III SA/Wa 252/12

Dnia 31 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa, po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. oraz 2009 r. postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 200 zł Skarżący – J. H. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] listopada 2011 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. i 2009 r. Skarżącemu, przy piśmie z 31 stycznia 2012 r., przesłano odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 30 stycznia 2012 r. o wezwaniu do uiszczenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego pisma - wpisu sądowego od skargi w wysokości 4.186 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu, Skarżący złożył wniosek z 11 lutego 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wyjaśnił, iż nie jest w stanie uiścić wpisu bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny, gdyż aktualnie nie uzyskuje dochodów z działalności gospodarczej, a utrzymuje się z renty ( [...] grupa). Dodatkowo pracuje na ¼ etatu za wynagrodzeniem w wysokości 375 zł. Wskazał, że na leki wydaje około 300 zł. Wierzytelności, jakie pozostały po działalności gospodarczej zajął Urząd Skarbowy. Skarżący nie posiada nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani oszczędności. Jego żona jest właścicielką mieszkania, które stanowi jej majątek odrębny. Żona pracuje i osiąga dochód w wysokości 2.500 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że działalność gospodarczą zlikwidował 31 grudnia 2011 r. Wstępne rozliczenie wskazuje, że poniósł stratę. Obecnie źródłem jego utrzymania jest renta wynosząca ok. 500 zł (netto) oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości 375 zł (brutto). Do wydatków Skarżący zaliczył opłaty za mieszkanie (559,80 zł), energię elektryczną (207,51 zł), usługi telekomunikacyjne (159,77 zł), ratę kredytu (ok. 1.500 zł) oraz leki (300 zł). Skarżący wskazał, że nie nadesłał dokumentów dotyczących żony, gdyż jest w konflikcie małżeńskim a z uwagi na przyszłą sprawę o rozwód żona odmówiła udostępnienia dokumentów. Skarżący przedstawił decyzję w sprawie renty, PIT-40A za 2011 r., orzeczenie lekarza orzecznika, dokumenty obrazujące wysokość opłat, informację o umowie kredytowej, zaświadczenie o zarobkach, wyciągi bankowe, dokumentację dotyczącą postępowania egzekucyjnego, informację o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 30 marca 2012 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący w sprzeciwie od powyższego postanowienia podniósł, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawił swoją trudną sytuację materialną oraz okoliczność likwidacji działalności gospodarczej i prowadzenia wobec niego czynności egzekucyjnych. Wyjaśnił, że stopień konfliktu małżeńskiego spowodował, iż mimo zamieszkiwania w tym samym lokalu nie prowadzi on wspólnego gospodarstwa domowego z żoną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "P.p.s.a.") – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W pierwszej kolejności Sąd pragnie zwrócić uwagę, iż Skarżący złożył wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie z kosztów sądowych. Zdaniem Sądu, wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo ..., s. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej Skarżącego oraz jego zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 4.186 zł, któremu przeciwstawić trzeba sytuację finansową Skarżącego. Źródłem jego utrzymania jest renta wynosząca ok. 500 zł (netto) oraz wynagrodzenie za pracę w kwocie 375 zł (brutto). Skarżący nie posiada nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani oszczędności. Sąd, oceniając nadesłane przez Skarżącego dokumenty źródłowe i złożone oświadczenia, stwierdza, że jego sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad 200 zł, który na obecnym etapie postępowania jest jedynym kosztem sądowym. Zauważyć trzeba, że 200 zł to około 1/20 wyznaczonego wpisu od skargi. Sumę taką można wygospodarować lub – w ostateczności – pożyczyć. Podkreślić należy, że jej wpłacenie spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku, rozstrzygającego spór, co do istoty. Zrealizowane zostanie również prawo do sądu, określone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd, zważywszy na całość przedstawionej wyżej argumentacji oraz na podstawie art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2, art. 259 oraz art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.