III SA/Wa 2546/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Gurba (sprawozdawca), sędzia WSA Katarzyna Owsiak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 września 2021 r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz W. T. kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W.T. (dalej: "Skarżący", "Strona",) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: "SKO", "Organ odwoławczy") z [...] września 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. 1.1. M. i W. T. w podaniu złożonym w dniu 9 maja 2006r. zwrócili się do Prezydenta Miasta Z. (dalej: "Organ pierwszej instancji") o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości w Z. przy ulicy [...] za okres od trzeciej raty 2004 r. do pierwszej raty 2006 r. na kwotę 2480,90 zł. W związku z uchyleniem zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta Z. z [...] listopada 2007 r. przez SKO z [...] marca 2008 r. organ podatkowy przy ponownym rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowej miał obowiązek brać pod uwagę przede wszystkim sytuację, w jakiej znajduje się podatnik w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w sprawie umorzenia zaległości podatkowej. Prezydent Miasta Z. pismem z dnia 10 kwietnia 2008r. wezwał odwołujących się do złożenia do dnia 05 maja 2008 r. następujących dokumentów: oświadczeń majątkowych, kserokopii rozliczeń z Urzędem Skarbowym (PIT) za rok 2007. zaświadczenia lub informacji o uzyskanych dochodach za okres od 01.01.2008 do 31.03.2008, w przypadku rozliczania się córki L.T. z Urzędem Skarbowym dostarczenie kserokopii PIT 37 za rok 2007. Decyzją z [...] czerwca 2008 r. Prezydent Miasta Z. odmówił umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości w Z. przy ulicy [...] za okres od trzeciej raty 2004 r. do pierwszej raty 2006 r. na kwotę 2480,90 zł. W uzasadnieniu wskazał, że córka Państwa T. bierze udział w konkursach szachowych. W 2006 r. Prezydent przyznał nagrodę pieniężną L. T. w wysokości 1500.00 zł brutto. Organ podatkowy wyjaśnił, że musi uwzględniać także potrzeby fiskalne budżetu gminy, podatek od nieruchomości - zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a ustawy z 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego( Dz. U. Nr 203, poz.1966 ze zm.) - jest obligatoryjnym dochodem budżetu gminy. Podniósł, że zasadą polskiego prawa podatkowego jest płacenie podatków, podatek od nieruchomości ma zaś charakter majątkowy. Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości wynika z samego posiadania tej nieruchomości. Wskazał, że termin postępowania został przekroczony w związku z tym, iż korespondencja wysyłana na adres wskazany we wniosku przez Państwa T. była odbierana około 14-20 dni od dnia wysłania. 1.2. W wyniku złożonego przez M. i W. T. odwołania z dnia 21 lipca 2008 r. SKO decyzją z [...] września 2020 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Organu pierwszej instancji z [...] czerwca 2008 r. W uzasadnieniu Organ odwoławczy podkreślił, że dokumenty, o które wyzwał Organ pierwszej instancji pismem z 10 kwietnia 2008 r. były niezbędne do oceny wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. Zaznaczył, że dostarczenie takich dokumentów leży w interesie podatnika i to on powinien je złożyć. Do dnia wydania decyzji przez Organ pierwszej instancji takie dokumenty nie zostały złożone. SKO zwróciło uwagę, że powoływanie się przez podatników w odwołaniu na to, iż tajemnica skarbowa nie upoważnia ich do złożenia żądanych dokumentów, nie jest uprawnione. Podatnik ma obowiązek współdziałać z organem i jeżeli ten żąda określonych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej podatnika, to podatnik powinien je dostarczyć. Na nim bowiem głównie spoczywa ciężar dowodu, jeśli chodzi o wykazanie okoliczności (stan majątkowy, stan zdrowotny itd.) uzasadniające udzielenie najdalej idącej ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Natomiast, skoro podatnicy w niniejszej sprawie nie dostarczyli odpowiedniej dokumentacji do oceny ich sytuacji majątkowej pod kątem umorzenia zaległości podatkowej, to Organ pierwszej instancji nie miał innego wyjścia, jak orzec o odmowie udzielenia tej ulgi. Stąd, decyzję Organ pierwszej instancji uznał za zgodną z prawem. 2.1. Na powyższą decyzję Organu odwoławczego Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji lub jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa przez przedawnienie. Wskazał, że organ rozpatrywał odwołanie przez dwanaście lat, co nie jest działaniem bez zbędnej zwłoki. Podniósł, że minął termin przedawnienia. 