III SA/Wa 2549/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), sędzia WSA Jacek Kaute, Protokolant starszy referent Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2019 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r. oddala skargę Decyzją z [...] kwietnia 2018 r. Wójt Gminy P. ustalił J. M. (dalej Skarżący) wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r. w wysokości 1.356 zł. Opodatkowane zostały grunty oraz budynek mieszkalny. Decyzją z [...] sierpnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej SKO), na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej Op) utrzymało w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu SKO wskazało, że Skarżący w 2017 r. złożył informację w sprawie działek nr [...] i [...] o łącznej pow. 7,41 ha i budynku gospodarczego o pow. ok 80 m2. Skarżący zakwalifikował wspomniane grunty i budynek jako zwolnione od podatku rolnego i podatku od nieruchomości. SKO podkreśliło, że według danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków Skarżący był właścicielem działek o nr ew. [...] oraz działki o nr [...]. Część działki nr [...] o pow. 0,1224 ha sklasyfikowana jako użytki rolne oraz część o pow. 0,1361 ha sklasyfikowana jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych korzystały z ustawowego zwolnienia od podatku rolnego. Część działki nr[...] o pow. 1,1294 ha stanowiąca las była zwolniona od podatku leśnego. Pozostała część działki nr[...] o pow. 0,2378 ha była sklasyfikowana jako tereny mieszkaniowe - B. Działka o pow. 0,0371 ha oraz działka nr[...] o pow. 0,0381 ha były sklasyfikowane nr[...] jako drogi - dr, zaś działka nr[...] o pow. 0,0139 ha była sklasyfikowana jako inne tereny zabudowane - Bi. Powyższe działki (części działek) zostały opodatkowane podatkiem od nieruchomości jako grunty pozostałe. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków potwierdzały również, że Skarżący był właścicielem budynku zlokalizowanego na działce nr[...]. Ewidencja określała funkcję tego budynku jako mieszkalny. Budynek ten podlegał zatem opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości przy zastosowaniu stawki dotyczącej budynków mieszkalnych. SKO podkreśliło, że uzyskanie dowodu w postaci informacji w sprawie podatku od nieruchomości złożonej przez podatnika okazało się niemożliwe. Dane o powierzchni użytkowej wspomnianego budynku organ podatkowy pierwszej instancji uzyskał od Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. W zeznaniu podatkowym w sprawie spadku po zmarłej matce Skarżący wykazał budynek mieszkalny znajdujący się we wsi P. o pow. użytkowej 80 m2. Uzyskane w ten sposób dane odnośnie powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego posłużyły do jego opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Zdaniem SKO, organ podatkowy pierwszej instancji dokonał prawidłowego wymiaru podatku od nieruchomości. Brak było zatem podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji Wójta Gminy P. SKO podkreśliło, że w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie miały dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Organy podatkowe nie były natomiast zobowiązane do zbierania i oceny dokumentów, które stanowiły podstawę dokonania wpisów w ewidencji gruntów i budynków. Dla organów podatkowych istotne były dane ewidencyjne. Dane dotyczące obszaru gruntów oraz ich klasyfikacji, zawarte w ewidencji gruntów i budynków, bezwzględnie wiązały organy podatkowe. Dopóki ewidencja nie została zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogły być przez organy podatkowe samodzielnie korygowane w toku postępowania podatkowego. SKO dodało, że nie było obowiązku dołączania do akt sprawy dokumentów, które podatnik wskazał we wniosku z dnia 3 kwietnia 2018 r. Również żądania zgłoszone w tym wniosku przez Skarżącego nie miały wpływu na dokonany zaskarżoną decyzją wymiar zobowiązania podatkowego. W ocenie organu odwoławczego, podatnik kwestionujący prawidłowość danych z ewidencji gruntów i budynków winien wystąpić do organu prowadzącego ewidencję o wszczęcie procedury ich zmiany. W przypadku uwzględnienia jego zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji, mógłby wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. M. