III SA/Wa 251/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant st. sekretarz sądowy Iwona Mazek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2014 r. sprawy ze skargi J. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za I kwartał 2009 r., oraz za okresy od II kwartału 2010 r. do IV kwartału 2011 r. oddala skargę Skarżąca, J. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej "Skarżąca" lub "Spółka"), wnioskiem z dnia 13 lutego 2012 r., uzupełnionym pismami z dnia 19 marca 2012 r. i 24 kwietnia 2012 r., zwróciła się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z prośbą o rozłożenie na 60 rat kwoty 1 759 937, 09 zł zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za I kwartał 2009 r. oraz za okres od II kwartału 2010 r. do IV kwartału 2011 r. wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 267 045 zł za okresy III, IV ,V, X, XI/2009r., V-XII/2010r., I - IX, XII/2011 r., w ramach pomocy de minimis. Uzasadniając złożony wniosek Skarżąca wskazała na zachwianie płynności finansowej swojego przedsiębiorstwa w związku ze zmianą uregulowań prawnych w zakresie produkcji estrów kwasów tłuszczowych z oleju rzepakowego, które uczyniły tego typu działalność całkowicie nieopłacalną. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W., po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, uznał, iż wnioskowana ulga w ramach pomocy de minimis jest niedopuszczalna i odmówił Spółce rozłożenia na raty wnioskowanych zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę. Od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie, w wyniku którego Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] października 2012 r. uchylił decyzję Organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. ponownie odmówił uwzględnienia wniosku uznając jednocześnie za dopuszczalną wnioskowaną przez Spółkę pomoc de minimis. Pismem z dnia 2 lipca 2013 r. Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 67a §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie wniosku pomimo, iż wystąpiły ku temu przesłanki ustawowe, oraz art. 122 i art. 187 Ordynacji poprzez nieprzeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego w celu weryfikacji, czy występują ustawowe przesłanki do uwzględnienia wniosku Spółki. Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor wskazał, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 w związku z art. 67b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy, na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, w ramach pomocy de minimis, może umorzyć zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Analiza ekonomiczna sytuacji Skarżącej potwierdza obniżenie wskaźników poniżej bezpiecznego poziomu, znaczną dynamikę wzrostu zobowiązań, ciągle istniejące zadłużenie z tytułu należności publicznoprawnych, co - w ocenie Dyrektora - prowadzi do wniosku o spełnieniu przez Spółkę cech przedsiębiorstwa zagrożonego, co najmniej w rozumieniu pkt 11 Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz. U UE C 04. 244.2 z dnia 1 października 2004r.), czyli występowanie typowych oznak stanu zagrożenia, takich jak rosnące straty, malejący obrót, zmniejszający się przepływ środków finansowych, rosnące zadłużenie. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż Spółka posiada wysoki kapitał zakładowy, środki trwałe oraz znaczne wartości niematerialne w postaci akcji i udziałów w jednostkach powiązanych, niemniej jednak jej zadłużenie rośnie, nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej, a celem jej bytu pozostaje jedynie spłata zaległych zobowiązań. Spółka nie zatrudnia obecnie pracowników na podstawie umowy o pracę. Nie osiąga żadnych obrotów, wykazany przychód we wstępnym rachunku zysków i strat za II kwartał 2013 r. dotyczy jedynie wpływów z działalności finansowej (zbycie inwestycji oraz odsetki od jednostek powiązanych). Aktualny wynik finansowy jest ujemny. Mając powyższe na uwadze