III SA/Wa 2532/15

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 14/10/2015 r po rozpoznaniu wniosku W.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /7/2015 r nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości w podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a 1. Zwolnić skarżącego od wpisu od skargi; 2. Odmówić stronie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; 1) W. K. , pismem z 19/9/2015 r i następnie – w wykonaniu wezwania referendarza sądowego - na urzędowym formularzu PPF z 1/10/2015 r, zwrócił się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (radcy prawnego). W uzasadnieniu wskazał, że: jest osoba bezrobotną, bez prawa do zasiłku, wykluczoną społecznie; - utrzymuje się z najmu nieruchomości w S. (udział 8/60), z którego osiąga 467 zł; - dochód z najmu za ostatnie trzy miesiące wyniósł 1880 zł, z prac dorywczych – 300 zł; - nie posiada rachunku bankowego; nie posiada ani oszczędności, ani przedmiotów wartościowych; - korzystał z MOPS pobierając zasiłek celowy na zakup żywności. Skarżący przekazał zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy o statusie bezrobotnego, bez prawa do zasiłku, zeznanie podatkowe za 2014 r, fakturę z PGNiG, kserokopie przekazów pieniężnych na rzecz urzędu skarbowego, odcinki opłat dla PGE, postanowienie o sposobie zaliczenia wpłaty. 2) Referendarz sądowy wskazuje, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 245 §2 P.p.s.a., obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: "p.p.s.a."). W zakresie częściowym prawo pomocy może być przyznane - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Skarżący ubiega się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (tj w szczególności o zwolnienie od wpisu od skargi – pismo z 19/9/2015 r) oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jedyny wymagalny koszt sądowy w sprawie to koszt wpisu od skargi, zatem ta wartość (500 zł) powinna być przede wszystkim uwzględniana przy badaniu zdolności strony do ponoszenia kosztów sądowych. Należy zauważyć, ze wnioski skarżącego o przyznanie prawa pomocy były już rozpatrywane przez sąd administracyjny, który prezentował zróżnicowaną argumentację i ocenę sytuacji strony. Referendarz sądowy, mając także na uwadze powyższe, daje wiarę twierdzeniom skarżącego o braku możliwości wygospodarowania środków na poczet wymagalnych kosztów sądowych, bez niekorzystnych skutków dla utrzymania koniecznego. Wskazuje na to proste zestawienie wysokości jego dochodu netto z tytułu najmu i prac dorywczych (wskazane w części historycznej – 2100 zł / trzy miesiące), obciążeń, które zadeklarował (por odcinki opłat i faktury oraz przeciętne koszty codziennego utrzymania), fakt prowadzenia wielu sporów sądowych w różnych Sądach – z kwotą wymagalnych należności tytułem wpisu od skargi (500 zł). Referendarz sądowy przyjmuje, ze w rozwiniętym państwie prawa dostęp do pomocy prawnej (pełnomocnika) jest prawem mogącym współkształtować dostęp do Sądu. Zarazem prawo to należy miarkować zdolnościami strony do działania przed Sądem. Z akt sprawy wynika, że W. K. prowadził Kancelarię Prawną, zatem posiada, jako quasi-profesjonalista, zdolność współkształtowania swojej sytuacji prawnej. Tym bardziej, że w postępowaniu przed Sądem I instancji 1. nie obowiązuje przymus adwokacki; 2. strona działająca bez pełnomocnika ma znaczące gwarancje ochrony procesowej (w porównaniu z tą działającą z pomocą pełnomocnika - art. 6, art. 13, art. 134 u.p.p.s.a.), 3. udział pełnomocnika w sprawie nie zmienia (zwiększa) zakresu analizy sprawy przez Sąd, który bada sprawę a niezależnie od postawionych zarzutów. Dlatego referendarz sądowy uznał, także wobec treści uzasadnienia z formularza PPF, że udział pełnomocnika w postępowaniu przed Sadem I instancji nie zwiększy – w niniejszej sprawie - gwarancji dostępu strony do Sądu, ani nie jest warunkiem dostępu do Sądu. Na podjętą ocenę nie ma wpływu to, że skarżący, jak zadeklarował, ma status osoby bezrobotnej, o niewykorzystanych możliwościach zarobkowych i czasowych. Znikomy natomiast wpływ ma to, że skarżący nie wykazał uzasadnionej potrzeby działania w jego sprawie profesjonalnego pełnomocnika – zwłaszcza przy wskazanym zakresie kontroli sprawy przez Sąd oraz braku przymusu adwokackiego. Do podobnych zresztą wniosków doszedł Sąd w postanowieniu z [...] /10/2010 [...] , który badając wniosek W. K. , w podobnym stanie faktycznym, uznał, że "ustanowienie adwokata nie mieści się w pojęciu "kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw" w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji". Z uwagi na przywołane powyżej obowiązki informacyjne Sądu względem strony nie ma znaczenia dla oceny stopnia udziału strony w postępowaniu przed Sądem sygnalizowana przez stronę w innych postępowaniach słaba znajomość procedury sądowoadministracyjnej, ponieważ o wszystkich uprawnieniach i możliwościach procesowych strona jest pouczana. Jednakże, uiszczenie kwoty 500 zł tytułem wpisu od skargi– i to w terminie siedmiu dni – przy akcentowanej ułomności w uzyskiwaniu "dodatkowych" środków finansowych musi spowodować negatywne dla skarżącego środki w zakresie utrzymania koniecznego – choćby dlatego, że wysokość dochodów i niezbędnych wydatków skarżącego ma zbliżoną wysokość. Nie bez znaczenia dla sposobu rozpoznania wniosku są wyniki badania kondycji życiowej strony, przeprowadzonego przez organy administracji – zbliżone do tych, które przyjmuje referendarz sądowy (s 21, 38, 43 akt administracyjnych). Na decyzję referendarza sadowego w zakresie prawa pomocy ma wpływ postulat zagwarantowania skarżącemu realizacji jego prawa o Sądu, jak też postulat nieprzenoszenia ciężaru prowadzenia sporów sądowych strony (do czego ma konstytucyjne prawo) na osobę, która i tak w postępowaniu administracyjnym powołuje się na nadzwyczajne okoliczności (przesłanki rozłożenia na raty zaległości). Nie jest okolicznością uzasadniającą odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi fakt posiadania nieruchomości (udziału nieruchomości), z uwagi na to, że dobra te pozostają w dyspozycji strony już w okresie poprzedzającym spór sądowy, zatem nie mają związku z obecną zdolnością do uzyskiwania dochodów. Nadto, z nadesłanych dokumentów, deklaracji i oświadczeń skarżącego wynika, że jego zdolność finansowa do pokrywania wydatków zostaje ograniczona w wyniku dokonywania spłat na rzecz organów podatkowych (por dokumenty przekazów pieniężnych na rzecz urzędu skarbowego). Wobec zarysowanych powyżej okoliczności nie sposób zatem zaprzeczyć, że przyznania prawa pomocy w sprawie w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi, czyli wykonywania prawa, nie można uznać za bezprawie (exsecutio iuris non habet iniuriam), jakkolwiek byłaby to okoliczność niekorzystna dla budżetu państwa. Zarazem, odnosząc się do wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, wobec przedstawionych przez referendarza faktów (obowiązki informacyjne Sądu, brak przymusu adwokackiego, brak obowiązkowego stawiennictwa na rozprawie, możliwość składania pism procesowych, prowadzenie – onegdaj - działalności doradczej przez stronę i in), argumenty strony nie mogą mieć mocy sprawczej (contra facta non valent argumenta). 3) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, § 3art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.