III SA/Wa 2557/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 października 2008 r. po rozpoznaniu wniosku P. w prywatyzacji o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. w prywatyzacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za poszczególne miesiące 2007 r. p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie 1. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym wymaganym w sprawie III SA/Wa 2557/08 jest kwota wpisu, którą skarżąca powinna uiścić w wysokości 500,- zł, zatem w tym zakresie należy rozpoznać wniosek skarżącej o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Łączny wpisy w obu sprawach wniesionych do Sadu wynosi 1000,- zł. Zdolność do ponoszenia przez stronę postępowania ciężarów finansowych powinna być oceniania z każdorazowym uwzględnieniem jej aktualnej sytuacji finansowej, która może zmieniać się. Warunkiem przyznania osobie prawnej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie, iż skarżąca nie ma jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania - art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej u.p.p.s.a. Spółce można przyznać prawa pomocy w zakresie częściowym - o co zwróciła się - a zatem, np. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego, jeżeli wykaże, ze nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. 2. W skardze do WSA z 7 sierpnia 2008 r. P. w prywatyzacji - dalej jako skarżąca - wniosło o zwolnienie od wpisu od skargi. Wskazało przy tym, że nie ma środków finansowych na spłatę bieżących zobowiązań, a uzyskane ze sprzedaży towarów niewielkie środki pieniężne przeznacza na opłaty za gaz, światło, telefony i wynagrodzenia dla pracowników (w kwocie 100, - 200,- zł). Do wszystkich dostawców wysłane zostały pisma informujące o ciężkiej sytuacji finansowej wraz z propozycją ugody. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 12 września 2008 r., skarżąca nadesłała wypełniony formularz PPPr, zeznanie CIT-8 za okres od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. z wykazanym przychodem w wysokości [...],- zł, zestawienie transakcji dokonanych w 2008 r, zestawienie zobowiązań i należności ([...],- zł i [...],- zł), zestawienie obrotów i sald bilansowych za poszczególne miesiące 2008 r., wyniki finansowe za poszczególne miesiące, zestawienie kosztów rodzajowych, zobowiązania z tytułu czynszu w sklepie w S., zobowiązania z tytułu czynszu za sklep w N. oraz za sklep w M., zestawienie przychodów operacyjnych, zestawienie kosztów operacyjnych, zestawienie kosztów finansowych, zestawienie kosztów zakupu sprzedaży towarów. W uzasadnieniu wniosku złożonego na formularzu PPPR skarżąca wskazała, że powstała 1 lipca 2000 r. w wyniku podziału P. na dwa podmioty gospodarcze. Poinformowała, że posiada - obecnie - [...] ha gruntów, a powierzchnia użytkowa magazynów i budowli wynosi [...] m.kw.. koszty utrzymania tak znacznego majątku są bardzo wysokie, a strona od siedmiu lat notuje stratę z działalności gospodarczej. Zła sytuacja finansowa była powodem podjęcia decyzji o prywatyzacji, wyłonienia inwestora i uzyskania pomocy od Prezydenta. C.. Wskazała, że zatrudnionych jest [...] pracowników, a starania o umorzenie zaległości- ze wszech miar uzasadnione. Skarżąca przedstawiła nadto swój sposób pojmowania trafnego stosowania przepisów przez organy podatkowe i definicję uznania administracyjnego. Strona oznaczyła wysokość kapitału zakładowego na kwotę [...] zł, wartość środków trwałych na kwotę [...],- zł. Nadto poinformowała o stanie rachunków bankowych: jeden bez środków, drugi - [...] zł 3. Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 u.p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 u.p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy również mieć na uwadze, że to na skarżącej spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. W badanej sprawie rozpoznanie spraw o sygnaturach III SA/Wa 2557/08 i III SA/Wa 2558/08 przez sąd administracyjny zależy od uiszczenia wpisów w łącznej kwocie 1000,- zł. W ocenie referendarza sądowego, dokonanej po analizie akt sprawy, przyznanie skarżącej prawa pomocy w całości w żądanym zakresie nie jest zasadne. Jednakże rozpatrzenie sporu przed sądem należy rozważać z uwzględnieniem ewentualnego skutku rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Pozytywne - możliwe - zakończenie sporu będzie mieć mniejsze znaczenie, kiedy skarżąca zakończy uprzednio działalność - np. ze względu na konieczność uiszczenia wpisu sądowego kosztem wydatków na podtrzymanie istnienia. Pomimo tego, zwłaszcza, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, jedynym elementem kosztów sądowych jest wpis od skargi we wskazanej wysokości, nie jest wskazane zwolnienie strony z tego kosztu, ponieważ nie można ocenić jej sytuacji majątkowej, jako uniemożliwiającej uczestniczenie w kosztach sądowych. W szczególności referendarz sądowy wskazuje, że skarżąca posiada środki na rachunku bankowym w wysokości wielokrotnie przekraczającej wymagalne koszty sądowe. Nadto strona posiada niezrealizowane należności od kontrahentów, które także może przeznaczyć w części na potrzeby postępowania sądowego: zwłaszcza ze względu na dysproporcję wielkości wskazanych środków. Z nadesłanych w wyniku wezwania referendarza sądowego zeznań podatkowych oraz zestawienia transakcji wynika, że skarżąca dysponuje przychodami wielokrotnie przekraczającymi kwotę wymaganego wpisu sądowego. Informacje te są potwierdzone także przez dane wynikające z zestawienia transakcji dokonanych w 2008 r. Referendarz sądowy ma przy tym świadomość ciążących na skarżącej zobowiązań - które skarżąca reguluje - i wskazuje jednocześnie, że w ten sam sposób należy traktować należności wynikające z prowadzenia sporów sądowych, zwłaszcza, ze skarżąca dysponuje środkami na rachunku bankowym, nie wspominając o należnościach. Obowiązek ponoszenia kosztów postępowania należy zaliczyć do jednego z elementów wynikających z prowadzenia działalności gospodarczej. Dopiero jeśli zostanie wykazana przez skarżącą niemożność zgromadzenia środków na ten cel - co nie nastąpiło - Sąd może przyznać stronie prawo pomocy. Referendarz jednocześnie wskazuje, że argumentacja skarżącej, zawarta w nadesłanym formularzu, o zastosowaniu przesłanek do umorzenia zaległości, będzie dopiero analizowana przez Sąd: przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy analizuje się tylko przesłanki do zastosowania instytucji prawa pomocy. Stąd argumentacja ta nie miała wpływu na rozpoznanie sprawy. 4. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 1, § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.