III SA/Wa 2532/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Tarno, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), Asesor WSA Artur Kot, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi I. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę Wnioskiem z dnia 13 lutego 2006 r. I. R., zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P., z prośbą o umorzenie jej zaległych składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżąca podała, że pracuje jedynie na pół etatu, a uzyskiwany dochód z trudem wystarcza na jej bieżące utrzymanie, mieszka samotnie, więc nie może uzyskać od nikogo pomocy, w celu spłacenia zaległych składek. Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Skarżącej umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, których kwota, łącznie z odsetkami i dodatkowymi kosztami wyniosła 24.366,61 zł. Organ ustalił, że Skarżąca jest w trudnej sytuacji majątkowej, zarabia miesięcznie 357,67 zł., korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, jest osobą chorą. Mimo tych ustaleń, Zakład odmówił umorzenia zaległych składek podnosząc, że w przypadku Skarżącej nie stwierdzono całkowitej nieściągalności, a umorzenie zaległości miałoby dla Skarżącej negatywne konsekwencje, gdyż okres, którego umorzone składki dotyczą nie wliczyłby się Skarżącej do stażu pracy przy ubieganiu się o świadczenia emerytalno-rentowe. Decyzja powyższa została doręczona Skarżącej 12 kwietnia 2006 r. Skarżąca pismem złożonym w Urzędzie Pocztowym w dniu 4 maja 2006 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie jej wniosku w sprawie umorzenia jej zaległości. Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i ust. 4, art. 83b ust. 1 oraz 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 129 § 2 i art. 134 kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes wyjaśnił, że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a. Zaś zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na podstawie art. 83b ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jeżeli przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tym przypadku wydaje decyzję. Pismem nadanym w Urzędzie Pocztowym w dniu 30 czerwca 2006 r. I. R. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o merytoryczne rozpatrzenie jej sprawy, podkreślając, iż nie mogła złożyć wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa Zakładu, w terminie, gdyż była chora. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071,dalej u.s.u.s.) w sprawach nie uregulowanych ustawą nakazuje stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.), chyba że ustawa stanowi inaczej. Rozdział 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zatytułowany "Obowiązki ubezpieczonych oraz tryb odwoławczy" reguluje tryb wydawania rozstrzygnięć w zakresie indywidualnych spraw dotyczących m.in. ustalania składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. W sprawach tych, jak wskazuje przepis art. 83 ust. 1 u.s.u.s. Zakład wydaje decyzje. Od decyzji ZUS stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Zdanie trzecie ustępu 4 wyraźnie wskazuje, iż do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Użyte w treści przepisu art. 83 ust. 4 u.s.u.s., sformułowanie jest analogiczne do tego, jakiego użył ustawodawca w art. 127 § 3 k.p.a. Interpretacja tego przepisu prowadzi do wniosku, iż w postępowaniu, w sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że zastosowanie znajdują przepisy Działu II-go k.p.a. "Postępowanie" w tym rozdział 10 –"odwołania". Oznacza to, że w stosunku do takiego wniosku zastosowanie znajduje przepis art. 129 k.p.a. stanowiący o trybie i terminie do wniesienia odwołania. Zgodnie z tym przepisem odwołanie (tu: wniosek) wnosi się do właściwego organu za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie . Ustawa nakłada na organ obowiązek każdorazowego zbadania, czy złożone odwołanie (tu: wniosek) jest dopuszczalne i czy zostało złożone z zachowaniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. W przypadku ustalenia, iż odwołanie (wniosek) wniesiono z uchybieniem terminu lub było niedopuszczalne organ, zgodnie z art. 134 k.p.a. winien wydać postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania lub, że zostało wniesione z uchybieniem terminu. Z załączonego do akt administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że decyzja z [...] marca 2006 r. została doręczona skarżącej w dniu 12 kwietnia 2006 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 49v akt administracyjnych). Termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do organu II instancji upływał więc w dniu 26 kwietnia 2006 r. Skarżąca była prawidłowo pouczona, że prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przysługuje jej w terminie 14 dni od otrzymania decyzji. Data doręczenia decyzji organu I instancji, jak i wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie jest przez skarżącą kwestionowana. W dniu [...] maja 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń społecznych wydał decyzję, w której stwierdził, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 7 kwietnia 2006 r. został wniesiony z uchybieniem terminu. W ocenie Sądu, w zaistniałej sytuacji faktycznej treść powyższego rozstrzygnięcia, była prawidłowa. Mając na uwadze art. 134 k.p.a. organ II –ej instancji był zobligowany do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Niewłaściwa jednak była forma powyższego rozstrzygnięcia. W sprawie Prezes ZUS wydał decyzję. Jak wyżej wskazano przepis art. 83 ust. 4 u.s.u.s. reguluje sposób postępowania w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia i wyraźnie stanowi o stosowaniu w tym trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. A zatem, orzekając na podstawie art. 134 k.p.a, Prezes ZUS winien był wydać orzeczenie w formie postanowienia o treści, jak w zaskarżonej decyzji. Wskazać należy, że art. 83b u.s.u.s. znajdujący się w tym samym rozdziale ( rozdział 8 "Obowiązki ubezpieczonych oraz tryb odwoławczy"), który nakazuje gdy przepisy k.p.a. przewidują wydanie postanowienia, wydawać decyzję, nie znajduje zastosowania w sytuacjach regulowanych art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Powyższe uchybienie, tj. wydanie orzeczenia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w nieprawidłowej formie, nie mogło doprowadzić do jego uchylenia. Nieprawidłowa forma nie rodziła dla strony żadnych ujemnych skutków procesowych i nie miała istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zaskarżone orzeczenie kończyło postępowanie w sprawie. Służyła na nie skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Termin do jej wniesienia, bez względu na formę rozstrzygnięcia, wynosił 30 dni Skarżąca wnosząc do Sądu o uchylenie decyzji wskazała przyczyny, dla których nie dochowała terminu do wniesienia odwołania. Wyjaśnić wobec tego należy, iż w świetle art. 58 § 2 k.p.a. aby spełnić wymagania konieczne do przywrócenia terminu, Skarżąca winna była wniosek o przywrócenie terminu złożyć wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wówczas jej prośba o przywrócenie terminu stałaby się przedmiotem rozstrzygnięcia organu i mogłaby podlegać ewentualnie dalszej kontroli sądu. Wojewódzki Sąd administracyjny rozpatrując sprawę jest związany granicami sprawy. Ponieważ sprawa dotyczyła "stwierdzenia uchybienia terminowi", a nie jego przywrócenia, Sąd w tej kwestii nie miał prawa orzekać. W nawiązaniu do treści skargi wyjaśnić należy, iż ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie ogranicza terminem ani ilością, prawa zobowiązanego do wnioskowania o umorzenie zaległych należności. Jeżeli sytuacja bytowa Strony ulegnie pogorszeniu może ona, do czasu istnienia należności wystąpić z nowym wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o jej umorzenie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.