Organ stwierdził, że Spółka znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, w której przyznanie pomocy państwa w ramach zasady de minimis jest sprzeczne z przepisami prawa. Celem pomocy publicznej, źródłem której są publiczne środki finansowe, jest bowiem wspieranie przedsiębiorców rokujących poprawę, którzy znaleźli się w przejściowych trudnościach finansowych. Przedsiębiorstwem rokującym poprawę i powrót na rynek nie jest zaś podmiot, który zaprzestał prowadzenia działalności operacyjnej i funkcjonuje jedynie w celu uregulowania powstałych zobowiązań. W perspektywie bowiem średnio lub długookresowej istnieje uprawdopodobnione ryzyko, iż przedsiębiorstwo to, pomimo znacznego kapitału zakładowego, zniknie z rynku. Organ stwierdził ponadto, że przyszłe zdarzenia gospodarcze, na które powołuje się pełnomocnik Spółki w piśmie z dnia 27 sierpnia 2013 r., dotyczące zapowiedzi wznowienia działalności gospodarczej pod warunkiem sprzedaży udziałów w spółce z o.o., przyznania układu ratalnego i odblokowania rachunku bankowego przez komornika, nie mogą stanowić podstawy badania aktualnej sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy. Biorąc pod uwagę powyższe Organ uznał, że udzielenie Spółce ulgi w ramach pomocy de minimis ze względu na unormowania prawa wspólnotowego, wyłączające przyznanie tej pomocy przedsiębiorcom znajdującym się w trudnej sytuacji, jest niedopuszczalne. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wyjaśnił, iż w przypadku stwierdzenia niedopuszczalności udzielenia wnioskowanego wsparcia, organy nie mają obowiązku badania występowania przesłanek określonych w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 1 ust. 1 pkt h Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis, poprzez bezpodstawne uznanie, iż Spółka znajduje się w trudnej sytuacji wyłączającej możliwość udzielenia jej tej pomocy. Według Spółki, definicja podmiotu zagrożonego, znajdująca się w prawie wspólnotowym, wymaga zbadania tzw. "twardych" oraz "miękkich" przesłanek świadczących o zaistnieniu trudnej sytuacji ekonomicznej, przy czym trudna sytuacja przedsiębiorcy może być stwierdzona dopiero po wykazaniu spełnienia większości tzw. przesłanek miękkich. Wymaga to jednak dokładnego przeprowadzenia szczegółowego postępowania na podstawie sprawozdań finansowych za kilka lat wstecz, którego, zdaniem Skarżącej, Organ nie przeprowadził; 2) art. 67a §1 Ordynacji podatkowej, poprzez nieuwzględnienie wniosku pomimo, iż wystąpiły ku temu przesłanki ustawowe. Według Skarżącej przesłanką uzasadniającą istnienie ważnego interesu podatnika jest fakt, iż jedną z przyczyn powstania zobowiązań była nagła zmiana przepisów regulujących opodatkowanie produkcji estrów kwasów tłuszczowych, co miało istotny wpływ na pogorszenie się sytuacji finansowej Spółki. Ponadto Skarżąca dodała, że Organ winien brać pod uwagę przede wszystkim sytuację, w jakiej podatnik znajduje się w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w sprawie umorzenia zaległości. Skarżąca podkreśliła, że jej sytuacja na dzień złożenia wniosku była trudna, jednak aktualnie Spółka prowadzi proces restrukturyzacyjny; 3) art. 122 i art. 187 §1 Ordynacji podatkowej, poprzez nieprzeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego w celu weryfikacji, czy występują ustawowe przesłanki do uwzględnienia wniosku Spółki. Skarżąca wskazała, że Organ pierwszej instancji stwierdził jedynie, że Spółka otrzymała już ulgę w spłacie zobowiązań, w związku z tym ponowne jej przyznanie naruszałoby zasadę równości między podatnikami. Zdaniem Skarżącej ma ona prawo wielokrotnie występować o umorzenie zaległości. