III SA/Wa 2535/16

WyrokWSA w Warszawie2017-05-29

Skład orzekający: Anna Sękowska, Grzegorz Nowecki, Waldemar Śledzik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania wznowieniowego, wszczętego na skutek wniosku złożonego z uchybieniem terminu, jest prawidłowe, nawet jeśli organ wydał postanowienie o wznowieniu postępowania?
Ratio decidendi
Umorzenie postępowania wznowieniowego jest prawidłowe, gdy wniosek o wznowienie został złożony z uchybieniem terminu, nawet jeśli organ wydał postanowienie o wznowieniu. Postępowanie wznowieniowe jest bezprzedmiotowe, jeśli wniosek o wznowienie został złożony po terminie, co uzasadnia jego umorzenie na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej.
Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Wniosek oparty był na przesłankach z art. 240 § 1 pkt 1 i 5 Ordynacji podatkowej, a następnie rozszerzony o przesłankę z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Organ wydał postanowienie o wznowieniu postępowania, a następnie decyzję o umorzeniu postępowania wznowieniowego, uznając, że wniosek został złożony z uchybieniem terminu. Strona wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Sękowska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Nowecki, sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant referent stażysta Grażyna Dmitruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2017 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją Nr [...], z dnia [...] czerwca 2016 r., Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2016r., nr [...] w przedmiocie umorzenia wznowionego postanowieniem z dnia [...] marca 2016r. postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy od I kwartału do IV kwartału 2010r. Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] lipca 2014r., nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. określił R.P. (dalej: Strona, Podatnik, Wnioskodawca) kwotę zwrotu różnicy podatku za I kwartał 2010 r., nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za I i III kwartał 2010r. oraz zobowiązanie podatkowe w VAT za IV kwartał 2010 r. Od ww. decyzji Strona wniosła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w W., który decyzją z dnia [...] listopada 2014r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W dniu 30 listopada 2015r. do Dyrektora Izby Skarbowej wpłynął wniosek Podatnika o wznowienie postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014r. Swoje żądanie Strona umotywowała wystąpieniem przesłanki określonej w art. 240 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa. We wniosku Podatnik stwierdził, iż w analizowanym stanie faktycznym organ nie uwzględnił informacji pochodzących od wymienionych we wniosku osób o okolicznościach wystawiania faktur. Zdaniem Podatnika, załączone dokumenty pochodzą z roku 2015 i przy rozpatrywaniu sprawy nie były znane. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej w W. zobowiązał Stronę do sprecyzowania żądania poprzez wskazanie właściwego trybu postępowania wraz z przesłankami uzasadniającymi jego zastosowanie. W odpowiedzi Strona określiła, że jej żądanie dotyczy przepisu art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, z uwagi jednak na powołanie przez Wnioskodawcę licznych dowodów organ uznał, że Strona złożyła wniosek również w oparciu o art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w W. wznowił postępowanie w sprawie. W wyniku przeprowadzonego postępowania decyzją z dnia [...] stycznia 2016r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił uchylenia w całości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014r., wskazując iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wznowienia postępowania wynikające z art. 240 § 1 pkt 1 oraz pkt 5 Ordynacji podatkowej. Pismem z dnia 6 lutego 2016r. Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji do organu wraz z wnioskiem o rozszerzenie przesłanki uzasadniającej wznowienie w zakresie braku uczestnictwa Strony w czynnościach z uwagi na problemy zdrowotne Skarżącego i jego nieświadomość postępowania w latach 2012 – 2013. W uzasadnieniu odwołania Podatnik podniósł, że jest osobą poważnie chorą w związku z wypadkiem jakiemu uległ w roku 2009. Strona wskazała, iż w związku ze złym stanem zdrowia podróże do B. celem uczestniczenia w postępowaniu prowadzonym przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. były uciążliwe, groziły dalszą utratą zdrowia, a nawet życia. W załączeniu odwołania Strona przesłała dokumenty medyczne. Postanowieniem z dnia [...] marca 2016r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił uwzględnienia żądania dotyczącego zmiany zakresu postępowania w sprawie wznowienia postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014r. