III SA/Wa 2463/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 10 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym ze sprzedaży nieruchomości za 2010 rok postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca S. P. za pośrednictwem pełnomocnika radcy prawnego T.S. , wniosła do Sądu, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że obecnie znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Jest pod stałą opieką lekarską ponieważ cierpi na [...]. Od kilku miesięcy z małymi przerwami Skarżąca pozostaje na zwolnieniu lekarskim. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, oraz że nie posiada żadnego majątku. Z oświadczenia wynika także, że zarówno Skarżąca jak i jej mąż z tytułu zatrudnienia uzyskują miesięczny dochód w kwocie po 1.500 zł. brutto, (1.112 zł netto). Na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację majątkową, Skarżąca przedłożyła zeznania podatkowe za lata 2010 i 2011, z których wynika, że Skarżąca z tytułu przychodów wykazanych w części F informacji PIT-8C osiągnęła przychód 11.528,78 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 14.855,79 zł natomiast poniesiona strata wyniosła 3.327,01 zł. Ze złożonego natomiast PITu-37 wynika, że w 2011 r. Skarżąca uzyskała dochód w kwocie 38.257,87 zł, a w 2010 r. 51.364,00 zł. Natomiast mąż Skarżącej z tytułu przychodów wykazanych w części F informacji PIT-8C w 2011 r. uzyskał przychód w kwocie 383.790,05 zł ( w 2010 r. 97.039.233,26 zł), koszty uzyskania przychodów wyniosły 575.159,65 zł (w 2010 r. 97.068.857,46 zł) natomiast poniesiona strata 191.369,60zł. (w 2010 r. 29.624,20 zł). Skarżąca przedstawiła również wyciągi z rachunku bankowego za miesiące od maja do lipca 2012 r., z których wynika, że Skarżąca posiada debet (w maju – 17,51 zł, w czerwcu – 22,85 zł, w lipcu – 28,32 zł). Z przedstawionej natomiast historii transakcji rachunku w [...] wynika, że mąż Skarżącej nie posiada zgromadzonych zasobów pieniężnych. Ponadto Skarżąca wyjaśniła, że nie korzysta z pomocy społecznej, miesięczne wydatki z tytułu opłat za żywność, leczenie, wykup leków, energię elektryczną wodę oraz gaz wynoszą około 2.200,00 zł. Mąż Skarżącej posiada kredyt w kwocie 40.000,00 zł spłacany w ratach miesięcznych w kwocie 2.062 zł. Skarżąca oraz jej mąż od listopada 2011 r. do kwietnia 2012 r. nie pracowali, a utrzymywali się z oszczędności. Mąż Skarżącej poniósł znaczne straty na giełdzie. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 500,00 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Po przeanalizowaniu informacji oraz dokumentów przedłożonych przez Skarżącą referendarz sądowy doszedł do przekonania, ze Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Informacje Skarżącej budzą bowiem wątpliwości. Z jednej strony Skarżąca utrzymuje, że jedynym jej i jej męża dochodem jest dochód z pracy uzyskiwany w łącznej kwocie 2.224 ,00 zł netto. Z drugiej jednak strony Skarżąca twierdzi, że miesięczne opłaty jakie ponosi wspólnie z mężem to kwota około 2.200 zł. Dodatkowo jednak mąż Skarżącej spłaca miesięczne raty kredytu bankowego w kwocie 2.062 zł. Z prostego rachunku arytmetycznego wynika zatem, że łączna suma wydatków małżonków to kwota 4.262,00 zł. Zatem kwota wydatków znacznie przewyższa kwotę dochodów rodziny. Pochodzenia środków na uiszczanie tych wydatków Skarżąca nie wyjaśniła. Wprawdzie z pisma z 1 września 2012 r. (k.19 akt sądowych) wynika, że mąż Skarżącej ma problemy ze spłatą kredytu, jednak nie wynika z niego, że raty te nie są spłacane ze względu na brak środków. Skarżąca nie przedstawiła również żadnego dokumentu, który stwierdzałby zaległości z tytułu spłaty rat kredytu. Ponadto wskazać należy, że Skarżąca w sposób lakoniczny przedstawiła wyliczenie kosztów miesięcznego utrzymania. Podała bowiem, że na miesięczne utrzymanie wraz z mężem przeznacza kwotę około 2.220 zł, a więc wszystkie dochody, które małżonkowie uzyskują z tytułu zatrudnienia. Wskazać w tym miejscu należy, że w przypadku instytucji prawa pomocy niezwykle ważna jest możliwość zbadania oraz ocena faktycznej kondycji finansowej strony. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby referendarz sądowy miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie tych kosztów . Z uwagi na powyższe na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.