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, o zasądzenie kosztów postępowania, o dopuszczenie dowodu z załączonych dokumentów akt spraw III SA/Wa 3478/16 i III SA/Wa 2851/17, o dopuszczenie dowodu z załączonych wniosków do niniejszej skargi (wnioski o wydanie zaświadczeń przez członków składu orzekającego SKO), o dopuszczenie dowodu z wnioskowanych zaświadczeń, które przedstawi po ich otrzymaniu. Skarżący dodał, że podtrzymuje stanowisko prezentowane w aktach spraw III SA/Wa 3478/16 i III SA/Wa 2851/17. Zdaniem Skarżącego, organ podatkowy nie podjął działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, co powodowało wadliwość decyzji podatkowej. Skarżący w toku postępowań twierdził, że dane zawarte w dokumencie urzędowym są niezgodne ze stanem prawnym. Skarżący wskazywał na fakt, że decyzje podatkowe potwierdzają fałszywe dane ewidencyjne dotyczące prawa własności. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. W piśmie procesowym z 4 grudnia 2018 r. Skarżący przedstawił kolejne wnioski dowodowe. Wniósł o dopuszczenie dowodu z pisma nr GGN.6621.1.262.2017 z 27 października 2017 r., z Opinii nr HL-L-1285/15 z 4 listopada 2015 r., z pism członków składu orzekającego SKO z 1 października 2018 r. W piśmie z 8 kwietnia 2019 r. pełnomocnik Skarżącego - adwokat wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o przyznanie kosztów zastępstwa adwokackiego za pomoc prawną świadczoną z urzędu, która nie została opłacona ani w całości, ani w części. We wspomnianym piśmie postawiono zarzut naruszenia art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 Op, poprzez niepodjęcie wszelkich możliwych działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i tym samym niewyjaśnienie istoty sprawy oraz dokonanie oceny pozyskanych dowodów i materiałów w sposób dowolny i nieobiektywny, jak również naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych poprzez wydanie decyzji dotyczącej opodatkowania części działek, tj. działki nr[...] i [...] sklasyfikowanej jako droga "dr" bez wyjaśnienia, czy są to grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych, czym naruszono wspomniane przepisy w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie pełnomocnika Skarżącego, organy nie wyjaśniły również czy wspomniane grunty zostały prawidłowo oznaczone. W szczególności nie zbadały, czy są to grunty w granicach pasów drogowych dróg wewnętrznych niezaliczone do użytku gruntowego "drogi", które włącza się do przyległego użytku rolnego, jeżeli wchodzą w skład gospodarstwa rolnego lub użytku "las", jeżeli wchodzą w skład gospodarstwa leśnego lub odpowiedniego użytku z grupy użytków zurbanizowanych i zabudowanych, jeżeli wchodzą w skład działki budowlanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Sprawa niniejsza jest już kolejną, w której Skarżący konsekwentnie, a nawet uporczywie, kwestionuje wymiar podatków na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Należy wobec tego przypomnieć pogląd sformułowany przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej NSA) w sprawie ze skargi kasacyjnej Skarżącego, dotyczącej łącznego zobowiązania podatkowego za 2013 r. (wyrok z 20 lipca 2016 r., II FSK 1840/14). Otóż, jak wynika z tego wyroku, w orzecznictwie NSA wielokrotnie rozważano rolę ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatków w kontekście brzmienia art. 21 ust.1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm., dalej Pgk), zgodnie z którym podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Przy tym w orzecznictwie tym dość powszechnie przyjmowany jest pogląd, w świetle którego - stosownie do przywołanej regulacji - organ podatkowy nie może samodzielnie, na przykład, dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. m.in. uchwała NSA z 27 kwietnia 2009 r., II FPS 1/09). Jednakże, na co również zwracał uwagę NSA, m.in. w uchwale składu siedmiu sędziów z 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13, wskazana reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi, w pewnych – niejako wyjątkowych - przypadkach może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji. Może to mieć miejsce w sytuacji, gdy oparcie się na danych ewidencyjnych pozostawałoby w sprzeczności z innymi bezwzględnie obowiązującymi regulacjami prawnymi (np. zawartymi w ustawie z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 2017 r., poz. 1007 ze zm., dalej Ukwh) lub też musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku. Dalej NSA uznał, wskazując na liczne przykłady swoich orzeczeń, że uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, podatku rolnego lub podatku leśnego, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane). Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych, tj. na podstawie art.180 § 1 w związku z art.194 § 3 Op. Do pierwszej grupy zaliczyć należy dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności – także informacje dotyczące ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i powierzchni użytkowej lokali (art. 20 ust.1 Pgk). W tym zakresie rozwiązania przyjęte w Pgk skorelowane są z treścią art. 26 ust. 1 oraz art. 27 ust. 1 Ukwh. Zgodnie z pierwszym z wymienionych przepisów, podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości. Do czasu przekształcenia ewidencji gruntów i budynków w kataster nieruchomości przez pojęcie katastru należy rozumieć ewidencję gruntów i budynków (art. 53a Pgk). W razie natomiast, gdy dane katastru nieruchomości (tj. ujawnione w ewidencji, gdy – jak w rozpatrywanej sprawie - nie została ona przekształcona w kataster) są niezgodne z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej, sąd rejonowy dokonuje – na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika – sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych katastru nieruchomości (art. 27 ust.1 Ukwh). Powyższe wskazuje wyraźnie na zależność opisu nieruchomości w dziale pierwszym księgi wieczystej od danych ewidencyjnych, co potwierdza słuszność tezy o bezwzględnym związaniu tymi informacjami również organu podatkowego. W drugiej grupie znajdą się z kolei: dane dotyczące tych elementów przedmiotowych, które zostały wskazane w ustawie podatkowej (jako podlegające opodatkowaniu bądź nie), a jednocześnie przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków nie przewidują dla tych kategorii oznaczenia stosownym, skonkretyzowanym symbolem (por. ww. uchwała II FPS 2/13), czy też np. dane dotyczące zlokalizowanych na działce gruntu budynków, które w rzeczywistości nie istnieją (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2014 r., II FSK 1647/12). Ewidencja gruntów nie może również przesądzać o własności nieruchomości (prawie użytkowania wieczystego), co przekłada się na ustalenie podmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W tym zakresie, zgodnie z rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, należy w pierwszej kolejności uwzględniać wpisy ujawnione w dziale drugim księgi wieczystej (dotyczące własności i użytkowania wieczystego). Rękojmia ta jest natomiast wyłączona w odniesieniu do danych zawartych w dziale pierwszym księgi, dotyczących właśnie opisu nieruchomości. Księgi wieczyste, podobnie jak ewidencja gruntów i budynków, stanowią rejestr publiczny, przy czym wpisy dotyczące oznaczenia właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości zawarte w ewidencji nie mogą podważać domniemania prawdziwości danych zawartych w dziale drugim księgi wieczystej, obejmującym wpisy dotyczące własności i użytkowania wieczystego (art. 25 ust. 1 pkt 2 Ukwh). NSA w konkluzji uznał, że jest możliwe przeprowadzenie przez organy podatkowe dowodu przeciwko ewidencji gruntów i budynków na podstawie art.180 § 1 w zw. z art.194 § 3 Op. Dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane. Postępowanie podatkowe, czy też postępowanie przez sądem administracyjnym, nie stanowi drogi prawnej ustalenia, kwestionowania lub weryfikowania oznaczenia i powierzchni nieruchomości będących przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że Skarżący w 2017 r. złożył