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, iż w zakresie postępowań wszczynanych na żądanie strony, które wyznacza kształt i granice sprawy podatkowej – w aspekcie możliwości modyfikacji żądania, rozszerzenia jego zakresu – obowiązuje art. 167 Ordynacji podatkowej. Stosownie do § 1 ww. przepisu, do czasu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji strona może wystąpić o rozszerzenie zakresu żądania lub zgłosić nowe żądanie, niezależnie od tego, czy żądanie to wynika z tej samej podstawy prawnej co dotychczasowe, pod warunkiem że dotyczy tego samego stanu faktycznego. Na tle art. 221 i art. 233 Ordynacji podatkowej zasadą jest, że organ odwoławczy, tudzież rozpoznający sprawę w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, nie może wykraczać w swoim rozstrzygnięciu poza problematykę rozstrzygnięć podjętych w pierwszej instancji. Organ rozpoznający sprawę w drugiej instancji musi rozstrzygnąć tożsamą sprawę administracyjną. Nie może zmieniać rodzaju sprawy, co oznacza, iż w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa. W dalszej części organ wyjaśnił, że postępowanie o wznowienie postępowania, którego istotą jest ustalenie, czy zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, jest postępowaniem nadzwyczajnym – toczy się zatem w zawężonych ramach. Organ prowadzący postępowanie wznowieniowe nie może wyjść poza zakres podstawy wznowienia, jaki został określony we wniosku strony. Nie może wobec tego przeprowadzać postępowania co do przyczyn wznowienia, które nie zostały objęte wnioskiem w toku pierwszej instancji. Tym samym uprawnienie organu drugiej instancji w zakresie rozpoznania sprawy dotyczącej odmowy uchylenia decyzji ostatecznej jest wyznaczona granicami rozpoznania sprawy, ustalonymi w pierwszej instancji. Organ zauważył, iż Strona nową podstawę wznowienia postępowania, dotyczącą zagadnienia zawartego w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, bezsprzecznie sformułowała dopiero w postępowaniu odwoławczym. Z racji brzmienia art. 167 § 1 ww. ustawy, nie może dojść do skutecznego rozszerzenia żądania, gdyż podniesiona przez Stronę problematyka nie dotyczy podstawy wznowieniowej sformułowanej w pierwotnym wniosku o wznowienie postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 1 i pkt 5 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie w dniu 2 marca 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wydał postanowienie nr [...], którym wznowione zostało postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014r., nr [...] – w związku z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej w W., na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2016r., nr [...] umorzył postępowanie wznowione postanowieniem z dnia [...] marca 2016r., nr [...] z uwagi na to, że wniosek o wznowienie postępowania, wskazujący na określoną w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej podstawę wznowieniową został wniesiony przez Stronę z uchybieniem terminu określonego w art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W., w dniu 3 grudnia 2014r., tj. w dniu doręczenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014r., nr [...] Strona powzięła jednocześnie wiadomość o wydaniu ww. decyzji. Zatem zgodnie z art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania upływał w dniu 5 stycznia 2015r. (poniedziałek). Podatnik przedmiotowy wniosek złożył w piśmie z dnia 6 lutego 2016 r., wniesionym w dniu 7 lutego2016 r., czyli z uchybieniem terminu, o którym mowa w ww. przepisie. W świetle powyższego, wznowienie postępowania było niedopuszczalne. Od ww. decyzji Strona wniosła odwołanie, zarzucając decyzji błędy w ustaleniach faktycznych oraz błędną interpretację art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Podatnika, dzień w którym powziął informację o wydaniu decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014r., nr [...], był zawarty w okresie, w którym Strona nie była świadoma swych czynów z powodu ciężkiej choroby. Tym samym postanowienie wznawiające postępowanie z dnia [...] marca 2016r., nr [...] wydane zostało na podstawie przedstawionej dokumentacji medycznej (obejmującej okres od dnia 19 lutego 2010r. do dnia 27 września 2015r.), przy uwzględnieniu stanu świadomości i zdolności do czynności prawnych Wnioskodawcy. Podatnik zwrócił uwagę, że dzień 5 stycznia 2015r., który według Dyrektora Izby Skarbowej w W. był ostatnim dniem umożliwiającym wniesienie wniosku o wznowienie postępowania, zawiera się w dacie wskazanej niedyspozycji Strony, na podstawie której Dyrektor Izby Skarbowej w W. wznowił przedmiotowe postępowanie. Zdaniem Wnioskodawcy, skoro z powodu jego ciężkiej choroby Dyrektor Izby Skarbowej w W. uznał, iż postępowanie powinno być wznowione, to nie może obecnie wskazywać, że termin do wniesienia ww. wniosku już minął właśnie