III SA/Wa 2564/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłat sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, kwoty różnicy oraz kwoty podatku do zapłaty w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 roku postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi w kwocie powyżej 500 (słownie: pięćset złotych) S. sp. z o.o. z siedzibą w W. – dalej: "Skarżąca" lub "Spółka", zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazała m.in. na straty bilansowe. Wyjaśniła, że w związku z przeprowadzaną od prawie trzech lat kontrolą skarbową i przeprowadzanymi w związku z tym krzyżowymi kontrolami znacząca część kontrahentów Spółki odstąpiła lub nie kontynuowała współpracy ze Spółką. Ponadto kryzys w budownictwie spowodował, że deweloperzy będący kontrahentami Spółki zaprzestali współpracy. Te przyczyny spowodowały straty bilansowe za 2012 r. Skarżąca oświadczyła, że na początku 2013 r., decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Zostały wszczęte egzekucje administracyjne, które spowodowały zajęcia rachunków bankowych, co faktycznie sparaliżowało działalność Spółki. Skarżąca wskazała, że nie posiada środków finansowych umożliwiających zapłatę kosztów sądowych. Prezes Zarządu Spółki Z. M. oświadczył ponadto, że zarówno jego jak i drugiego udziałowca tj. A. sp. z o.o. nie stać na dopłatę do kapitału. Wobec A. sp. z o.o. organy kontroli skarbowej również wydały decyzję określającą zaległości w podatku VAT. W oświadczeniu o majątku i dochodach Skarżąca wskazała kapitał zakładowy w wysokości [...] zł. Skarżąca wskazała, że nie posiada środków trwałych, a rok 2012 zakończyła stratą 107.609 zł. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada środków na rachunku bankowym. Skarżąca oświadczyła również, że posiada niewykazujące obrotu znaczki olimpijskie na kwotę 10.931,82 zł, materiały jubilerskie – 6.388,09 zł oraz udział w spółdzielni mieszkaniowej na kwotę 4.330,60 zł. Natomiast rachunki bankowe zostały zajęte przez organ egzekucyjny. Wykonując wezwanie referendarza sądowego WSA w Warszawie Skarżąca przedłożyła deklaracje VAT-7 za miesiące od stycznia do maja 2013 r., zeznanie podatkowe, zestawienie wysokości przychodów i kosztów za okres styczeń – październik 2013 r., bilans, rachunek zysków i strat, deklaracje VAT – 7, informacje o wierzytelnościach i zobowiązaniach, zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych, tytuły wykonawcze, wyciągi bankowe, potwierdzenie zamknięcia rachunku, wypowiedzenie umowy rachunku. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 7 grudnia 2013r. przyznał Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi w kwocie powyżej 500 zł. Skarżąca pismem z 7 stycznia 2014 r. wniosła sprzeciw od ww. postanowienia. W uzasadnieniu wskazała, na zwiększenie się zobowiązań Spółki i zadłużenia na rachunku bankowym a także na odstąpienie części kontrahentów od współpracy ze Spółką. Skarżąca wskazała również na zadłużenie Spółki w kwocie 453.713,06 zł, która znacznie przekracza wysokość uzyskiwanych przez spółkę przychodów, jak również tocząca się egzekucja dotycząca tej kwoty. Wskazała, że wszelkie kwoty wpływające na rachunki bankowe Spółki podlegają zajęciu i nie może ich przeznaczyć na uiszczenie opłaty od skargi. Skarżąca zarzuciła również, że z orzeczenia referendarza nie wynika w jaki sposób ustalona została kwota ponad którą, Skarżąca nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z 7 grudnia 2013 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. W ocenie Sądu przyznanie Skarżącej prawa pomocy w całości, tj. w żądanym zakresie nie jest zasadne. Na obecnym etapie postępowania kosztem, którego poniesienie jest niezbędne do prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego jest wpis w kwocie 2000 zł. Z nadesłanego zeznania CIT-8 za 2012 r. wynika, że Skarżąca poniosła stratę w wysokości 107.609 zł. Skarżąca nie posiada środków na rachunku bankowym. Wśród składników majątku wymieniła niewykazujące obrotu znaczki olimpijskie na kwotę 10.931,82 zł, materiały jubilerskie – 6.388,09 zł oraz udział w spółdzielni mieszkaniowej - 4.330,60 zł. Ponadto oświadczyła, iż w stosunku do Spółki prowadzona jest egzekucja na kwotę 453.713,06 zł. Nie mniej jednak oceniając sytuację finansową Spółki, należało przyjąć, że jest ona jednak w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania, poprzez uiszczenie wpisu na poziomie 500 zł. Skarżąca bowiem mimo trudnej sytuacji finansowej w dalszym ciągu dokonuje sprzedaży, o czym świadczą nadesłane deklaracje VAT-7. Skarżąca nie zawiesiła, ani nie zlikwidowała prowadzonej działalności, co z kolei może świadczyć, iż kłopoty finansowe, w których się znajduje mają charakter przejściowy. Nic nie wskazuje również, aby wystąpiła z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Mimo, że Skarżąca w 2012 r. oraz w 2013 r. wykazała stratę, to jednakże w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Z rachunku zysków i strat wynika, iż Skarżąca w 2012 r. osiągnęła przychody ze sprzedaży w kwocie 126.971,72 zł. Dodatkowo z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, iż Skarżąca posiada majątek w postaci znaczków olimpijskich (o wartości 10.931,82 zł) i materiałów jubilerskich (o wartości 6.388,09 zł), które można ewentualnie spieniężyć. W tej sytuacji za zasadne uznano zwolnienie Skarżącej z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi należnego w niniejszej sprawie ponad kwotę 500 zł. Tym samym za spełniony Sąd uznał warunek przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym. Posiadane przez nią środki nie są dostateczne do poniesienia pełnych kosztów postępowania. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3 i § 4 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.