III SA/Wa 2547/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 listopada 2016 r. . w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2016 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2011 r. postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy Po wezwaniu do uiszczenia wpisu w kwocie 4600 zł R. Sp. z o.o., dalej jako "Skarżąca", wnioskiem z 29 września 2016 r i następnie na formularzu PPPr z 24 października 2016 r, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołała się na okoliczności, iż: - kwota wpisu od skargi przekracza jej możliwości finansowe; - nie zatrudnia pracowników; - toczy się wobec niej postępowanie kontrolne, wobec czego nie może uzyskać zaświadczenia o niezaleganiu z podatkami; - w III kwartale przychody wyniosły "0" zł; - na rachunkach bankowych nie ma środków, podobnie jak w kasie. Na podstawie zarządzenia z 11 października 2016 r. Skarżąca została wezwana przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jej stan majątkowy (m.in. o zestawienie faktur VAT za sześć miesięcy, wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące prowadzenia działalności gospodarczej, zestawienie należności i zobowiązań, wskazanie wysokości i źródeł finansowania działalności spółki i in.). Skarżąca nie wykonała powyższego wezwania, przekazując jedynie formularz PPPr. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Pismem z 21 listopada 2016 r. Skarżąca złożyła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu podniosła, iż w jej ocenie referendarz sądowy "poszedł na skróty" i nie wezwał Skarżącej do uzupełnienia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016 poz. 718 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, o który strona zwraca się - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504). Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Spółka w niniejszej sprawie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem, do uiszczenia którego Skarżąca jest zobowiązana jest wpis sądowy od skargi w kwocie 4600 zł. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające - do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a. W niniejszej sprawie podjęto działania zmierzające do uzyskania pełnego obrazu możliwości płatniczych Skarżącej, wzywając ją do uzupełnienia wniosku o stosowne informacje. Z obowiązku przesłania tych dokumentów Skarżąca nie wywiązała się. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca przesłała jedynie wypełniony i podpisany formularz PPPr. Również nie nadesłała ich łącznie ze złożonym sprzeciwem, mimo iż z zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego jednoznacznie wynika, iż brak tych dokumentów jest główną przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu Skarżąca nie dąży do należytego wyjaśnienia swojej sytuacji finansowej. Oświadczenia Skarżącej są niepełne, a przez to nie mogą dać pełnego obrazu jej sytuacji majątkowej. Skarżąca z jednej strony – deklaruje brak środków na rachunkach bankowych i nieprowadzenie działalności (rubryka 5 formularza), a z drugiej strony – deklaruje, że "obroty kwot wykazywanych w deklaracjach wpływają do kasy spółki ze znacznym opóźnieniem", lecz nie wyjawia przychodów uzyskanych z tej działalności (nawet we wskazanym okresie czasu). Nie wiadomo też czy osiąga przychód z tytułu posiadania nieruchomości o wartości 2000000,00- zł, czy tylko ponosi (i z jakiego źródła) koszty jej posiadania, podobnie jak nie wiadomo jakie ponosi koszty (i z jakich źródeł) związane z działalnością bieżącą działalnością, której wyrazem jest choćby złożenie skargi do Sądu. W orzecznictwie podnosi się, że kwestia posiadania środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, wobec czego wyjaśnienia w tym zakresie winny być zgodne ze stanem rzeczywistym i wyczerpujące, tj. w pełni obrazować stan jej pieniężnego posiadania (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). W ocenie Sądu dysponując informacjami przekazanymi przez Skarżącą referendarz sądowy nie był w stanie ocenić czy Skarżąca jest w stanie uiścić należne w sprawie koszty sądowe. Skarżąca bowiem nie potwierdziła swoich oświadczeń żadnymi dokumentami. Sąd zgadza się ze stanowiskiem referendarza, iż wobec niedostosowania się przez Skarżącą do wezwania z 11 października 2016 r., niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącej, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazła wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 P.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 P.p.s.a., można wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.). Należy zatem wskazać, iż kwestia pełnego określenia sytuacji majątkowej strony wnioskującej o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jest bardzo istotna dla oceny możliwości finansowych tej strony, bowiem tylko pełne zobrazowanie sytuacji majątkowej pozwala na dokonanie obiektywnej oceny (por. postanowienie NSA z 24.01.2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Brak współpracy strony skarżącej przy ustalaniu jej sytuacji finansowej uniemożliwia w chwili obecnej uznanie zasadności złożonego wniosku. Z powyższych względów uznać należy, iż Skarżącej zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.