w czasie jego choroby. Po ponownym przeanalizowaniu akt sprawy oraz argumentacji podniesionej przez Stronę w odwołaniu, Dyrektor Izby Skarbowej w W. uznał odwołanie za niezasadne. W uzasadnieniu podkreślił, że przed dokonaniem oceny, czy dana przesłanka wznowienia postępowania rzeczywiście zaistniała w sprawie oraz że ma ona wpływ na funkcjonujące w obrocie prawnym rozstrzygnięcie, organ podatkowy właściwy w sprawie wznowienia postępowania, musi zbadać czy w ogóle zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania. Stosownie bowiem do regulacji zawartych w art. 243 § 1§ 3 Ordynacji podatkowej, w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji. Zatem organ podatkowy przed wszczęciem postępowania w sprawie wznowienia postępowania obowiązany jest rozpoznać dopuszczalność wznowienia tego postępowania, co stanowi pierwszy etap postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Na tym etapie badaniu będą podlegać takie okoliczności, jak np. czy decyzja kończąca postępowanie, które miałoby być wznowione, ma charakter ostateczny; w przypadku wznowienia na wniosek strony – czy we wniosku wskazano podstawę wznowienia, a w przypadku zakreślenia przez przepisy prawa terminu na złożenie wniosku – czy termin ten został zachowany. Jeżeli czynności ustalające dopuszczalność wznowienia postępowania przyniosą wynik pozytywny organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. W razie wyniku negatywnego – organ ten odmawia wznowienia postępowania (w formie decyzji). Dyrektor Izby Skarbowej w W. w dalszej kolejności wskazał, że postanowieniem z dnia [...] marca 2016r. wznowiono postępowanie w celu zbadania, czy w sprawie zaistniała przesłanka z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, niemniej uzasadnienie ww. postanowienia nie zawierało analizy, czy w przedmiotowej sprawie złożenie nowego wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją wymiarową Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014r. nastąpiło w terminie wynikającym z art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, tj. w terminie miesiąca. Dalej organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] listopada 2014r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję organu kontroli skarbowej, doręczono Stronie w dniu 3 grudnia 2014r. W związku z czym decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. jest w administracyjnym toku instancji decyzją ostateczną. W dniu doręczenia ww. decyzji z dnia [...] listopada 2014r. Strona powzięła jednocześnie wiadomość o wydaniu powyższej decyzji. Zatem termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania upływał w dniu 5 stycznia 2015r. (poniedziałek). Podatnik przedmiotowy wniosek złożył w piśmie z dnia 6 lutego 2016r., wniesionym w dniu 7 lutego 2016r., zatem z uchybieniem terminu, o którym mowa w ww. przepisie. W świetle powyższego wznowienie postępowania było niedopuszczalne. Wobec wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, w sprawie wystąpiła sytuacja nieuprawnionego wznowienia postępowania. W tych okolicznościach postępowanie wznowieniowe nie powinno bowiem w ogóle się toczyć, ponieważ brak jest podstaw do jego wszczęcia w drodze postanowienia. Jednocześnie organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Organ wyjaśnił, że bezprzedmiotowość, o jakiej mowa w tym przepisie może nastąpić z powodu braku elementów o charakterze przedmiotowym jak i podmiotowym, które składają się na pojęcie sprawy administracyjnej. Podmiotowe przyczyny bezprzedmiotowości postępowania prowadzą do sytuacji, w której brak podmiotu stosunku prawnego nie może zostać uzupełniony. Z kolei przyczyny przedmiotowe zachodzą wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania, a więc gdy nie istnieje sprawa podatkowa, która mogłaby stanowić ów przedmiot. Zatem o bezprzedmiotowości postępowania mówimy wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź gdy nie było podstaw do jej rozpoznania na drodze postępowania administracyjnego. W przypadku, gdy wniosek o wznowienie postępowania, wskazujący na określoną w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej podstawę wznowieniową został, jak w przedmiotowej sprawie, wniesiony przez Stronę z uchybieniem terminu określonego w art. 241 § 2 pkt 1 ww. ustawy, zasadnym jest zastosowania art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej z powodu bezprzedmiotowości postępowania wznowieniowego. Ustosunkowując się natomiast do stwierdzenia Podatnika, iż odnosząc się do stanu świadomości należy uwzględnić daty od 19 lutego 2010r. do 27 września 2015r., kiedy niemożliwe było, ze względu na długotrwałą chorobę, uczestniczenie w czynnościach, organ wskazał, że miesięczny termin upłynąłby 27 października 2015r. a wniosek złożony został 7 lutego 