III SA/Wa 2463/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Maciej Kurasz po rozpoznaniu w dniu 30 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi G.C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. postanawia odrzucić skargę. G.C. ("Skarżący", "Strona") wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. Zarządzeniem z 18 stycznia 2019 r. Przewodnicząca Wydziału III wezwała Skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł (k. 41 akt sądowych). W odpowiedzi na wezwanie Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (k. 2 akt prawa pomocy III SPP/Wa 83/19). Postanowieniem z 22 maja 2019 r. referendarz sądowy odmówił Stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (k. 109 akt prawa pomocy III SPP/Wa 83/19). Skarżący 30 maja 2019 r. złożył pismo, w którym wniósł o przywrócenie terminu do złożenia dokumentów, do których nadesłania Skarżący został zobowiązany zarządzeniem referendarza sądowego z 16 kwietnia 2019 r. Sąd potraktował przedmiotowe pismo jako wniosek o zmianę postanowienia referendarza sądowego i zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 23 lipca 2018 r. zostało przedstawione referendarzowi sądowemu celem oceny możliwości zastosowania art.165 p.p.s.a.(k. 12 akt prawa pomocy III SPP/Wa 464/19). Postanowieniem z 30 lipca 2019 r. referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienia z 22 maja 2019 r. (k. 13 akta prawa pomocy III SPP/Wa 464/19). Zarządzeniem z 18 września 2019 r. Przewodnicząca Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwała Skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 18 stycznia 2019 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 12 468 zł – w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania – pod rygorem odrzucenia skargi (k. 44 akt sądowych). Wezwanie z 19 września 2019 r. zostało doręczone Skarżącemu 3 października 2019 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 46 akt sądowych). W piśmie z 16 października 2019 r. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z kosztów sądowych w całości, podnosząc, że Skarżący nie dysponuje kwotą 12 468 zł na poczet wpisu sądowego od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 230 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem takim jest między innymi skarga. Jeśli należny wpis nie został uiszczony, wzywa się wnoszącego skargę do jego uiszczenia. W myśl natomiast art. 220 § 3 p.p.s.a., skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. W niniejszej sprawie zarządzenie Przewodniczącej Wydziału z 18 stycznia 2019 r. stało się prawomocne w wyniku braku zaskarżenia, a Skarżącemu nie przyznano prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podkreślenia wymaga, że wezwanie z 19 września 2019 r. wystosowane zostało na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 18 września 2019 r., które nakazywało wezwanie Skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia. Należy zaznaczyć, że zarządzenie z 18 września 2019 r. stanowiło jedynie czynność materialno-techniczną w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wezwanie z 19 września 2019 r. miało charakter porządkowy i stanowiło informację o obowiązku uiszczenia wpisu i skutkach prawnych jego niewykonania w zakreślonym terminie. Zarządzenie Przewodniczącej Wydziału z 18 września 2019 r. do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 18 stycznia 2019 r. nie miało charakteru zarządzenia merytorycznego, o którym mowa w art. 227 § 1 p.p.s.a. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt II OZ 1299/18 zarządzenie to nie dotyczy w istocie kosztów sądowych, bowiem nie wzywa do uiszczenia wpisu sądowego, ale jedynie przypomina o konieczności wykonania prawomocnego zarządzenia w tym przedmiocie. Omawiane zarządzenie stwierdza jedynie fakt, że zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu jest prawomocne, co implikuje konieczność jego wykonania, wskazując nowy termin na jego wykonanie i konsekwencje procesowe niedopełnienia tego obowiązku. Wezwanie do uiszczenia wpisu, zawierające prawidłowe pouczenie o skutkach niezastosowania się do wezwania w wyznaczonym terminie, zostało doręczone Skarżącemu 3 października 2019 r. Siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu rozpoczął zatem bieg 4 października 2019 r. i upłynął 10 października 2019 r. (czwartek), zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 p.p.s.a. Skarżący do tego dnia nie uiścił należnego wpisu, zaś złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z kosztów sądowych w całości, podnosząc, że nie dysponuje kwotą 12 468 zł na poczet wpisu sądowego od skargi. W ocenie Sądu, po upływie wyznaczonego terminu do uiszczenia wpisu od skargi podlegała ona odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Takiej konsekwencji nieuiszczenia wpisu w niniejszej sprawie nie niweczy kolejny wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy – złożony w kolejnym piśmie procesowym w niniejszej sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I OZ 1047/11, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu jeszcze raz należy wskazać, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sytuacji, gdy Sąd wydał uprzednio prawomocne postanowienie w tym przedmiocie, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu. Odmienne procedowanie mogłoby bowiem doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków Skarżącego o przyznanie prawa pomocy, a co za tym idzie - skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania i trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do istoty. Podkreślenia wymaga, że "z przymiotu prawomocności postanowienia odmawiającego zwolnienia z kosztów sądowych wypływa obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu, oraz nie przerywa biegu siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi ponowne wniesienie przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy" (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1999 r. sygn. akt I CKN 1461/98, publik. OSNC z 1999 r. z. 11, poz. 96, czy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 144/02). Podsumowując, wobec nieuiszczenia należnego wpisu od skargi przez Skarżącego w rozpatrywanej sprawie, przedmiotowa skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia. Na marginesie warto jedynie zauważyć, że Sąd nie jest uprawniony na obecnym etapie postępowania do umorzenia Skarżącemu obowiązku poniesienia wpisu sądowego od skargi. Jedynie przepis art. 229 § 1 p.p.s.a. zawiera podstawę do udzielania ulg w postaci umorzenia, odroczenia płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych (tj. opłat sądowych – wpisu oraz opłaty kancelaryjnej, a także zwrotu wydatków, art. 211 w zw. z art. 212 § 1, art. 213 p.p.s.a.) oraz grzywien (art. 112 i 293 § 1 p.p.s.a.), które zostały orzeczone w postępowaniu sądowym. W orzecznictwie zwrócono uwagę, że przepis ten odnosi się do nieuiszczonych należności sądowych, wskazanych w art. 219 § 1 p.p.s.a., orzeczonych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (postanowienie NSA z 15 grudnia 2004 r., GZ 126/04, CBOSA). Nie ma natomiast zastosowania do tych opłat, w stosunku do których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa i których nieuiszczenie powoduje odrzucenie skargi czy innego środka prawnego albo pozostawienie pisma bez rozpoznania (zob. art. 214 § 1, art. 219 § 1, art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a.). Dlatego nieopłaconego wpisu od skargi nie można uznać za nieuiszczoną należność orzeczoną przez sąd. Naczelny Sąd Administracyjny dodał, że przepisy komentowanej ustawy nie przewidują jakiejkolwiek możliwości prawnej rozłożenia wpisu od skargi na raty czy też odroczenia jego zapłaty (zob. też postanowienie NSA z 12.10.2011 r., I OZ 765/11, LEX nr 1149596). W konsekwencji Skarżący obowiązany był uiścić wpis sądowy od skargi, a skoro tego nie uczynił, Sąd zobowiązany był odrzucić skargę.