III SA/Wa 2464/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran (sprawozdawca), sędzia WSA Maciej Kurasz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz P. S.A. z siedzibą w W. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez P. S.A. z siedzibą w W. (dalej "skarżąca") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy: Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącej na podstawie własnych tytułów wykonawczych, którymi objęto należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące od maja do sierpnia 2012 r., grudzień 2012 r., miesiące od stycznia do grudnia 2013 r., styczeń, marzec, kwiecień 2014 r., miesiące od stycznia do lipca 2015 r. oraz marzec, grudzień 2016 r. o numerach [...] oraz o numerze [...], którym objęto należności z tytułu podatku od towarów i usług za kwartały I, II, III 2014 r., I, III 2015 r., II 2017 r., i nr [...], którym objęto należności z tytułu podatku od osób prawnych za 2014 r. W toku prowadzonego przez organ egzekucyjny postępowania, podjęte zostały następujące działania: Zawiadomieniami z 2 kwietnia 2015 r. oraz z 29 kwietnia 2015 r. dokonano skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] SA. Pismem z 14 maja 2015 r. oraz z 1 września 2016 r. bank poinformował, że na rachunku skarżącej brak jest środków na realizację zajęcia. Zawiadomieniem z 22 maja 2015 r. dokonano skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] SA. Pismem z 2 czerwca 2015 r. bank poinformował, że na rachunku skarżącej brak jest środków na realizację zajęcia. Ponadto, pismem z 24 września 2015 r. poinformował o wypowiedzeniu umowy o prowadzenie rachunku bankowego z dniem 24 września 2015 r. Zawiadomieniem z 22 maja 2015 r. dokonano skutecznego zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w [...]. Pismem z 3 czerwca 2015 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował o uznaniu wierzytelności i przekazał do organu egzekucyjnego środki, obejmujące należności z wystawionych faktur. Zawiadomieniami z 25 czerwca 2014 r., 19 września 2014 r., 17 października 2014 r., 6 lipca 2015 r., 19 maja 2017 r. oraz 11 października 2017 r. dokonano nieskutecznych zajęć rachunku bankowego w [...] SA. Bank poinformował, że nie prowadzi rachunku bankowego dla skarżącej. Zawiadomieniem z 25 czerwca 2014 r. dokonano nieskutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] SA. Pismem z 4 lipca 2014 r. bank poinformował, że nie prowadzi rachunku dla wskazanej w piśmie spółki. Ponadto, dokonano nieskutecznych zajęć u kontrahentów zobowiązanego: - 22 maja 2015 r. u M., a 2 lutego 2016 r. w Urzędzie Miejskim w W., w [...], w Gminie Miasta P. i w Gminie W. Dłużnicy zajętych wierzytelności udzielili odpowiedzi, że nie posiadają żadnych wierzytelności względem skarżącej. Następnie skierowano zapytanie o rachunki bankowe za pośrednictwem systemu Ognivo oraz Cerber. W wyniku wysłanych zapytań nie uzyskano informacji o innych rachunkach skarżącej poza wyżej wymienionymi. Delegowany w teren poborca skarbowy ustalił, że pod adresem rejestracyjnym skarżącej w W. przy ul. [...] mieści się biuro wirtualne. Skarżące używała tego adresu jedynie w celu rejestracyjnym i do odbioru korespondencji. W toku przeprowadzonego postępowania nie stwierdzono aby skarżąca prowadziła działalność gospodarczą pod wskazanym adresem. Nie ujawniono, aby pod tym adresem znajdował się jej majątek. Z informacji uzyskanej z bazy POLTAX wynika, że w złożonej do organu podatkowego deklaracji CIT-8 za 2017 r. skarżąca wykazała stratę w wysokości 70 523.20 zł. Zapytanie skierowane do Podsystemu Dostępu do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych nie ujawniło, aby skarżąca posiadała majątek w postaci nieruchomości. Z informacji uzyskanych z systemu CeRO nie wynika, aby skarżąca posiadała środki transportowe. W wyniku weryfikacji zobowiązanej Spółki w bazie aplikacji "WRO-System" za miesiące styczeń - maj 2018 r. nie uzyskano informacji dotyczących kontrahentów skarżącej. W związku z powyższym, na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej "upea"), postanowieniem z [...] czerwca 2018 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że prowadzone postępowanie egzekucyjne nie przyniesie efektu w postaci uregulowania ciążących na skarżącej zobowiązań pieniężnych. Podkreślił, że nie przyniosły także efektu działania organu egzekucyjnego w zakresie egzekucji z wszelkiego rodzaju wierzytelności pieniężnych czy też praw majątkowych. Sprawdzenie dostępnych baz danych (OGNIVO, CERBER, POLTAX, WRO-System) nie doprowadziło do ujawnienia, że istnieją wierzytelności pieniężne, z których możliwe byłoby zaspokojenie roszczeń objętych tytułami wykonawczymi. W wyniku dokonanych skutecznych zajęć rachunku bankowego oraz zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u kontrahenta skarżącej od 1 stycznia 2017 r. uzyskano zaledwie kwotę 1.793,75 zł (ostatnie środki uzyskano w dniu 1 lutego 2017 r.). Organ egzekucyjny stwierdził, że z materiału zgromadzonego w sprawie, jak również z dokonanych ustaleń wynika, że skarżąca nie posiada ruchomości, wierzytelności pieniężnych oraz praw majątkowych, z których możliwe byłoby wyegzekwowanie chociażby kosztów egzekucyjnych. Ponadto, organ egzekucyjny dążąc do zaspokojenia dochodzonych wierzytelności wykorzystał wszystkie możliwe środki egzekucyjne określone w art. 1a pkt 12 upea. Organ egzekucyjny stwierdził, że w przedmiotowej sprawie ograniczone są możliwości naliczenia wydatków egzekucyjnych, bowiem pomimo starań organu egzekucyjnego, nie udało się ustalić jakiegokolwiek majątku należącego do skarżącej. Jednakże – wskazał - każdorazowe wysłanie korespondencji, przydzielenie tytułów wykonawczych egzekutorowi do służby w terenie, czy też dalsze próby uzyskania informacji o majątku dłużnika, niosą za sobą wydatki, o których mowa w przywołanym art. 64b § 1 upea. Zatem dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego prowadziłoby do generowania wydatków, których nie da się wyegzekwować od skarżącej, co oznacza, że w konsekwencji obciążyłyby one Skarb Państwa. Zdaniem organu egzekucyjnego biorąc zatem pod uwagę, że wszczęte w stosunku do majątku skarżącej postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do wyegzekwowania należności przypadających na rzecz Skarbu Państwa jak również do ujawnienia jakiegokolwiek majątku podlegającego egzekucji administracyjnej stwierdzić należy że zastosowanie środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12a upea nie jest obecnie możliwe i oczywistym jest, iż w tym postępowaniu nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 3 lipca 2018 r. skarżąca wniosła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 59 § 2 upea poprzez błędne uznanie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W uzasadnieniu zażalenia, przedstawiając wykładnię art. 59 § 2 upea oraz powołując orzeczenia sądów administracyjnych skarżąca wskazała, że Naczelnik Urzędu Skarbowego błędnie uznał w postanowieniu z [...] czerwca 2018 r., że skarżąca nie posiada żadnego majątku, z którego byłoby możliwe wyegzekwowanie chociażby kosztów egzekucyjnych. Skarżąca wskazała, że posiada udziały w spółce prawa handlowego o wartości nominalnej 10.000 zł. Dodatkowo skarżąca podniosła, że od lipca 2018 r. będzie uzyskiwała stały przychód w wysokości co najmniej 2.000 zł miesięcznie co pozwoli na kontynuowanie działalności gospodarczej oraz w pierwszej kolejności regulowanie zaległości podatkowych dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym w którym zostało wydane postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] czerwca 2018 r.. Wobec powyższego, w ocenie skarżącej, nie zachodzi przesłanka wskazana w art. 59 § 2 upea, a tym samym brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec jej majątku. Po rozpoznaniu powyższego zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej jako "organ odwoławczy") postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ odwoławczy podał, że na gruncie przedmiotowej sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego W., w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym podjął działania mające na celu wyegzekwowanie dochodzonych należności, które okazały się nieskuteczne. Banki do których skierowano zawiadomienia o zajęciu poinformowały o braku środków umożliwiających realizację zajęć, bądź poinformowały o wypowiedzeniu rachunku bankowego. Z wykazu Ksiąg Wieczystych z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych oraz z wydruku z "CERO" wynika, że skarżąca nie posiada majątku z którego organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić egzekucję. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. podejmując jako organ egzekucyjny rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 2 upea, dokonał prawidłowej oceny dotyczącej niecelowości dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, powołując się na niemożność ustalenia majątku, co do którego można byłoby skierować skuteczną egzekucję. W ocenie organu odwoławczego fakt posiadania przez skarżącą udziałów w spółce prawa handlowego o wartości nominalnej 10.000 zł, czy też uzyskiwanie od lipca 2018 r. stałego przychodu w wysokości, co najmniej 2.000 zł miesięcznie, nie miało wpływu na ocenę stanu faktycznego, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane w czerwcu tj. przed poinformowaniem o możliwości uzyskiwania od lipca przychodów. Ponadto, na co wskazała skarżąca w zażaleniu, uzyskiwanie comiesięcznego dochodu umożliwi kontynuowanie działalności gospodarczej, zatem – zdaniem organu odwoławczego - nic nie stoi na przeszkodzie, aby bez konieczności stosowania przymusu administracyjnego skarżąca sama regulowała swoje zobowiązania publicznoprawne, w tym ze środków wskazanych wyżej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji w całości, a także zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 KPA w zw. z art. 18 upea poprzez brak dokonania przez organ pierwszej instancji wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i następnie dokonanie skrupulatnej jego oceny z jednoczesnym rozważaniem całokształtu okoliczności, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że nie została w sposób wyczerpujący ustalona okoliczność nie posiadania przez skarżącą środków przewyższających wydatki egzekucyjne a także, że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie istnieją podstawy do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez skarżącą zgromadzone; 2) art. 59 § 2 upea przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec majątku skarżącej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynika, ze skarżąca nie utraciła w sposób definitywny możliwości uzyskania środków niezbędnych do uregulowania istniejących zaległości wobec organu podatkowego, co tym samym oznacza, że w tej sprawie nie zachodzi przesłanka wskazana w art. 59 § 2 upea, a więc brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "ppsa") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ppsa). Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności postanowienia - w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 O.p. (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy. Z przepisu art. 134 § 1 ppsa wynika z kolei, że sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Należy również wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ppsa. Zgodnie z jego treścią, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W ocenie sądu skarga jest zasadna. Organ odwoławczy utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego dopuścił naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania. Zdaniem sądu zaskarżone postanowienie narusza w szczególności przepis art. 59 § 2 upea. Zgodnie z jego treścią postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Mając na uwadze treść powołanego przepisu nie można uznać, że organ egzekucyjny zebrał w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, na podstawie którego w sposób jednoznaczny można stwierdzić, że w dacie podejmowania rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny (15 czerwca 2018 roku) w prowadzonym wobec skarżącej postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zdaniem sądu nie budzi wątpliwości, że w wypadku niemożności ustalenia miejsca prowadzenia działalności gospodarczej skarżącej ani jej żadnego majątku, można przyjąć, że w postępowaniu egzekucyjnym mającym na celu wyegzekwowanie należności, nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jednakże ustalenia takie nie mogą się opierać na informacjach uzyskanych w okresie znacznie poprzedzającym wydanie postanowienia na podstawie art. 59 § 2 upea. Bezskuteczność egzekucji musi być ustalona na podstawie dostępnych organowi egzekucyjnemu danych i dokonanej przez ten organ analizy stanu sprawy, po przeprowadzeniu właściwego postępowania wyjaśniającego, odnoszącego się do aktualnego stanu faktycznego ustalonego na dzień wydania postanowienia na podstawie art. 59 § 2 upea. Jak wynika z akt postępowania organ egzekucyjny umorzył postępowanie bez ustalenia stanu faktycznego aktualnego na datę wydania postanowienia. Należy zauważyć, że np. ostatnie pismo [...] Banku [...] w R. (prowadzącego rachunek bankowy skarżącej) z informacją o braku środków na rachunku skarżącej ("rachunek pozostaje bez wpływów") pochodzi z września 2016 roku tj. ponad półtora roku sprzed daty umorzenia postępowania. Nie zweryfikowano, czy wskazany w piśmie stan rachunku bankowego skarżącej jest aktualny również w czerwcu 2018 roku. Także zapytania w systemie Ognivo dotyczące ustalenia czy skarżąca jest klientem innych banków, były kierowane niemal dwa lata przed umorzeniem postepowania egzekucyjnego, tj. w sierpniu 2016 roku. Organ odwoławczy, podobnie jak organ egzekucyjny odwołał się do ustaleń poborcy skarbowego. W aktach sprawy brak jest jednak dokumentu pozwalającego na zweryfikowanie w jakiej dacie zostały poczynione przez poborcę skarbowego ustalenia odnoszące się do majątku skarżącej. Utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego zaskarżonym postanowieniem, organ odwoławczy zaakceptował nieprawidłowe, niezgodne z treścią art. 59 § 2 upea, postępowanie organu egzekucyjnego. Takie stanowisko organu odwoławczego jest nieprawidłowe. Jego uwadze umknęło bowiem, że znaczna część informacji uzyskanych przez organ egzekucyjny – jak to zostało już podniesione - została przez niego uzyskana w okresie zbyt odległym od daty postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne. W ocenie sądu, poza wskazanymi powyżej okolicznościami, wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia wymaga jeszcze jedna, istotna, w ocenie sądu, okoliczność. W zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego skarżąca wskazała, że posiada majątek w postaci udziałów w spółce. Istnienia takiego majątku skarżącej organ odwoławczy nie zakwestionował. Podobnie jednak, jak organ egzekucyjny, pomimo że powołał ten argument skarżącej, w ogóle się do niego nie odniósł. Żaden z organów orzekających w niniejszej sprawie nie zajął stanowiska, z jakich przyczyn pomimo istnienia takiego składnika majątku uzasadnione jest umorzenie postepowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie. Nie zostało w toku postępowania ustalone jaka wartość przedstawia majątek skarżącej w postaci przedmiotowych udziałów i w jaki sposób wpływa on na ocenę istnienia przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 upea. W szczególności nie wiadomo, czy w postępowaniu egzekucyjnym z tego składnika majątku skarżącej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ppsa. W toku dalszego postępowania w niniejszej sprawie organ uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Organ ustali również, czy możliwe jest umorzenie postępowania wobec podniesionej w skardze okoliczności świadczącej o sytuacji majątkowej skarżącej - dokonania wpłat przez skarżącą w kwocie 3 500 zł, w pierwszej kolejności weryfikując prawdziwość tego twierdzenia. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ppsa. Kwotę zasądzoną na rzecz skarżącej z tego tytułu stanowi wpis sądowy w kwocie 100 zł.