nie wymierzył podatku. Swoją argumentację Skarżący uzupełnili w piśmie uzupełniającym odwołanie z 4 kwietnia 2016 r., stwierdzając że przedmiotowa droga publiczna stanowi drogę o nawierzchni utwardzonej, asfaltowej, wraz z bogatą infrastrukturą (podziemne instalacje wodociągowe i gazowe, naziemna linia energetyczna) i stanowi ona jedyne "asfaltowe" połączenie wsi P. z drogą wojewódzką nr [...]. Jest drogą ruchliwą, którą oprócz lokalnego ruchu samochodowego prowadzona jest regularna komunikacja autobusowa. Zdaniem Skarżących Wójt Gminy C. nie ma wątpliwości co do statusu drogi organizując bieżące utrzymanie drogi, co widać jasno chociażby w publikowanych ogłoszeniach o zamówieniach publicznych na jej naprawę bądź zimowe utrzymanie. Argumentację tę Skarżący powtórzyli w skardze do Sądu ponawiając argumenty, że gmina wykonała nawierzchnię, organizuje i finansuje bieżące utrzymanie drogi, naprawy, zimowe utrzymanie, oraz że w drodze decyzji wydaje zezwolenia na lokalizację zjazdów z drogi. 4. Jak już była mowa, w myśl art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości mogą być podmioty będące posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych. Wobec tego, że ustawa podatkowa nie wyjaśnia pojęć "posiadacza" i "posiadacza samoistnego", konieczne staje się odwołanie do znaczenia tych terminów na gruncie prawa cywilnego. Z art. 336 k.c. wynika, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto nią włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Artykuł 336 k.c. wyróżnia dwa rodzaje posiadania: posiadanie samoistne i posiadanie zależne. Posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią włada jak właściciel, wyrażając tym samym wolę wykonywania w stosunku do niej prawa własności. Posiadaczem zależnym natomiast jest ten, kto włada rzeczą w zakresie innego prawa niż prawo własności, na przykład użytkowania (art. 252 k.c), zastawu (art. 306 k.c.), najmu (art. 659 k.c.), dzierżawy (art. 693 k.c.) Nie rości więc on sobie do rzeczy prawa własności lecz zachowuje się tak jak uprawniony z innego prawa, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą. W niniejszej sprawie strony nie wskazywały na to, że gmina może być posiadaczem zależnym drogi (nie wspominano przykładowo o dzierżawie czy ograniczonym prawie rzeczowym ustanowionym na rzecz gminy). Natomiast z uwagi na to, że prawo własności drogi przysługuje Skarżącym, rozważenia wymaga kwestia posiadania samoistnego – w kontekście okoliczności wskazywanych przez Skarżących, wskazujących na wykonywanie władztwa i administrowania przez gminę. Okolicznościom tym gmina ani SKO nie zaprzeczają, tylko – jak wynika z zaskarżonej decyzji – SKO uważa je za pozbawione znaczenia dla sprawy. 5. Nie budzi wątpliwości w doktrynie ani w orzecznictwie sądów administracyjnych, że w przypadku posiadania samoistnego wykonywanego przez podmiot inny niż właściciel, to na posiadaczu samoistnym (a nie na właścicielu) ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 6 września 1995 r. sygn. akt W 20/94 w sprawie ustalenia powszechnie obowiązującej wykładni art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych jednoznacznie przesądził, że w sytuacji gdy jednocześnie występuje właściciel i posiadacz samoistny, wówczas podatnikiem podatku od nieruchomości jest posiadacz samoistny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt III SA/Po 1239/12 stwierdził, że "przymiot bycia podatnikiem wynika z faktu, że jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.o.l. Podatnikiem może być również posiadacz samoistny nieruchomości lub obiektu budowlanego (art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.p.o.l.), jednak tylko w sytuacji, gdy w określonym stanie faktycznym można wskazać na dwa odrębne podmioty, z których jednemu przysługuje prawo właścicielskie do nieruchomości, drugi zaś podmiot znajduje się w posiadaniu samoistnym tej nieruchomości - wtedy obowiązek podatkowy ciąży na tym podmiocie. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Bk 267/16 stwierdził, że "dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela. Posiadacz powinien władać rzeczą dla siebie, a nie za kogoś innego. Nie może zachowywać się tak, jak uprawniony do posiadania rzeczy w zakresie innego prawa niż prawo własności." W literaturze wskazano: "Wprowadzenie niejako na pierwszym miejscu właściciela jako podatnika "modyfikuje się" w przypadku gdy przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 3 u.p.o.l., jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Rozwiązanie to wprowadzone 1 stycznia 2003 r. jest uzasadnione aspektem faktycznego władztwa nad nieruchomością bądź obiektem budowlanym. Zgodnie z art. 336 k.c. posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel. W przypadku więc posiadania samoistnego decydujące znaczenie dla ustawodawcy ma faktyczne władztwo nad rzeczą. Niewątpliwie za takim rozwiązaniem ustawowym przemawia także przepis art. 339 k.c., zgodnie z którym domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym." (zobacz. Podatki i opłaty lokalne. Podatek Rolny. Podatek leśny. Komentarz, Paweł Bartoszewski, Klaudia Stelmaszczyk, Komentarz do art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, 2016). 6. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien wziąć pod uwagę wskazane przez Sąd okoliczności, tj. zbadać i ocenić, czy spełnione są przesłanki uznania gminy za samoistnego posiadacza, a jeśli tak – to organy powinny uznać, że na Skarżących nie ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, mimo że są właścicielami drogi. 7. Zdaniem Sądu, organy naruszyły przepisy prawa procesowego ponieważ tej kwestii w ogóle nie badały, przez co naruszono art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Naruszenia prawa materialnego póki co nie można stwierdzić, ponieważ w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie jest pewne, czy gmina jest samoistnym posiadaczem. Okoliczności podnoszone przez Skarżących na to wskazują, organy tym okolicznościom nie zaprzeczają, ale też nie wypowiadają się wyraźnie co do tego, czy administrowanie drogą przez gminę, wykonywanie władztwa rzeczywiście ma miejsce i jaki jest jego zakres. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ będzie zatem zobowiązany rozpatrzyć sprawę pod kątem tego, czy okoliczności podane przez Skarżących rzeczywiście występują i czy wobec tego gmina jest samoistnym posiadaczem drogi. Jeśli tak, wówczas organ uwzględni stanowisko Sądu, że na Skarżących nie ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, jeśli samoistnym posiadaczem działki (lub jej części) stanowiącej drogę jest jednostka samorządu terytorialnego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Zasądzona kwota stanowi równowartość wpisu uiszczonego od skargi (100 zł.)

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło