III SA/Wa 2477/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 15 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010 r. i 2011 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący L.K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, że jest osobą bezrobotną, utrzymującą się z prac sezonowych i dorywczych w zamian za artykuły żywnościowe i opał. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką dzieci. Żona osiąga dochód z umowy o pracę w wysokości 2.000 zł. Skarżący wyjaśnił, że za korzystanie z domu teściów płaci 700 zł miesięcznie (opał, prąd, woda), zaś resztę wydatkuje na dzieci i wyżywienie. Dodał, iż nie jest w stanie oszczędzić, gdyż nie wystarcza nawet na podstawowe potrzeby. Przedłożył zeznanie podatkowe. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna – zajmuje się domem, pomaga choremu teściowi oraz pracuje dorywczo w sklepie ogólnospożywczym teściów, w zamian za co otrzymuje artykuły żywnościowe, zaś drewno opałowe otrzymuje pomagając przy rozbiórkach budynków i innych pracach dorywczych (pomoc przy wycinkach w lasach). Skarżący wskazał, iż żona pobiera wynagrodzenie w wysokości 1.852,57 zł, dodatkowo wypłacane im jest świadczenie wychowawcze 500+ na dzieci. Wysokość wydatków obrazują wyciągi bankowe. Skarżący powołał się na zły stan zdrowia. Podkreślił przy tym, iż z uwagi na brak środków musiał przerwać leczenie. Dodał, iż zobowiązał się do zapłaty na rzecz pełnomocnika wynagrodzenia w wysokości 200 zł miesięcznie z odroczonym terminem płatności od września 2017 r. oraz ewentualnie zasądzonych kosztów. Skarżący opisał warunki, w jakich mieszka on, jego rodzina oraz teściowie. Wyjaśnił, iż dom, który zajmują należy do teściów i został zajęty w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący dokłada się do opłat stałych takich jak energia elektryczna, gaz, woda, nieczystości, podatek od nieruchomości. Jest to kwota 800 zł miesięcznie. Przedłożył zaświadczenie o zarobkach i zatrudnieniu, zeznanie podatkowe, dokumenty obrazujące wydatki, wyciągi bankowe, decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze, dokumenty dotyczące stanu zdrowia, umowę zlecenia. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 5 sierpnia 2013 r., II FZ 616/13; 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jedynymi kosztami, do których uiszczenia jest on zobowiązany na tym etapie postępowania są wpisy od skarg w dwóch toczących się równolegle sprawach w łącznej wysokości 1.000 zł. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego spełnienia tego warunku Skarżący nie wykazał. Z nadesłanych materiałów wynika, że na dochód czteroosobowej rodziny Skarżącego składa się wynagrodzenie jego żony wynoszące nieco ponad 2.017 zł (dane na podstawie wyciągów bankowych) oraz świadczenie wychowawcze w wysokości 1.000 zł. Z analizy operacji na rachunku bankowym wynika nadto, że na rzecz córki żony dokonywane są przelewy na kwotę 800 zł, których nadawcą jest K.S. Dodatkowo Skarżący – jak twierdzi – pracuje dorywczo w sklepie teściów w zamian za artykuły żywnościowe. Pomaga również przy rozbiórkach budynków, za co otrzymuje z kolei drewno opałowe. Zamieszkuje wraz z rodziną w domu teściów. Z powyższego wynika zatem, że co prawda osiągany przez żonę Skarżącego dochód nie jest znaczny, niemniej najbardziej podstawowe potrzeby rodziny, tj. potrzeby mieszkaniowe czy żywnościowe są zaspokojone. Także wydatki związane z wychowywaniem dwójki dzieci (takie choćby jak obiady w szkole, lekcje języka angielskiego, opłata za pobyt i wyżywienie w przedszkolu) częściowo pokrywa pobierane świadczenie wychowawcze czy alimenty na rzecz starszej córki. Z kolei opłaty stałe typu energia elektryczna, gaz, woda, nieczystości, podatek od nieruchomości, węgiel Skarżący wyliczył na kwotę 700-800 zł miesięcznie. Zestawiając powyższe dane z wysokością dwóch wpisów referendarz sądowy uznał, że Skarżący jest w stanie wygospodarować kwotę 1.000 zł celem ich opłacenia. Stwierdził mianowicie, że nie odbędzie się to kosztem wydatków na konieczne utrzymanie Skarżącego i jego rodziny, skoro – jak wykazano wyżej – ich potrzeby bytowe są zabezpieczone, co powoduje, iż całości uzyskiwanego dochodu nie muszą oni przeznaczać na pokrywanie kosztów podstawowego utrzymania. Tym bardziej, że Skarżący liczy się z koniecznością wypłacenia wynagrodzenia pełnomocnikowi. Zobowiązał się on mianowicie do zapłaty 200 zł miesięcznie – począwszy od września 2017 r. przez cały czas trwania postępowania sądowoadministracyjnego. Skoro zatem Skarżący przygotował się finansowo na poniesienie tego wydatku, brak jest podstaw do stwierdzenia, że zdolność tę utracił w przypadku opłacenia skargi. Zwłaszcza, że tego typu zobowiązania umowne nie mają pierwszeństwa przed opłatami sądowymi. Poza tym – jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w postanowieniu z 13 czerwca 2017 r. (III SA/Wa 1047/17) sam fakt ponoszenia przez stronę kosztów zastępstwa procesowego przez profesjonalnego pełnomocnika, świadczy o posiadaniu przez nią możliwości płatniczych na pokrycie kosztów postępowania. Tym bardziej, że – jak należy przypuszczać – płatności takich Skarżący musiał dokonywać już wcześniej, gdyż pełnomocnik reprezentuje go od lutego 2016 r. (dane na podstawie akt administracyjnych). Przy ocenie możliwości płatniczych Skarżącego nie sposób także pominąć tego, iż w okresie od marca do czerwca 2017 r. rachunek bankowy jego żony zasiliły wpłaty gotówkowe na łączną kwotę 4.020 zł. Tytułu tych wpłat Skarżący nie ujawnił. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.