informację w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego, w której wskazał, iż jest właścicielem gruntów rolnych o powierzchni 7,41 ha, klasyfikowanych do VI klasy użytków, zwolnionych z opodatkowania podatkiem rolnym. Skarżący podał również, że jest właścicielem budynku gospodarczego o pow. ok 80 m2, zwolnionego z opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Tymczasem, tak jak w sprawach za lata poprzednie, w tym również sprawach prawomocnie rozstrzyganych wyrokami tut. Sądu i NSA, dane z ewidencji gruntów przedstawiają z goła inny stan faktyczny. Według ewidencji, podatnik jest bowiem właścicielem działek: nr[...] o powierzchni 1,6257 ha, nr[...] o powierzchni 0,0139 ha, nr[...] o powierzchni 0,0371 ha i nr[...] o powierzchni 0,0381 ha. Przy tym, część działki nr[...], stanowiąca 1.2655 ha, sklasyfikowana jako użytki rolne oraz grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, korzysta z ustawowego zwolnienia od podatku rolnego, natomiast inna część tej działki, stanowiąca 1,1294 ha, zwolniona jest z podatku leśnego. Jednocześnie pozostała część działki nr[...] o pow. 0.2378 ha, sklasyfikowana jako tereny mieszkaniowe (symbol B), działka nr[...] sklasyfikowana jako inne tereny zabudowane (Bi) oraz działki nr[...] i nr[...] sklasyfikowane jako drogi (dr), zostały opodatkowane podatkiem od nieruchomości jako grunty pozostałe. Podatkiem od nieruchomości został opodatkowany także budynek mieszkalny zlokalizowany na działce nr[...]. W niniejszej sprawie jedyną zmianą w stanie faktycznym jest dokonany w 2017 r. podział uprzednio istniejącej działki nr[...], należącej do Skarżącego, na działki o nr[...] i [...], z których pierwsza przypadła Skarżącemu. Należy podkreślić, że Skarżący konsekwentnie nie przyjmuje do wiadomości, iż dopiero ewentualna zmiana w ewidencji będzie miała zasadnicze znaczenie dla postępowania podatkowego. Niemniej, tak długo, jak długo taka zmiana nie nastąpi, nie jest możliwe, aby uwzględnić stanowisko Skarżącego, według którego nr działek, ich powierzchnia oraz klasyfikacja jest inna. Tytułem uzupełnienia, Sąd oddalił wnioski dowodowe Skarżącego uznając, że nie wnoszą one nic do rozstrzygnięcia sprawy. W świetle wcześniejszych rozważań, nie są to bowiem dowody pozwalające podważyć prawdziwość danych wynikających z ewidencji gruntów. Jeśli chodzi natomiast o pismo procesowe pełnomocnika - adwokata z urzędu, to cała przedstawiona w nim argumentacja została poczyniona w oderwaniu od stanu faktycznego tej sprawy. Pełnomocnik w zasadzie stawia wyłącznie hipotezy, że działki nr[...] i nr[...], sklasyfikowane jako drogi, być może zostały błędnie oznaczone, gdyż niewykluczone, iż są drogami wewnętrznymi stanowiącymi część gospodarstwa rolnego lub gospodarstwa leśnego lub innego gruntu zurbanizowanego. To, że ów pełnomocnik nie posiada żadnej wiedzy o wspomnianych działkach potwierdza już sam fakt, iż jednocześnie nie wyklucza on, że mogą być to równie dobrze grunty zajęte pod drogi publiczne. W świetle takiej argumentacji, niepopartej żadnymi dowodami, Sąd nie dostrzega powodów aby uznać, że zarzut naruszenia art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 Op zasługiwał na uwzględnienie. Tytułem uzupełnienia wskazać należy, że w sprawie, do której nawiązuje pełnomocnik podatnik (Nadleśnictwo) konsekwentnie w toku postępowania podatkowego dowodził, iż grunt oznaczony jako "dr" stanowił część gospodarstwa leśnego. W przypadku zaś drogi publicznej, pełnomocnik pomija zupełnie, że włączenie w poczet takich dróg następuje w ramach konkretnej i sformalizowanej procedury, najczęściej poprzedzonej przejściem nieruchomości na własność odpowiednio Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Stąd trudno uznać, że ograny winny uzupełnić postępowanie dowodowe wyłącznie z tego powodu, iż pełnomocnik nie wyklucza, że w świetle obowiązującego prawa, działki nr[...] i nr[...], mimo oznaczenia symbolem "dr", mogą potencjalnie nie stanowić dróg opodatkowanych podatkiem od nieruchomości jako grunty pozostałe. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), skargę oddalił.