III SA/Wa 2516/16

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 13/01/2017 r po rozpoznaniu wniosku S. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /05/2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. p o s t a n a w i a 1. Zwolnić stronę od wpisu od skargi powyżej 500 zł; 2. Odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj., np. zwolnienie od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. 2) S.M. , dalej jako strona, wnioskiem zawartym w formularzu PPF załączonym do skargi, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na brak środków finansowych. W uzasadnieniu przedstawiła informacje dotyczące stanu zdrowia. Wskazał, że uzyskuje z tytułu pracy 2 tys. zł brutto. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Wydają, na niezbędne potrzeby, ok 1000 zł miesięcznie. Wezwania referendarza sądowego z 4/11/2016r r o przekazanie dodatkowych informacji o sytuacji życiowej strony, tj. o wskazanie źródeł utrzymania, wysokości dochodów w 2015 i 2016 r., złożenie deklaracji podatkowych, odpisów wszystkich wyciągów z rachunków bankowych, kalkulacji kosztów życia, pełnego zestawienia dochodów i wydatków, skutecznie doręczonego jeszcze 22/11/2016 r (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sądowych) strona nie wykonała. 3) Wobec braku wyjawienia szczegółów dotyczących gospodarki finansowej strony, referendarz sądowy nie może zastosować się w pełni do imperatywu bezkrytycznego przyjmowania twierdzeń wnioskodawcy "beati, qui non viderunt et crediderunt". Zdaniem referendarza sądowego, oświadczenie zawarte we wniosku Skarżącej jest niewystarczające, do pełnej oceny jej sytuacji życiowej. Zgodnie natomiast z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest rzetelnie wyjawić swoją całą sytuację majątkową, a nie wybrane elementy tej sytuacji: w szczególności, złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Zwłaszcza, że w okolicznościach sprawy i konstrukcji prawa pomocy powstrzymanie się od działania jest działaniem (et non facere facere est), tj działaniu polegającym na niewykazaniu istnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny może powodować, że oświadczenie wnioskodawcy może zostać uznane za niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji referendarz sądowy uprawniony jest – co do zasady - do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Jednakże urzędnik sądowy daje wiarę (szczątkowym) twierdzeniom strony, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, o stanie zdrowia i wysokości dochodów, ponieważ są one potwierdzone – w części – informacjami wynikającymi z akt administracyjnych sprawy. Zarazem, opłacenie wpisu od skargi warunkuje dostęp strony do Sądu, natomiast spór jest związany z działalnością prowadzoną "osobiście" przez skarżącego, zatem nie można, na tym etapie, obarczać osób trzecich skutkami finansowymi sporów strony. Biorąc pod uwagę te zmienne, jak też zadeklarowaną wysokość dochodów, strukturę wydatków, wysokość wpisów w obu sprawach (łącznie niespełna 4,5 tys zł, w niniejszej sprawie – 3,3 tys. zł), należało uzależnić rozpoznanie skargi od uiszczenia przez stronę kwoty 500 zł wyrażonej w sentencji. 4) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.