III SA/Wa 2476/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa (spr.), Asesor WSA Hieronim Sęk, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Marcin Bącal, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2005 r. sprawy ze skargi P. spółka z o.o. z/s w B. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji określającej nadmiernie pobraną dotację budżetową oddala skargę Decyzją z dnia [...] września 1997 r. Urząd Skarbowy w K. określił P. Sp. z o.o. – Skarżącej w rozpatrywanej sprawie, kwotę podlegającej zwrotowi nadmiernie pobranej w 1995 r. dotacji budżetowej do sprzedaży nawozów wapniowych. Rozstrzygnięcie to zostało następnie utrzymane w mocy decyzją Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 1997 r., a wyrokiem z dnia 9 czerwca 1999 r. (sygn. akt I SA/Wr 2411/97) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę Spółki "D." na tę decyzję. Wnioskiem z dnia 12 listopada 1999 r., skierowanym do Ministra Finansów, Skarżąca wystąpiła o stwierdzenie nieważności w.w. decyzji Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 1997 r. We wniosku Skarżąca zarzuciła błędy w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, noszące znamiona rażącego naruszenia prawa. Wskazała, iż organ pominął fakt, że dysponowała atestami dotyczącymi produkowanych nawozów – potwierdzającymi prawidłowość procesu produkcji. Decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. oraz wydaną, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. Minister Finansów odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej w W. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż Minister Finansów związany był oceną wyrażoną w prawomocnym wyroku NSA, a Skarżąca nie przedstawiła żadnych argumentów odnośnie zarzucanego ocenianemu rozstrzygnięciu rażącego naruszenia prawa. Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2003 r. (sygn. III SA 894/01) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzje Ministra Finansów, wskazując, iż ten powinien był zbadać, czy wobec wniosku Skarżącej nie znajdował zastosowania art. 249 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "ord. pod.", przewidujący obligatoryjną odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli żądanie wniesiono po upływie roku od jej doręczenia. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. Minister Finansów odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w W. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż powyższe rozstrzygnięcie doręczono Skarżącej w dniu 2 grudnia 1997 r., a wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wniesiono prawie dwa lata później, bo dopiero w dniu 18 listopada 1999 r. Wobec upływu terminu przewidzianego w art. 249 § 1 ord. pod. organ zobowiązany był do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie tego przepisu. Skarżąca, stosując się do pouczenia zawartego w tej decyzji, zaskarżyła ją do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2004 r. (sygn. akt III S.A. 1295/03) Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał na uregulowania zawarte w art. 220 § 1, art. 221 oraz art. 127 ord. pod, z których wynika, iż od zaskarżonej decyzji, Skarżącej przysługiwało prawo wniesienia odwołania, a nie jak nieprawidłowo pouczył ją Minister Finansów prawo wniesienia skargi do Sądu, tym samym skarga na tę decyzję była niedopuszczalna. Sąd wyjaśnił również, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie – art. 214 ord. pod., co oznacza , że Skarżąca nie utraciła prawa do odwołania i jeśli z niego skorzysta, będzie przysługiwała jej skarga na decyzję wydaną w wyniku jego rozpatrzenia. Pismem z dnia 31 sierpnia 2004 r. Skarżąca złożyła odwołanie, w którym zarzuciła, że Minister Finansów nie odniósł się do argumentu, iż spełniała ona wszystkie wymogi w zakresie otrzymywania dotacji na dofinansowanie dostarczania nawozów wapniowych i wapniowo-magnezowych. Skarżąca dysponowała atestami dotyczącymi sprzedawanych partii nawozów. Atesty te były decyzjami administracyjnymi i stanowiły podstawę do wypłaty dotacji. Zdaniem Skarżącej, jeżeli organy podatkowe powzięły wątpliwości dotyczące prawidłowości atestów oraz ewentualnego naruszenia prawa przy ich wydaniu to powinny wystąpić o ich uchylenie i przeprowadzenie postępowania administracyjnego w tej sprawie. Powyższe okoliczności nie zostały zbadane przez Ministra Finansów. Decyzją z dnia [...] października 2004 r. Minister Finansów utrzymał rozstrzygnięcie wydane w I instancji w mocy, ponownie argumentując, iż art. 249 § 1 ord. pod. uniemożliwiał wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej w W., z uwagi na to, że Skarżąca wystąpiła ze swoim wnioskiem po upływie roku od jej doręczenia. W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca powtórzyła argumentację przytoczoną w odwołaniu. Stwierdziła, iż decyzja Izby Skarbowej w W. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, dlatego też Minister Finansów zobowiązany był stwierdzić jej nieważność na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 ord. pod. Wskazała również, iż ostateczną w toku postępowania administracyjnego była, jej zdaniem, decyzja Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2001 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Tryb stwierdzenia nieważności decyzji należy do nadzwyczajnych trybów kontroli decyzji administracyjnej przewidzianych zarówno na gruncie postępowania administracyjnego ogólnego jak i procedury podatkowej. Przepisy ord. pod. dopuszczają możliwość stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, o ile jest ona dotknięta jedną z wad enumeratywnie wymienionych w treści art. 247 § 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 248 § 1 ord. pod. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony. Ramy czasowe możliwości wszczęcia postępowania w omawianym trybie wyznaczono w art. 249 § 1 pkt 1 ord. pod. Przepis ten przewiduje bowiem, iż organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie strony zostało wniesione po upływie pięciu lat od dnia jej doręczenia, a zgodnie z § 2 cyt. przepisu okoliczność tę organ uwzględnia również w zakresie wszczęcia postępowania z urzędu. Zauważyć przy tym należy, iż w brzmieniu omawianego przepisu obowiązującym do końca 2002 r. termin ten wynosił jeden rok, a wydłużony został ustawą nowelizującą Ordynację podatkową, która weszła w życia z dniem 1 stycznia 2003 r. Podkreślenia wymaga, iż upływ terminu wskazanego w art. 249 ord. pod. nie tyle skutkuje koniecznością odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, ale zobowiązuje organ do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w tej sprawie. Skutek taki przewidywały przepisy ord. pod. zarówno w brzmieniu sprzed dnia 1 stycznia 2003 r. jak i po tej dacie. Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, iż rozstrzygnięcie Ministra Finansów o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 1997 r. było prawidłowe. Wbrew temu co twierdzi Skarżąca, decyzja Izby Skarbowej, jako wydana przez organ odwoławczy była ostateczna w administracyjnym toku instancji. Wskazywana w skardze decyzja Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2001 r., uchylona przywołanym wyrokiem NSA z dnia 9 stycznia 2003 r., wydana była już w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności decyzji, po rozpatrzeniu żądania Skarżącej. Poza wątpliwością pozostaje, iż wniosek Skarżącej z dnia 12 listopada 1999 r. ocenić należało w świetle przepisów ord. pod. Zgodnie bowiem z art. 337 tej ustawy, na podstawie dotychczasowych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego podlegały rozpatrzeniu jedynie żądania stwierdzenia nieważności decyzji wniesione przed dniem 1 stycznia 1998 r. Ponadto, organ miał obowiązek zastosować do wniesionego żądania art. 249 ord. pod. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r., a wiec z rocznym, a nie pięcioletnim terminem, po upływie którego należało odmówić wszczęcia postępowania. Wynikało to z treści art. 24 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), w myśl którego to przepisu, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, podlegały rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w przepisach Ordynacji podatkowej w brzmieniu sprzed nowelizacji. Rozpatrując wniosek Skarżącej Minister Finansów prawidłowo ocenił, iż zarzuty w nim podniesione nie mogą podlegać ocenie. Wniosek został złożony po upływie roku od dnia doręczenia Skarżącej decyzji Izby Skarbowej w W., a więc postępowanie w sprawie stwierdzenie nieważności tej decyzji nie mogło zostać wszczęte. Wprawdzie w prowadzonym postępowaniu Minister Finansów naruszył art. 200 ord. pod. nie wyznaczając Skarżącej siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, niemniej w ocenie Sądu naruszenie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.