III SA/Wa 2502/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 19 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2016 r. [...]w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku rolnego na 2014r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata UZASADNIENIE: Skarżąca B. N. wniosła do Sądu, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że ze względu na stan zdrowia nie pracuje, a jej mąż jest emerytem i osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Skarżąca przez 14 lat opiekowała się chorym ojcem, a obecnie opiekuje się chorym mężem. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem. Posiada mieszkanie o powierzchni 24,6 m² oraz samochód (Skarżąca nie wskazała marki). Mąż Skarżącej posiada ½ mieszkania o powierzchni 44 m² z prawem dożywotniego zamieszkania i utrzymania przez J. N. Z oświadczenia wynika także, że mąż Skarżącej otrzymuje emeryturę w wysokości 2.681 zł. Do miesięcznych wydatków Skarżąca zaliczyła: czynsz – 330 zł, mieszkanie – 225, media – 190, leczenie - 300 zł, rehabilitacja – 100 zł, koszty samochodu osoby niepełnosprawnej – 200 zł, inne opłaty – 300 zł, ubezpieczenie mieszkania – 150 zł (rocznie). Skarżąca została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jej i jej rodziny stan majątkowy. Jednakże mimo doręczenia wezwania 4 sierpnia 2017 r. żadnych dokumentów, ani oświadczeń nie przedłożyła. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu (referendarza sądowego) dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.). Tymczasem Skarżąca nie wykonała wezwania referendarza sądowego i żadnych wymaganych dokumentów źródłowych nie przedłożyła. W szczególności Skarżąca nie przedłożyła mimo, że była do tego zobowiązana wyciągów z rachunków bankowych, zeznań podatkowych, dokumentów o posiadanych zobowiązaniach oraz udokumentowania wyliczonych kosztów miesięcznego utrzymania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy należało zatem rozpoznać w oparciu o informacje znajdujące się w aktach sprawy. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi (referendarzowi sądowemu) nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby referendarz sądowy miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Z przedłożonych informacji wynika jedynie, że mąż Skarżącej posiada stałe dochody z tytułu emerytury kwocie 2.681 zł. Natomiast miesięczne koszty utrzymania wynoszą około 1.700 zł Jednakże dysponując tylko takimi informacjami referendarz sądowy nie był w stanie zweryfikować oświadczeń Skarżącej i ocenić jej możliwości płatniczych. Niemożliwa zatem była ocena kondycji finansowej Skarżącej i ocena czy Skarżący jest w stanienie ponieść należne w sprawie koszty sądowe oraz koszty usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest adwokat.. Wobec niedostosowania się przez Skarżącą do wezwania z 28 lipca 2017 r., - niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącej, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazła wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 P.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 P.p.s.a., można wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.). W tym stanie rzeczy referendarz sądowy uznał, że Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów usług adwokata. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.