III SA/Wa 2552/16

21/10/2016 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 21/10/2016 r. po rozpoznaniu wniosku L. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /06/2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r i 2013 r. p o s t a n a w i a Odmówić spółce przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie L. Sp. z o.o. dalej jako "Skarżąca", w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 50676 zł, na formularzu PPPr z 20/09/2016 r, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołała się na to, że: - nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów; - podjął niezbędne, w jego ocenie, działania, by zdobyć fundusze; - ma ujemne kapitały zakładowe - nie posiada żadnego majątku; - zamierza zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości; Załączyła wyciągi z rachunku bankowego, CIT-8, skrócony bilans, rachunek zysków i strat (porównawczy). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 28/9/2016 r (m.in. o zestawienie faktur VAT za sześć miesięcy, wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące prowadzenia działalności gosp., zestawienie należności i zobowiązań, wskazanie wysokości i źródeł finansowania działalności spółki – w tym wysokości i daty poniesienia kosztów obsługi prawnej i in.), spółka przedłożyła zestawienie wynagrodzenia pełnomocnika (ok 7626 zł). Poinformowała nadto o tym, że: - na rachunkach Skarżącej widnieje debet w wysokości 933,58 PLN i 111,38 Eur; - Skarżąca nie posiada zobowiązań wobec organów podatkowych; - Skarżąca ma zobowiązania wobec dostawców towarów, usług informatycznych, dostawców śmieci; - wysokość zobowiązań wobec ZUS wynosi ok 100 tys. zł; W ciągu ostatnich trzech miesięcy Skarżąca nie przeznaczyła żadnych środków na poczet wynagrodzenia pracowników oraz członków zarządu; - nie ma możliwości zaciągnięcia kredytu bankowego (ujemne kapitały); - zamierza zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości, którego koszt poniesie wspólnik - może uczestniczyć w kosztach do wysokości 3 tys. zł; Sprawozdanie finansowe jest w trakcie przygotowywania i zostanie przekazane Sądowi wraz z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jedynym kosztem sądowym wymaganym obecnie o spółki – jest wpis od skargi w kwocie niespełna 51 tys., naliczony od wartości przedmiotu sprawy 5067561, - zł. Spór w sprawie dotyczy tego, czy Skarżącą posługiwała się fakturami, wystawionymi przez i na rzecz podmiotów wymienionych w decyzji dokumentującymi rzeczywiste zdarzenia gospodarcze. Z uwagi na realizację zasady domniemania rzetelności działań podatnika referendarz sądowy nie podziela – na potrzeby postępowania o prawo pomocy – poglądów organów podatkowych o fikcyjności obrotu gospodarczego. Dlatego też przyjmuje, że obrót wynikający z decyzji podatkowych, tj. wielkość tego obrotu, rzeczywiście miał miejsce. Ocena referendarza sądowego, korzystna dla Skarżącej, jest uniezależniona od poglądów organów podatkowych, zgodnie z którymi kontrahenci Skarżącej nie prowadzili rzeczywistej działalności gospodarczej. W ocenie referendarza sądowego, przyznanie prawa pomocy jest możliwe – ale po dokonaniu analizy sytuacji ekonomicznej strony na podstawie dokumentów złożonych przez nią. Referendarz sądowy zaznacza, że ocena ta nie była możliwa w sprawie, ponieważ Skarżąca nie złożyła dokumentów finansowych, o które była wzywana. W aktach sprawy brak jest sprawozdania finansowego, bilansu, zestawienia składników majątkowych, kserokopii wniosku o upadłość którego złożenie było deklarowane). Nie ma nawet zestawienia faktur VAT za okres sześciu miesięcy czynnego prowadzenia działalności gospodarczej. Jeśli natomiast bezkrytycznie przyjąć wyjaśnienia Skarżącej, co do braku środków finansowych, niemożliwe byłoby uiszczenie należności za obsługę prawną we wskazanej w części historycznej wysokości (np. 30/4/2016 r), co wynika ze złożonego dokumentu (karta 39 akt sądowych). Zdaniem referendarza sądowego, strona, która prowadzi działalność gospodarczą ma obowiązek zarezerwować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z ewentualnie prowadzonymi postępowaniami sądowymi, gdyż prowadzenie takich postępowań mieści się w ryzyku takiego profilu działalności gospodarczej (tak Europejski Trybunał Praw Człowieka, np. w wyroku z 19 stycznia 2010 r nr 1783/04 Felix Blau sp. z o.o. p. Polsce, dostępny w bazie HUDOC). W polskim orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę na fakt, że gdyby intencją ustawodawcy było zwolnienie podmiotu gospodarczego od opłat sądowych przed sądami administracyjnymi, to wprowadziłby stosowną regulację prawną. Takiej regulacji nie ma. Jest natomiast brak priorytetu zobowiązań prywatnoprawnych względem danin publicznych i dlatego nawet wszczęcie postępowania likwidacyjnego nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy (Postanowienie z 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 2105/14, CBOSA). Niemożności uiszczeniu wpisu od skargi we wskazanej wysokości spółka upatruje w braku środków i majątku na poczet kosztów postępowania. Innym powodem uniemożliwiającym – według spółki – ponoszenie kosztów sądowych w pełnym wymiarze jest obciążenie ujemnymi kapitałami i - w związku z tym – niemożność zaciągnięcia kredytu bankowego. Okoliczności tych, w braku wnioskowanych przez urzędnika sądowego dokumentów, nie sposób ocenić. Przede wszystkim jednak, obowiązek sporządzenia i złożenia sprawozdania finansowego, o które urzędnik wnioskował, spoczywa na spółkach, które są związane regulacjami ustawy o rachunkowości (np. por. art. 4 ust. 3 ustawy o rachunkowości, Dz.U. z 2016, poz 1047 t.j.). Nawet w sytuacji, gdy nie doszło do zatwierdzenia sprawozdania finansowego do 30 czerwca, to należy je złożyć w KRS. Za nieprowadzenie ksiąg rachunkowych grożą stosowne sankcje (grzywna, kara pozbawienie wolności). Do zaistnienia powyższego przestępstwa nie jest wymagane, aby nastąpił określony skutek. Wobec tego niezrozumiała jest niechęć strony do złożenia dokumentów, które powinna posiadać. W każdym natomiast razie nikt, w tym skarżąca, nie powinna wywodzić pozytywnych skutków z nieprzestrzegania prawa - w tym wypadku, przede wszystkim, przepisów ustawy o rachunkowości. Referendarz sądowy przywołuje regulacje z ustawy z 1994 r o rachunkowości, ponieważ dokumenty finansowe strony, które strona ma obowiązek sporządzać, są jednym z podstawowych źródeł oceny jej sytuacji. Ugruntowany zarazem jest pogląd, iż dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. znaczenie ma nie tylko sytuacja finansowa strony na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (postanowienie NSA z dnia 5.06.2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2011 r., sygn. akt I FZ 244/11, postanowienie NSA z dnia 26.02.2013 r., sygn. akt I FZ 26/13). Z uwagi na powyższe okoliczności gotowość Skarżącej do uczestniczenia w kosztach postępowania do kwoty 3 tys. zł nie może zostać uwzględniona (adhibenda est in iocando moderatio). Z tych powodów referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.