2016r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pan P. zarzucił naruszenie: art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, rażące naruszenie art. 208 Op poprzez przekroczenie uprawnień Organu do umarzania postępowań gdzie jasna dyspozycja tego artykułu zawęża go do przedawnienia zobowiązania podatkowego oraz pozostawia inicjatywę wnioskodawczą w rękach podatnika, art. 127 O.p. poprzez naruszenie wyrażonej w tym przepisie zasadzie dwuinstancyjności postępowania podatkowego przejawiające się brakiem ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy i ograniczeniem się wyłącznie do kontroli decyzji Organu I instancji; art. 187 § 1 w zw. z art. 127 O.p., art. 120 O.p., art. 121 § 1 O.p. oraz art. 235 O.p., będące konsekwencją ww. naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego; art. 191 w zw. z art. 127 O.p., art. 120 O.p., art. 121 § 1 O.p. oraz art. 235 O.p., będące konsekwencją ww. naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego; Rażące naruszenie art. 180, art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 188 i art. 155 § 1 i § 2 O.p. oraz poprzez nie dopuszczenie jako dowodu w sprawie akt postępowań wstępnych prowadzonych przez UKS B.; art. 233 § 1 pkt 1 O.p., poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie i utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji, podczas gdy ten przepis nie powinien być zastosowany w niniejszej sprawie, albowiem brak było podstaw do utrzymania w mocy decyzji Organu I instancji; Rażące naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) i pkt 2 w związku z art. 116 a oraz art. 120, 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 133 § 1, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej; Naruszenie art. 121, 123, 178 i 200 Ordynacji Podatkowej poprzez uniemożliwienie Skarżącemu zapoznanie się z aktami sprawy na skutek bałaganu w aktach i braku numeracji akt i w konsekwencji uniemożliwienie podatnikowi wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego; Naruszenie art. 171 O.p. poprzez nieprawidłowe prowadzenie akt postępowania podatkowego. W konsekwencji ww. naruszeń Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Organu II Instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Organowi II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii ściśle procesowych, związanych z oceną czy prawidłowe było umorzenie postępowania wznowieniowego w sytuacji, gdy stwierdzono, że pomimo iż wniosek o wznowienie postępowania z uwagi na przesłankę określoną w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. został złożony z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 241 § 2 pkt 1 O.p., wydane zostało postanowienie o wznowieniu postępowania. Wyjaśnić również w tym miejscu należy, że w odrębnych postępowaniach rozpoznane zostały skargi dotyczące wniosków pana P. o wznowienie w oparciu o przesłanki wymienione w art. 240 § 1 pkt 1 i 5 O.p., stąd Sąd w niniejszej sprawie nie zajmował się ww. przesłankami wznowienia postępowania. Przechodząc do rozpoznania skargi, wyjaśnić w pierwszym rzędzie należy, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji, ustanowionej w art. 128 O.p. Postępowanie wznowieniowe ma charakter nadzwyczajny, odrębny od postępowania zwykłego, zakończonego decyzją ostateczną. Jego przedmiotem jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, ale tylko w przypadku, gdy postępowanie, w którym zapadła ta decyzja dotknięte jest jedną z kwalifikowanych wad wyliczonych w art. 240 § 1 O.p. Przepis ten wymienia w sposób wyczerpujący katalog przesłanek wznowienia postępowania, które są związane z kwalifikowaną wadliwością postępowania, powodującą możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy w celu sprawdzenia, czy stwierdzona wada postępowania nie wpłynęła na treść decyzji i w konsekwencji wyeliminowanie rozstrzygnięcia wadliwego. Jedną z podstaw wznowieniowych, wymienioną w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. jest sytuacja, gdy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, przy czym na zasadzie art. 241 § 2 pkt 1 O.p. wznowienie postępowania na tej podstawie następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Na zasadzie art. 243 O.p. w razie dopuszczalności wznowienia postępowania, tj. istnienia decyzji ostatecznej rozstrzygającej sprawę, wszczęcie trybu wznowieniowego wymaga wydania przez właściwy organ postanowienia (§ 1), które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2), natomiast odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji (§ 3). Ustawa procesowa określa także sposoby (rodzaje) rozstrzygnięć, jakie kończą to postępowanie (art. 245 § 1 O.p.). W świetle cytowanych przepisów, obowiązkiem organu przed wszczęciem postępowania w sprawie wznowienia jest przeprowadzenie postępowania