III SA/Wa 2478/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.T. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Do skargi na powołaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W., skarżąca – B.T., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika załączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazała na trudną sytuację finansową skarżącej, jej zły stan zdrowia oraz zadłużenie. Ponadto wskazała, że w 2014 r. skarżąca uzyskała przychód w wysokości 27.600 zł (dochód 25.220,79 zł) a w 2015 r. przychód wyniósł 98.664 zł (dochód 59.564,65 zł). Na podstawie zarządzenia z 15 września 2016 r. wezwano skarżącą do złożenia wniosku na urzędowym formularzu oraz do nadesłania dokumentów oraz dodatkowych oświadczeń dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała na swoje problemy zdrowotne i finansowe, które pogłębiły się po rozwodzie. Wyjaśniła, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży ubezpieczeń. Choroba spowodowała spadek liczby klientów skarżącej oraz spadek dochodów. Skarżąca wskazała, że posiada zaległości w ZUS i urzędzie skarbowym. Skarżąca oświadczyła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada majątku, ani oszczędności. Skarżąca oświadczyła również, że jej miesięczny dochód wynosi ok. 1.000 zł miesięcznie. Skarżąca ponosi wydatki na: wynajem mieszkania, daniny publiczne, leki, pożyczki prywatne. Do wniosku Skarżąca załączyła kartę leczenia szpitalnego wraz z załącznikami. Z uwagi na fakt, że, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy w dalszym ciągu okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), wezwano skarżącą do: nadesłania zeznań podatkowych skarżącej oraz osób prowadzących ze skarżącą wspólne gospodarstwo domowe za 2015 r., wskazania i udokumentowania wszystkich źródeł utrzymania skarżącej oraz osób prowadzących ze skarżącą wspólne gospodarstwo domowe (wynagrodzenie za pracę, renta, zasiłki, inne świadczenia), udokumentowania przychodów (dochodów i kosztów) prowadzanej działalności gospodarczej uzyskanych od stycznia 2016 r., poprzez nadesłanie np. kopii z podatkowej księgi przychodów i rozchodów, nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącej oraz osób, z którymi skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za ostatnie trzy miesiące, przedstawienia zestawienia wysokości miesięcznych dochodów i wydatków składających się na bieżące utrzymanie skarżącej oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (m.in. koszy utrzymania domu/mieszkania, media, wyżywienie, środki czystości, wynagrodzenie pełnomocnika, inne). W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej wyjaśniła, że skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W spłacie kredytów i zobowiązań pomaga jej rodzina. Skarżąca prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. Jest to branża finansowa, która jest nieprzewidywalna. Od prawie 2 lat skarżąca przebywa pod opieką psychologa. Do pisma załączono wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, zeznanie podatkowe za 2015 r., wydruk ze stanem konta (dostępne środki na dzień 31 października 2016 r. - 66.202,34 zł). Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Odnosząc się do argumentacji skarżącej i dokumentów nadesłanych w toku postępowania referendarz sądowy nie kwestionuje tego, że sytuacja finansowa skarżącej jest skompilowana oraz, że skarżąca ma problemy zdrowotne. Być może, w istocie skarżąca nie dysponuje środkami na uiszczenie całości wpisu sądowego, który w sprawie wynosi 1.469 zł. Niemniej jednak, ewentualny brak środków w takiej wysokości, nie oznacza automatycznie, że skarżąca w ogóle nie może ponieść żadnych, chociażby symbolicznych kosztów sądowych. Przy czym, aby dokonać oceny, na jakim ewentualnie poziomie skarżąca mogłaby partycypować w kosztach wszczętego postępowania, referendarz sądowy musi dysponować rzetelnymi i spójnymi oświadczaniami i dokumentami dotyczącymi sytuacji finansowej skarżącej, czego w sprawie zabrakło. Przede wszystkim, mimo dwukrotnego w tym zakresie wezwania, skarżąca nie udokumentowała wysokości dochodów uzyskanych przez nią od stycznia 2016 r. W powyższym zakresie poprzestała na lakonicznym stwierdzeniu, że jest to ok. 1.000 zł miesięcznie. Nie przedstawiła miesięcznego zestawienia niezbędnych wydatków i dochodów oraz nie przedstawiła wyciągu z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące. Samo nadesłanie informacji o saldzie na dany dzień, nie pozwala na przeanalizowanie rzeczywistego wpływu środków na rachunki skarżącej. Ponadto, skarżąca miała wskazać wszystkie źródła utrzymania. Poprzestała na wskazaniu dochodów z prowadzonej działalności oraz faktu korzystania z pomocy rodziny. Z kolei z zeznania podatkowego za 2015 r. wynika, że za poprzedni rok uzyskał również przychód z innego źródła. W ocenie referendarza sądowego nieścisłości, które wynikają ze złożonych oświadczeń nie pozwalają na ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej. Skarżąca była dwukrotnie wzywana do złożenia oświadczeń i nadesłania konkretnych dokumentów i nie wywiązała się z tego w sposób rzetelny. Referendarz sądowy nie jest bowiem w stanie w dalszym ciągu ustalić ile w rzeczywistości wynoszą miesięczne dochody skarżącej i jakie są ostatecznie jej miesięczne, niezbędne wydatki (zobowiązania). Zauważyć należy, że w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie –powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów (posiadanych środków finansowych) i ponoszonych wydatków. Skoro w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie przedstawiła w sposób rzetelny i wyczerpujący swojej sytuacji finansowej brak jest podstaw do stwierdzenia, że sytuacja, w której się znajduje wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a tym samym uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy. Nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej jest w takiej sytuacji pochopne przerzucenie całości ciężaru poniesienia kosztów ze skarżącej na Budżet Państwa, tym samym ogół obywateli. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.