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie. Spółka zakwestionowała w skardze ocenę Dyrektora, iż jest ona przedsiębiorcą zagrożonym w rozumieniu Rozporządzenia Komisji Europejskiej Nr 1998/2006 w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tego rozporządzenia, pomoc de minimis nie może być udzielona podmiotom znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw. Za zagrożone przedsiębiorstwo w rozumieniu pkt 11 tych wytycznych, uważa się m.in. takie, w którym występują typowe oznaki złej sytuacji gospodarczej – rosnące straty, malejący obrót, rosnące zadłużenie. Kwestionując tę wspomnianą ocenę Skarżąca wskazała, że Dyrektor, w jej ocenie, nie przeprowadził szczegółowego postępowania, na podstawie sprawozdań finansowych za kilka lat wstecz, co do istnienia w sprawie przesłanek trudnej sytuacji ekonomicznej, które w skardze zostały nazwane "miękkimi". Z tym zarzutem skargi nie można się zgodzić. Z zaskarżonej decyzji wynika przecież, że analizie poddano sprawozdania finansowe za lata 2009 – 2012, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (Dz. U. Nr 53, poz. 311 ze zm.). W aktach sprawy znajdują się te sprawozdania przedłożone przez samą Spółkę. Zaskarżona decyzja została ponadto wydana na podstawie tych danych, o które Dyrektor wystąpił pismem z dnia 14 sierpnia 2013 r. (karty akt podatkowych nie są ponumerowane), i które zostały przedłożone przez Spółkę przy piśmie z 27 sierpnia 2013 r. Formułowanie zarzutu nieprzeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego jest więc niezrozumiałe. We wspomnianym piśmie z 27 sierpnia 2013 r., a także w piśmie z dnia 24 kwietnia 2012 r. uzupełniającym wniosek o ulgę de minimis, Skarżąca wyjaśniła, że nie prowadzi działalności gospodarczej, jej obroty spadły w 2012 r. do zaledwie 27 200 zł, w 2013 natomiast Spółka w ogóle nie generowała obrotu. Wzrastało też zadłużenie Skarżącej wobec wielu podmiotów, zaś jej jedynym, deklarowanym celem istnienia była spłata zobowiązań. Na podstawie przedłożonych danych Organ doszedł do prawidłowego wniosku, że pomimo relatywnie wysokiego kapitału zakładowego, posiadanych środków trwałych oraz wartości niematerialnych (udziałów w innych spółkach), Spółka jest podmiotem zagrożonym. Jej aktualny wynik finansowy jest ujemny, nie zatrudnia pracowników, wykazany przychód we wstępnym rachunku zysków i strat za II kwartał 2013 r. wynika tylko z działalności finansowej. Wskazywane przesłanki "miękkie" zostały więc w sprawie spełnione. W skardze podniesiony został ponadto zarzut naruszenia art. 67b § 1 pkt 2 w zw. z art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Otóż zauważyć należy, że analiza wystąpienia w danej sprawie ważnego interesu podatnika (w niniejszej sprawie Spółka upatrywała takiego interesu w fakcie, że trudna sytuacja ekonomiczna wyniknęła z okoliczności od niej niezależnych, tj. ze zmiany opodatkowania produkcji estrów tłuszczowych) jest celowa tylko wówczas, gdy nie istnieją prawne przeszkody w zastosowaniu pomocy de minimis. W niniejszej sprawie takie przeszkody istniały, gdyż – ponownie należy to wskazać – Spółka sama konsekwentnie przyznawała, iż znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej ("Nie ulega wątpliwości, że sytuacja finansowa Spółki w chwili złożenia wniosku była trudna." – cytat ze skargi), i ta sytuacja była aktualna przez całe postępowanie podatkowe. Istotną część skargi Skarżąca poświęciła więc wykazaniu okoliczności, która nie mogła być przedmiotem analizy Dyrektora, skoro trafnie uznał on, że pomoc publiczna de minimis, o którą sama Spółka wystąpiła, i przez co zdeterminowała przedmiot postępowania, nie może być jej udzielona. Z tego względu Sąd nie podzielił też zarzutu naruszenia przepisów postępowania (art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji). Postępowanie Organu było wyczerpujące, nie mogło natomiast dotyczyć ewentualnego spełnienia przesłanki ważnego interesu podatnika, gdyż okoliczność dotycząca zmiany zasad opodatkowania produkcji estrów, jako wiążąca się ze wskazywanym ważnym interesem podatnika, mogła być analizowana tylko wówczas, gdyby Spółka w ramach żądanej pomocy de minimis nie była przedsiębiorcą zagrożonym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.