wstępnego, którego celem jest ocena dopuszczalności wznowienia postępowania. Na tym etapie organ bada, czy wystąpiły wszystkie, niezbędne dla wszczęcia postępowania wznowieniowego przesłanki, a więc czy wniosek złożyła osoba posiadająca przymiot strony (przesłanka podmiotowa) oraz czy sprawa została zakończona decyzją ostateczną i czy zachowany został określony przez ustawodawcę termin złożenia wniosku przez stronę (przesłanki przedmiotowe). Ponadto organ zobowiązany jest ustalić, czy spełniona została przesłanka formalna zupełności wniosku, a więc czy złożony przez stronę wniosek o wznowienie postępowania wskazuje w sposób wyraźny na określoną podstawę wznowieniową. Na etapie wstępnej oceny wniosku nie jest dopuszczalne badanie, czy rzeczywiście wystąpiły przesłanki wymienione w art. 240 § 1 O.p., która to kwestia jest przedmiotem dalszej oceny dokonywanej w postępowaniu wznowieniowym, otwierającym się w wyniku postanowienia o jego wszczęciu. Niespełnienie jednej z przesłanek przedmiotowych lub podmiotowych wznowienia, także nieprzywrócenie uchybionego do złożenia wniosku terminu, skutkuje decyzją o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. Natomiast w sytuacji, gdy organ wadliwie uznał, że nie zachodzą przeszkody do wznowienia postępowania i na podstawie art. 243 § 1 O.p. wydał postanowienie o wznowieniu postępowania, pomimo że wystąpiły przyczyny niedopuszczalności wznowienia lub uchybiono terminowi do złożenia żądania wszczęcia postępowania, postępowanie wznowieniowe jako bezprzedmiotowe winno podlegać umorzeniu na zasadzie art. 208 § 1 O.p. (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2011, Wyd. UNIMEX, Wrocław 2011, s. 1000). W tych okolicznościach postępowanie wznowieniowe nie powinno bowiem w ogóle się toczyć, gdyż brak jest podstaw do jego wszczęcia w drodze postanowienia. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, iż prawidłowo Dyrektor Izby Skarbowej w W. wydał decyzję o umorzeniu postępowania wznowieniowego, w sytuacji gdy stwierdził, że wniosek o wznowienie został złożony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 241 § 2 pkt 1 O.p. Skarżący przy tym nie wykazał, że wniosek ten został złożony w terminie przewidzianym przepisami prawa. Argumentacja organów dotycząca złożenia wniosku o wznowienie postępowania z uwagi na brak czynnego udziału strony w postępowaniu bez jej winy, jest w ocenie Sądu w pełni trafna. Skoro bowiem – jak wynika z akt sprawy – Strona dowiedziała się o wydaniu decyzji, której dotyczy wniosek o wznowienie, w dniu 3 grudnia 2014 r., to prawidłowo organy wskazały, że termin do wniesienia wniosku upłynął w dniu 5 stycznia 2015 r. Nawet gdyby przyjąć, że Strona aż do dnia 27 września 2015r., ze względu na długotrwałą chorobę, nie mogła uczestniczyć w czynnościach, to miesięczny termin upłynąłby 27 października 2015r.. Wniosek o wznowienie z uwagi na przesłankę wyrażoną w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. został zaś złożony w odwołaniu od decyzji odmawiającej uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2014, tj. w dniu 7 lutego 2016r., a zatem również z uchybieniem miesięcznego terminu od dnia ustania przyczyny jego uchybienia. W związku z tak poczynionymi wywodami, nieuzasadnione są zarzuty postawione w pkt 2 i 7 powyżej. Wskazać nadto trzeba, że dopiero po stwierdzeniu dopuszczalności wznowienia – w tym m.in. stwierdzenia powołania się na określoną podstawę wznowienia – i po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, organ w oparciu o art. 243 § 2 O.p. może przystąpić do ustalenia, czy zachodzi jedna z przesłanek wznowieniowych. Pozytywny wynik oceny wstępnej wniosku otwiera postępowanie co do przesłanek wznowienia i rozstrzygnięcia istoty sprawy określonej decyzją ostateczną, której postępowanie wznowieniowe dotyczy. Innymi słowy dopiero na tym etapie postępowania, organ może prowadzić postępowanie dowodowe co do okoliczności wskazanych we wniosku a przemawiających za zaistnieniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania i w konsekwencji ewentualne uchylenie decyzji. W niniejszej sprawie do tego etapu nie doszło, stąd zarzuty postawione w pkt 3 – 6 są nieuzasadnione. Pozostałe zarzuty Sąd uznał również za nieuzasadnione. Art. 116 O.p. w ogóle nie znajduje w sprawie uzasadnienia. Co się zaś tyczy przedawnienia zobowiązania, to okoliczność ta w ogóle nie jest przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, albowiem nie jest to decyzja wymiarowa. Również Sąd nie dopatrzył się naruszenia zasady dwuinstancyjności. Sprawa – w zakresie którego dotyczy – wbrew twierdzeniom Skarżącego została rozpoznana w jej całokształcie. Jeśli zaś chodzi o nieuporządkowane akta, Skarżący nie wskazał, a Sąd nie stwierdził aby uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło