III SA/Wa 2486/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec, po rozpoznaniu w dniu 13 września 2018 na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z.D. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 sierpnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 2486/16 w sprawie ze skargi Z. D. i M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Z. D. (dalej "Skarżący") w dniu 25 czerwca 2018 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że uzyskiwany dochód nie pozwala mu na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie i członków rodziny. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, synem i córką (dzieci ur. w [...] r. i [...] r.), posiadają dom o powierzchni 110 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 16 hektarów. Dochód żony Skarżącego z tytułu umowy o pracę wynosi [...] zł miesięcznie. Natomiast Skarżący z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego uzyskuje miesięczny dochód w kwocie [...] zł. Swoje miesięczne wydatki Skarżący określił na kwotę 2.500 zł. Wskazał również, że posiada kredyt w wysokości 250.000 zł. Starszy referendarz sądowy 28 czerwca 2018 r. wezwał Skarżącego do nadesłania szeregu dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej. Wezwanie zostało doręczone Skarżącemu 2 lipca 2018 r. (k. 167 akt sądowych). Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 lutego 2018 r. złożył formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach powtórzył tożsame informacje jak w formularzu PPF z 25 czerwca 2018 r. Postanowieniem z 27 sierpnia 2018 r. starszy referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jako przyczynę wskazał brak nadesłania przez Skarżącego dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową. Starszy referendarz sądowy wskazał również, że biorąc pod uwagę jedynie informacje wskazane w formularzu PPF porównując dochód rodziny z jej miesięcznymi wydatkami nie można stwierdzić, że Skarżący nie mógł wygospodarować środków niezbędnych do uiszczenia jedynego na tym etapie postępowania kosztu sądowego w postaci wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości niespełna 1.200 zł. Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. Postanowieniu starszego referendarza sądowego zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przez stwierdzenie, że Skarżący nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący wniósł o zmianę postanowienia w całości i przyznanie Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu podkreślił, że kwota pozostająca mu po opłaceniu kosztów utrzymania całej rodziny, nie jest kwotą wystarczającą na pokrycie kosztów sądowych i pozostawi Skarżącego w trudnej sytuacji finansowej. Zdaniem Skarżącego, błędnym jest twierdzenie starszego referendarza sądowego, że koszt zainicjowanego przez niego postępowania nie jest obciążeniem przekraczającym możliwości finansowe Skarżącego i jego rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Owe wykazanie polega na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. W tym celu strona powinna złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o swoim stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 P.p.s.a.). Jednakże, gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 w związku z art. 258 § 2 pkt 5 P.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie referendarza sądowego, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z referendarzem sądowym. Niedopełnienie powyższego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Jest to rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym referendarz sądowy ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Niedostarczenie żądanych przez referendarza sądowego danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji referendarz sądowy uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Sąd rozpoznając sprzeciw, zgodził się ze starszym referendarzem sądowym, że Skarżący uniemożliwił dokonanie merytorycznej oceny wniosku. Okoliczność powyższa wynika z faktu, że Skarżący pomimo wezwania nie przedstawił stosownych dokumentów. Skoro Skarżący uchylił się od obowiązku udzielenia żądanych danych, to starszy referendarz sądowy pozbawiony został możliwości dokonania merytorycznej oceny wniosku, ponieważ musiałby opierać się jedynie na oświadczeniach Skarżącego. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.