2.2. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 3. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz. U. z 2019, poz. 2325, zwanej dalej: "P.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. 4. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest ustalenie, czy w sprawie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości organ podatkowy prawidłowo ocenił wpływ na jej wynik brak aktywności dowodowej Strony w przedmiocie wykazania istnienia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem. 5. Skarżący słusznie podnosi, że organ nie zbadał kwestii przedawnienia zaległości w podatku od nieruchomości od III raty za 2004 r. – do I raty 2006 r. Treść skarżonej decyzji wskazuje, że organ nie badał uprzednio kwestii ewentualności przedawnienia zobowiązania za te okresy. 6. 1. Skarżący trafnie podnosi, że organ orzeka w postępowaniu w sprawie umorzenia o zaległościach z tytułu zobowiązań w podatku od nieruchomości za lata 2004-2006. Zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W przypadku podatku od nieruchomości termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej jego wysokość (art. 47 § 1 O.p.). Mając na względzie powyższe, nie można mieć pewności co do istnienia zobowiązań objętym zakresem badanego postępowania. Problem w tym, że uzasadnienie skarżonej decyzji nie wskazuje, aby organy podatkowe w ogóle rozważały tę kwestię, mimo tego iż postępowanie odwoławcze trwało ponad 12 lat. 6.2. Badanie istnienia zobowiązania podatkowego powinno być wstępnym działaniem organu podatkowego w związku z art. 208 § 1 O.p. Organ zanim podjął się rozstrzygania co do meritum sprawy powinien sprawdzić, czy zobowiązanie o umorzenie którego ubiega się Skarżący istnieje – w dacie wydania skarżonej decyzji - i dać temu wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji, aby Sąd miał możliwość skontrolowania decyzji w tym zakresie. Brak takiej wypowiedzi organu stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, zważywszy że wskazane zobowiązania za lata 2004-2006 są tak dawne, że potencjalnie mogą być już objęte przedawnieniem. Mogłoby dojść do przedawnienia nawet gdyby podejmowane były, zaraz po powstaniu zaległości, środki egzekucyjne, bowiem na podstawie art. 70 § 4 O.p., po zastosowaniu środka egzekucyjnego i przerwaniu biegu terminu przedawnienia 5-letni termin przedawnienia biegnie na nowo, ale więc i tak skończyłby się przed upływem 12 lat. Nie dość, że wskazana kwestia została przemilczana w uzasadnieniu skarżonej decyzji to także akta administracyjne nie dają tu żadnej odpowiedzi. 7. Powyższe prowadzi Sąd do wniosku o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji celem uprzedniego zbadania przez organ kwestii istnienia tych zobowiązań w kontekście przedawnienia. Wątpliwe jest jedynie to, czy te zaległości istnieją w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. Dopiero po ustaleniu, że te zobowiązania nie wygasły wskutek przedawnienia organ może orzekać co do meritum sprawy umorzeniowej. Jeżeli okaże się, że zaległości uległy przedawnieniu organ umorzy postępowanie odwoławcze. 8. Uchylono zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Zaskarżona decyzja poprzez brak rozważenia kwestii przedawnienia wskazanych zobowiązań podatkowych narusza art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. w związku z art. 210 § 4 O.p. co do braku pełnego zbadania stanu faktycznego sprawy oraz umieszczenia pełnego uzasadnienia stanu faktycznego w decyzji. Mogło to mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem w razie ustalenia, że zobowiązania za te okresy wygasły wskutek przedawnienia odpadłby przedmiot postępowania umorzeniowego. 9. Jakkolwiek w skardze brak jest wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania to jednak mając na względzie, że Strona nie działała przed Sądem przez profesjonalnego pełnomocnika a sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, koszty należało zasądzić na podstawie art. 210 § 2 P.p.s.a. Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 oraz art. 210 § 2 P.p.s.a. zasądzono na rzecz Strony zwrot kosztów postępowania w wysokości stanowiącej wpis (500 zł). 10. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm., w tym w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1090).