III SA/Wa 2487/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Płusa, Asesor WSA Sylwester Golec, Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z zapłaty akcyzy z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...], 2) określa, że postanowienia, których nieważność stwierdzono nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz J. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 1 marca 2005 r. J. K. (dalej zwany skarżącym) zwrócił się do Naczelnika Urzędu Celnego w S. o zwolnienie z obowiązku zapłaty podatku akcyzowego od zakupionego samochodu osobowego. Skarżący uzasadnił wniosek tym, iż samochód będzie służył do przewożenia niepełnosprawnej córki skarżącego, poruszającej się na wózku inwalidzkim. Postanowieniem z dnia [...] marca 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego w S. odmówił wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu organ podkreślił, iż przypadki, w których może być zastosowane zwolnienie od akcyzy regulują art. 23-25 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm. - dalej jako u.p.a.) oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 97, poz. 966 ze zm. - dalej jako rozporządzenie). W przedmiotowej sprawie podatnik nie ma możliwości skorzystania ze zwolnienia z podatku akcyzowego, ponieważ powyższe przepisy nie wskazują przypadku przedstawionego we wniosku jako uprawniającego do zwolnienia z akcyzy. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 r. Dyrektor Izby Celnej w W. uchylił w całości postanowienie z dnia [...] marca 2005 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W związku z w/w postanowieniem Naczelnik Urzędu Celnego w S. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] odmówił zwolnienia z zapłaty akcyzy dotyczącej nabytego wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Zgodnie z u.p.a. po przywozie samochodu na terytorium kraju podatnik ma obowiązek w terminie 5 dni złożyć do właściwego naczelnika urzędu celnego deklarację uproszczoną i dokonać zapłaty akcyzy nie później, niż z chwilą rejestracji pojazdu w kraju. Rozporządzenie określa warunki, jakie muszą spełniać podmioty korzystające ze zwolnień od podatku akcyzowego, szczegółowy zakres zwolnień od akcyzy oraz warunki i tryb ich stosowania. Przypadki zwolnienia od akcyzy samochodów osobowych przywiezionych na terytorium kraju wskazane zostały w § 28 i 29 rozporządzenia. Z uwagi na fakt, iż przepisy prawa podatkowego nie wymieniają przypadku zwolnienia od podatku akcyzowego wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego, w przedmiotowej sprawie podatnik nie ma możliwości skorzystania ze zwolnienia , a tym samym Naczelnik Urzędu Celnego w S. nie ma podstaw do wydania zaświadczenia stwierdzającego zwolnienie od akcyzy. Składając zażalenie na postanowienie z dnia [...] czerwca 2005 r. J. K. zarzucił organowi naruszenie u.p.a. ponieważ zgodnie z ustawą zwolnienie od akcyzy stosuje się także wtedy gdy wynika to z przepisów prawa Wspólnot Europejskich, a więc nie tylko z przepisów rozporządzenia Ministra Finansów. Podatnik podkreślił również, iż w przypadku wnoszenia pisma przez osobę nie będącą adwokatem należy ocenić je nie według nazwy roszczenia w nim określonego, lecz według istoty zagadnienia którego dotyczy. Podatnik wskazał, że nie jest dla niego ważne, czy zostanie zwolniony od zapłacenia akcyzy, czy też nastąpi odstąpienie od poboru akcyzy albo nastąpi umorzenie należności z tego tytułu, a może zostanie zastosowana jeszcze inna podstawa prawna. Podatnik nie chce zapłacić akcyzy i jest istotą sprawy. Pismem z dnia 19 kwietnia 2006 r. J. K., skierowanym do Dyrektora Izby Celnej w W., ponownie oświadczył, iż interesuje go jedynie to by nie płacił podatku akcyzowego za nabyty pojazd. Natomiast sposób załatwienia i podstawa prawna są mu obojętne. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że ani prawo krajowe ani prawo Unii Europejskiej nie przewidują zwolnienia z akcyzy nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego w związku z przeznaczeniem tego pojazdu do opieki nad niepełnosprawna osobą. Z tego to powodu wniosek podatnika o zwolnienie z akcyzy z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego jest bezpodstawny. Organ drugiej instancji uznał się niewłaściwym do rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu podatku akcyzowego. Wniosek takowy podatnik powinien wnieść do właściwego naczelnika urzędu celnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podatnik zarzucił postanowieniu organu drugiej instancji naruszenie prawa materialnego: art. 90 ust. 1 Traktatu Rzymskiego poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że nie ma on prymatu nad prawem krajowym tj. ustawą o podatku akcyzowym oraz przepisów u.p.a., które nakazują stosowanie przepisów prawa Wspólnoty Europejskiej do stanów faktycznych przewidzianych tym prawem. Skarżący zarzucił również naruszenie przez organy art. 72 § 1 pkt 1 w zw. z art. 73 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.; dalej: ord. pod.) poprzez błędną jego wykładnię oraz art. 35 i art. 61 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej jako kpa) poprzez pozostawanie w bezczynności i nie wszczynanie postępowania w przedmiocie zgłoszonego i wielokrotnie podtrzymywanego żądania fakultatywnego rozpoznania sprawy w drodze umorzenia należności z naliczonego podatku akcyzowego. Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Na wstępie należy wyjaśnić, że wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 listopada 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy w toku rozpoznawanej sprawy organy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz.1270, zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu skarga jest zasadna, aczkolwiek, z przyczyn innych niż wskazane przez skarżącego. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia poprzedzającego je, Sąd uznał, że są one obarczone wadą skutkującą stwierdzenie ich nieważności, albowiem zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku zapłaty podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu marki [...]. Wniosek ten motywował nabyciem samochodu dla niepełnosprawnej córki. Organ I-ej jak i II-ej instancji rozstrzygnął sprawę merytorycznie odmawiając skarżącemu zwolnienia z podatku akcyzowego. Swoje rozstrzygnięcia organy wydały w formie postanowienia. W ocenie Sądu zarówno treść jak i forma tych rozstrzygnięć rażąco narusza prawo. Zgodnie z art. 207 § 2 ord. pod. aktami administracyjnymi, które rozstrzygają sprawę, co do istoty lub w inny sposób kończą postępowanie w danej instancji są decyzje. Orzeczenia w formie postanowienia, zgodnie z art. 216 ord. pod., mogą zapaść wówczas, gdy dotyczą poszczególnych kwestii wynikających z postępowania podatkowego i nie rozstrzygają sprawy co do istoty, chyba, że przepisy ordynacji podatkowej stanowią inaczej. W sprawie żaden przepis szczególny nie upoważniał organów do wydania postanowienia, a zatem merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie wymagało od organu wydania orzeczenia w postaci decyzji. Nie ulega wątpliwości, że orzeczenia organu pierwszej jak i drugiej instancji, rozstrzygnęły sprawę merytorycznie, a zatem, zgodnie z art. 207 § 2 ord. pod., winny być ujęte w formę decyzji administracyjnej. Załatwienie sprawy postanowieniem stanowi rażące naruszenie prawa określone w art. 247§ 1 pkt 3. or.pod. i musi prowadzić do stwierdzenia nieważności wadliwych aktów. Dodatkowo wskazać należy, że w badanej sprawie organ nieprawidłowo, chociaż zgodnie z wytycznymi zawartymi w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2005 r., wydał rozstrzygnięcie merytoryczne. W ocenie Sądu, zgodnie z dotychczasową linią orzecznictwa, w sytuacjach, gdy w przepisach ustaw podatkowych brak jest podstawy prawnej do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego, to właściwym sposobem załatwienia sprawy jest odmowa wszczęcia postępowania. W trakcie postępowania podatkowego organy wielokrotnie podkreślały, iż w rozpatrywanej sprawie nie ma podstawy prawnej do zwolnienia od podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Ustawodawca bowiem takiego zwolnienia nie przewidział, ani nie przewidują go przepisy wewnątrzwspólnotowe. Katalog zwolnień od zapłaty podatku akcyzowego wynika z odpowiednich ustaw i jest on zamknięty. Organy podatkowe nie mogą tego katalogu poszerzać ani zawężać. Wobec powyższego, ocena dokonana przez organ, co do tego, czy podatnik może być zwolniony z zapłaty podatku w sytuacji braku stosownej regulacji prawnej jest bezprzedmiotowa. Z kolei bezprzedmiotowość postępowania, zgodnie z art. 165a ord.pod., jest przesłanką uzasadniającą odmowę jego wszczęcia. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 grudnia 2004 r. sygn. FSK 583/2004, wskazując, że brak w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia żądania w trybie postępowania podatkowego powoduje, iż postępowanie nie może być wszczęte. Wszczęcie postępowania na żądanie strony nastąpić może jedynie wówczas, gdy przepis normuje możliwość żądania określonego zachowania się organu administracji. Dodatkowo wskazać należy, że z pism kierowanych przez J. K. do organów celnych (k-30, k-35a, k-67, k-72, k-76 akt administracyjnych), wynika, że podatnik jest zainteresowany niepłaceniem podatku akcyzowego za nabyty pojazd, sposób załatwienia i podstawa prawna rozstrzygnięcia sprawy jest mu obojętna, tym bardziej, że, jak wskazuje, nie zna różnicy między terminami "zwolnienie od zapłacenia akcyzy", "odstąpienie od poboru akcyzy" czy "umorzenie należności z tytułu podatku akcyzowego". Wobec powyższego, w ocenie Sądu, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien, zgodnie z regułą zawartą w art. 155 § 1 ord. pod., wezwać wnioskodawcę do sprecyzowania i wyraźnego określenia swych żądań. Biorąc pod uwagę fakt, iż podatnik, jak sam twierdzi, jest osobą nieporadną, organy zgodnie z zasadą informowania stron, powinny wyjaśnić podatnikowi jakie instytucje prawa podatkowego mogą wiązać się z jego wnioskiem o niepłacenie podatku akcyzowego. Wyraźne oświadczenie podatnika z pewnością wpłynie na szybkość załatwienia sprawy oraz przekonania wnioskodawcy, co do orzeczenia organu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż zaskarżone postanowienia zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa o jakim mowa w art. 247 § 1 pkt 3 or.pod. i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Zakres w jakim postanowienia, których nieważność stwierdzono nie mogą być wykonane określono w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a ----------------------- 7